Vorige week las ik dat de kroonprins van Saoedi-Arabië heeft gezegd dat vrouwen niet meer verplicht zijn een abaya te dragen op straat. Het is een grote stap in een land waar de ontwikkelingen de laatste maanden snel gaan. Toch merk ik dat ik het nieuws met een andere blik volg dan voordat ik er had gewoond.

Ja het is fantastisch nieuws, maar we zien nu niet massaal foto’s van vrouwen zonder abaya op straat en dat verbaast me niks.

Compound af, Abaya aan

Toen we vier jaar geleden gingen verhuizen naar Saoedi-Arabië was het één van de grote aanpassingen die ik moest doen. Zodra ik de compound afging moest ik een abaya dragen. Dat is een traditionele lange bedekkende jurk die ik over mijn kleding moest dragen. Een hoofddoek was niet verplicht, maar ik droeg hem wel altijd als sjaal om mijn nek, zodat je er altijd één bij de hand had als het nodig was. 

Abaya en de mode

In een woestijnklimaat wonen en dan elke keer buiten een lange zwarte jurk dragen van synthetische stof kan nogal verstikkend aanvoelen. En inderdaad, het was vaak enorm heet en benauwend. Maar daarentegen was ik er sneller aan gewend dan ik had verwacht. Als alle vrouwen om je heen in het zwart gekleed gaan en het al opvalt als ze een hoofddoek dragen in plaats van een niqaab, dan is de abaya ook een soort veilige haven.

‘Soms ging ik zelfs een beetje van mijn abaya houden.’

Er is namelijk een serieuze mode in de verschillende abaya’s. Aangezien ik in Jeddah woonde mocht er veel, mooie stoffen, verschillende patronen, strass-steentjes, er was van alles te kiezen. Dus gingen we regelmatig op weg naar de Souk om weer een mooi exemplaar uit te zoeken. Want net als je na een poosje op je jas uitgekeken raakte, was ik ook soms toe aan wat vernieuwing van mijn abaya garderobe. Na een jaar durfde ik zelfs een gekleurd exemplaar te kopen, een wit/grijze met roze en blauw van een heerlijke koele stof. Niet naar alle plekken van de stad kon ik deze aan, maar ik was er zo blij mee dat ik hem nu soms zelfs een beetje kan missen. 

Hoe dacht ik zelf eigenlijk over de abaya?

Ik had de abaya dus geaccepteerd en vond dat ik er ook niet over mocht zeuren.  Ik had toch zelf besloten hier te gaan wonen? Maar toch kon ik me er ook aan storen, vooral als ik op de Britse school of op onze compound nog steeds tussen de abaya’s liep, of als ik westerse tienermeisjes met abaya naar school zag gaan, dat vond ik toch echt niet passend. En ik verbaasde me soms hoe ik zelf over de abaya was gaan denken… 

Zo liep ik een keer in een mall waar twee jonge meiden liepen zonder abaya. Ik was serieus geschokt, wisten ze wel wat ze deden? Ik was zelfs bang voor ze of ze niet opgepakt zouden worden en ik heb nog dagen aan ze gedacht. deze twee meiden zijn ook de enigen die ik ooit zonder abaya in het openbaar heb gezien, zelfs de enige jonge vrouw die ik ooit zag fietsen deed dat met abaya aan.

We waren een keer in een hotel waar de abaya als grote uitzondering uit mocht binnen de hotel muren. Maar ik durfde dat de eerste dag helemaal niet, ik bleef het gevoel houden iets te doen wat niet mocht. Dat lag blijkbaar aan mezelf, want de andere vrouwen om mij heen deden het wel meteen. 

Westerse kleding was weer wennen

Ik moest zelfs wennen toen we tijdens een vakantie in Qatar alle expat vrouwen in westerse kleding zagen lopen. En daar bleek dat ik het toch echt heerlijk en een bevrijding vond om de abaya niet meer te hoeven dragen. Dat het me heel goed beviel werd extra duidelijk bij thuiskomst in Jeddah. We waren op weg voor een dagje uit en in de auto zat ik wat te denken over Qatar en de kleding die ik daar kon gaan dragen. Ik keek naar mijn blote knie en kwam tot de conclusie dat deze korte broek toch iets te kort was voor in Qatar. En ineenkeer kwam het besef, te kort voor Qatar? Hoezo kan ik mijn knie zien? Waar is mijn abaya? Ik was hem thuis vergeten aan te trekken! Een enorme paniek maakte zich van mij meester, ik had me nog nooit zo bloot gevoeld. Mijn man stuurde de auto meteen de weg af.

‘Niet hier, hier staan werkers, rij nog even door’, riep ik in paniek.

Gelukkig hadden we een reserve abaya in de auto liggen en ik werd pas weer rustig toen ik weer veilig bedekt was. De reactie had me zelf verbaasd, blijkbaar zat er toch een angst in mij verborgen ten aanzien van de abaya.

Mijn Abaya’s liggen nu achter in mijn kledingkast

Inmiddels wonen we namelijk in Doha, Qatar. En toch is het pas een jaar geleden dat ik in paniek in de auto zat omdat ik geen abaya aanhad. Wat betekent het nieuws van de afschaffing van de abaya nu eigenlijk in de praktijk? Want regels aanpassen is één ding, een diepgewortelde cultuur veranderen is natuurlijk iets heel anders. En als de angst bij mij al zo diep zat, hoe moet dat dan voor de Saudi vrouwen zijn?

Het straatbeeld in Jeddah verandert langzaam

Zoals ik al had verwacht en hoor van mijn vrienden is er niet in één keer een grote ommezwaai te zien op straat in Jeddah. Wel zie je steeds meer openzwaaiende abaya’s of zelfs een lange blouse in plaats van een echte abaya. En de jongeren kiezen steeds meer voor mooie gekleurde abaya’s in plaats van de traditionele zwarte. Maar van het massaal uitdoen van de abaya’s is nog geen sprake, ook niet bij de expats. Eén van mijn vriendinnen hoorde zelfs pas van mij over de afschaffing van de abaya, dus dat zegt natuurlijk ook wel wat. Misschien is dit voor een westerse vrouw onbegrijpelijk, maar ik snap dat open abaya’s en lange blouses al hele grote stappen zijn en ik ben benieuwd hoe snel de veranderingen zullen doorzetten.

‘Ik zou heel graag over een poosje nog eens het straatbeeld van Jeddah willen zien en dan zelf willen ervaren of het van puur zwart -wit een beetje meer gekleurd is geworden.’

Maar dan moeten ze Saoedi-Arabië eerst gaan openstellen voor toeristen. Dat is wellicht de volgende verandering die op korte termijn wordt ingevoerd. 

mm
As Salam Alaykom, Ik ben Myrthe en woon sinds 2014 in het midden oosten. Eerst in Saoedi-Arabië en nu in Qatar. Met een man als piloot wist ik dat we een internationaal leven zouden krijgen en dat bevalt ons erg goed. Ik schrijf voor De Wereldwijven graag over alledaagse dingen die in het buitenland net even anders gaan.