Wegkijken lukt niet meer. De bedelende Venezolaanse vluchtelingen in mijn ooit zo rustige wijk wil ik niet meer negeren. De buurt waar ik woon, noem ik vaak de bubbel, het is hier rijk, groen, behoorlijk veilig, rustig en schoon. Maar sinds ongeveer twee jaar wordt de wijk overspoeld door Venezolanen op zoek naar een beter leven.

In Venezuela is er gebrek aan… alles

Het regime van president Maduro, de torenhoge inflatie en gebrek aan voedsel en gezondheidszorg zorgen ervoor dat menigeen het leven op straat in Colombia verkiest boven het leven in een huis in Venezuela. Ik schaam me er diep voor om te zeggen dat ik deze groep mensen – de Venezolaanse vluchtelingen – enige tijd als last ervaren heb. Ze vragen om geld als ik ergens zit te lunchen of een biertje aan het drinken ben. Of ze willen de ruiten van de auto wassen bij het stoplicht, maar dat is het stoplicht daarvoor al gebeurd. Tuurlijk, ik snapte (dacht ik) waarom ze gevlucht waren, maar de dagelijkse confrontatie met hun armoede stond (en staat) zo haaks op mijn leven in de bubbel… dat ik er liever voor koos om weg te kijken, maar dat kan en wil ik niet meer.

Voordat ik verder ga, wat is er aan de hand in Venezuela?

Venezuela heeft de grootste oliereserve ter wereld en steunde lange tijd op olie als voornaamste bron van inkomsten. Dat ging goed zolang de olieprijs hoog was, maar toen die een paar jaar terug instortte, ontstond er een groot probleem in dit land wat ooit het voorbeeldland van deze regio was. De inflatie is torenhoog en de huidige president Maduro heeft geen idee hoe hij een land moet regeren. Hoewel de regio bereid is in te grijpen en op z’n minst voedselhulp en medische hulp te sturen – houdt de Venezolaanse president bij hoog en laag vol dat er geen probleem is. In dit filmpje wordt de situatie goed uitgelegd.

Venezolaanse vluchtelingen

Voor veel Venezolanen is de situatie hopeloos. Het minimum maandloon is één USD, wat gelijk staat aan 2.400.000 Bolivares. Maar dankzij de hyperinflatie kun je daar momenteel net een dozijn eieren van kopen.

Een hele maand werken, voor 12 eieren. Zou jij dat doen?

En dat is nog niet alles. Een busticket kan de ene dag 70 miljoen kosten, en een week later kost hetzelfde traject 180 miljoen. Zo snel en zo hoog is de inflatie. Dan heb je dus miljoenen in je hand, maar het is niks waard. De munt is ondertussen zo onbetrouwbaar – het papier waarop gedrukt is, is inmiddels meer waard dan de waarde die het vertegenwoordigt – dat ruilhandel voor de meeste mensen weer de way to go is. Maar dan moet je wel iets te ruilen hebben, en dat is simpelweg niet voor iedereen het geval. Als enige uitweg zien zij vaak… vluchten.

Een groot aantal komt naar Colombia. Meer dan een miljoen Venezolanen zijn de grens over gestoken, ruim de helft van hen richting Colombia. In de stad waar ik woon, zijn er officieel zo’n acht duizend. Maar officieus ligt dit cijfer ergens tussen de 40 en 50 duizend.

Geef me een muntje

Het is voor mij vijf minuten lopen naar de supermarkt, maar ik kom doorgaans zeker twee of drie gezinnen tegen die om geld vragen ¨al is het maar een muntje¨. Ze verkopen dan snoepjes of vuilniszakken, om het nog iets van waardigheid te geven, maar het is hartverscheurend en er is niks menselijks meer aan. En vandaag zag ik voor het eerst dat ook de Bolivares hier op straat verkocht worden. Het geld is immers niks meer waard. Misschien een leuke souvenir?

Ik wilde meer over deze vluchtelingencrisis te weten komen, en kwam in contact met Alba en Mairene van Entre dos Tierras (tussen twee werelden).

Na het gesprek heb ik echt even tijd nodig om bij te komen. Wat is dit ongelofelijk ingewikkeld en hoe schril is het contrast met mijn leven.

Alba en Mairene vertellen me dat ze elke twee weken voedselpakketten uitdelen. Daar zit het absolute minimum in. Rijst, meel, linzen, soms een snoepje voor de kinderen. Verse groenten, fruit, vlees en eieren lukt simpelweg logistiek en financieel niet voor deze organisatie. Gezinnen met jonge kinderen krijgen ook luiers en voor vrouwen gaat er een pakketje maandverband mee. Met een doktersrecept kunnen de Venezolanen terecht voor de nodige medicatie.

Hoewel deze medicijnen meestal gedoneerd zijn en over datum, werken ze nog prima en ¨het moet zoals het kan,¨ aldus Mairene. En ten slotte kan men er kleding kopen. Drie T-shirts kosten omgerekend ongeveer 30 cent, dat is zelfs voor hier heel weinig, maar het idee is dat men trotser is op bezittingen waarvoor gewerkt is, dan dat ze alles gratis krijgen.

Goed werk, maar ook duurzaam?

Ik complimenteer hen met het goede werk wat ze doen en krijg bijna het gevoel dat het zo wel mee valt. Domme ik.

De voedselpakketten worden alleen uitgedeeld als mensen ook daadwerkelijk een keuken hebben, anders heb je niet zo veel aan rijst.

Dat is voor een deel van hun ´klantenkring´ niet het geval. Anderen hebben dringend medicatie nodig, maar krijgen geen recept omdat ze geen dokter kunnen betalen. De Colombiaanse wet schrijft voor dat iedereen toegang tot gezondheidszorg moet hebben, ook Venezolanen, maar de bewakers bij de deur van het ziekenhuis discrimineren en houden de deur dikwijls potdicht. Kinderen hebben recht op onderwijs, maar geen geld voor uniform, boeken of de lunch, en worden daarom regelmatig (weg)gepest. Daarnaast blijkt de regelgeving in Colombia zeer lokaal te zijn.

Zwangeren hebben recht op zorg, maar wat als de baby geboren is?

Zo krijgen zwangere vrouwen in Bucaramanga, waar wij wonen, een heel goed traject, maar zodra de baby geboren is, vervalt dat recht (behalve eerdergenoemd ziekenhuis met dichte deur).

Daarnaast is het niet zo dat je zwangerschapsverlof krijgt van bedelen. Dus met een paar dagen moet je de straat weer op.

Veel vluchtelingen laten daarom hun kinderen in Venezuela zodat ze allerlei klusjes aan kunnen nemen en geld terug kunnen sturen. En dan hopen dat je je zaakjes ooit zo goed op orde hebt dat je kinderen ook over kunnen komen.

Onder die ´klusjes´ bestaat voor sommige vrouwen ook prostitutie of andere werkzaamheden in de erotische industrie. Bij Entre dos Tierras hebben ze ook een bestand van alle Venezolanen die op zoek zijn naar werk. Een soort van uitzendbureau. Meer dan eens hebben ze de vraag gekregen of er vrouwen zijn die op zoek waren naar werk, en dan vooral minderjarige meisjes – voor de webcam. En dan is er nog een andere keerzijde. Omdat de Venezolaanse prostituees gemiddeld een lager bedrag vragen voor dezelfde diensten, is het voor de Colombiaanse prostituees vaak niet meer lonend om de straat op te gaan. En dat terwijl dat vrouwen zijn die doorgaans ook niet vrijwillig hun lichaam verkopen en ´normaalgesproken´ al tot de armste lagen van de bevolking horen.

Lopend door de bergen

Er komt eerlijk gezegd bijna geen einde aan de stroom verhalen van Alba en Mairene. De een nog verdrietiger dan de ander. Ik probeer mee te schrijven, maar raak de draad meerdere maken kwijt. Wat staat dit ver van me af, en tegelijkertijd… Wat is dit dichtbij, Venezuela is met de auto ongeveer vijf uur rijden – wat in een land dat 28 keer zo groot is als Nederland niet zo ver is.

Ik zeg nog heel naïef dat ik wel snap dat veel Venezolanen deze stad als eerste aankomstplek kiezen – lekker dichtbij! Alba pakt mijn hand en zegt ¨ik snap dat dit voor jou bijna niet te begrijpen is, maar een flink aantal komt lopend.¨ LOPEND!? Het is een barre tocht, waarbij je eerst door een verschrikkelijk hete jungle komt, en vervolgens door de hoogvlaktes moet, waar het ´s nachts zomaar kan vriezen. Alba haalt haar schouders op en Mairene beaamt… Het is voor veel mensen de enige manier. Als luxepaard kan ik alleen maar denken dat ik die tocht al niet eens zou ondernemen in een auto zonder airco voor het eerste stuk en verwarming voor het tweede deel.

Zo wil ik niet leven

We zijn bijna aan het einde van ons gesprek als Alba met tranen in haar ogen verzucht dat het sowieso nooit genoeg is, omdat het einde van deze migratiestroom nog lang niet in zicht is. Een gebed zonder einde. En als ik mijn boekje dicht sla, veert Alba op. Ze lijkt boos ¨Floor,¨  zegt ze, ¨ik wil nog één ding kwijt.¨ En dan komt het.

Het is belangrijk dat mensen in Nederland snappen dat wij niet op deze man stemmen. Venezolanen hebben Maduro niet gekozen. Ja hij heeft de verkiezingen gewonnen, maar dat is pure corruptie. Niemand wil leven zoals de Venezolanen leven. Ik ben Venezolaanse, en zelfs ik wil niet als Venezolaanse leven.

mm
Hola! Ik ben Floor Veer en woon sinds 2011 in Colombia. Samen met mijn man heb ik een exportbedrijf van biologisch fruit. Daarnaast ben ik lokale vertegenwoordiger voor PUM en heb ik een eigen tekstbureau . Colombia is een heel mooi, maar vaak ook spannend land, met behoorlijk wat corruptie en inkomensongelijkheid. Welke impact dat heeft op vrouwen en meisjes, zet ik graag voor de Wereldwijven op papier!