Deze universele taal spreekt iedereen, overal ter wereld. Deze taal overschrijdt grenzen en culturen. Het maakt niet uit waar je bent opgegroeid, of waar je in gelooft. Wat voor wereldwijf je ook bent, hoe afgelegen je ook woont, met eten kan je altijd communiceren en je liefde tonen aan de mensen om je heen.

Ik reisde de afgelopen 12 jaar vaak en ver. Eerst voor mijn studie, later voor werk als journalist of reisleider. In sommige landen sprak ik de landstaal, in andere niet. Zo zat ik tweeënhalf uur achterop een motor in het zuiden van Nepal om een vrouwengroep in een afgelopen dorp te bezoeken. De bestuurder was ook mijn tolk, maar het was het samen eten waardoor we als vrouwen onder elkaar écht contact kregen.

In Georgië kreeg ik in een vluchtelingenkamp eerst een uitgebreide maaltijd voorgeschoteld, voordat ik aan het interview mocht beginnen. Na afloop gaf de gastvrouw ingepekelde groente en gedroogde kruiden mee. Of het gezamenlijk drinken van chocolate in Latijns-Amerika. Wil je een cultuur en land leren kennen, ga dan vooral met elkaar aan tafel. Mijn nieuwsgierigheid naar andere culturen, inclusief hun eetgewoonten, is nog altijd niet getemd.

‘Het eerste bezoek was onvergetelijk’

Het moment dat ik zo’n tien jaar geleden naar Leiden verhuisde voor mijn studie en ik bij een Armeens meisje kwam te wonen, was het eerste bezoek van haar ouders onvergetelijk. Met tassen vol eten kwamen ze terug van de markt. De hele middag stonden ze in de keuken en ik moest verplicht mee-eten. Na afloop kreeg ik bakjes overgebleven eten ‘voor in de vriezer’. Het Nederlands van haar ouders was nog niet zo goed en dit eten was hun manier om te communiceren dat ze mij waardeerden. Het idee voor mijn boek was geboren: eten is een liefdestaal.

Begin dit jaar begon ik aan een ander soort tocht waarbij ik negentien vrouwen – van Mexico tot India – bezocht die ooit de reis naar Nederland hadden gemaakt. Ze waren niet teruggekeerd. Ze bleven voorgoed. Een groot aantal kwam voor de liefde, anderen vanwege oorlog, sommigen zochten en vonden een baan. We huilden en lachten als ze hun levensverhaal deelden. En onze verschillen verdwenen zodra we in de keuken samen achter het fornuis stonden. Hieronder een greep uit de verhalen die mij tot nadenken zette.

‘Een simpel stamppotje voorzetten, lukt ons niet’

Maya (61), uit Armenië

‘Ik kook altijd een beetje meer zodat iemand onverwacht kan mee eten. De koelkast is altijd vol. De tafel moet afgeladen zijn voor de gasten. Een simpel stamppotje voorzetten, lukt ons niet. Op feestjes moet je meerdere keren opscheppen. Gasten moeten rollend de deur uit. Sommige Nederlanders vinden het overdreven, maar het is onze manier om gastvrijheid te tonen.’

‘In Italië begint elke relatie met eten’

Emanuela (38), uit Italië

‘Op het vakantiepark waar ik woonde met mijn gezin, leerde ik een andere moeder kennen. Met een woordenboek probeerde ik gesprekjes te voeren en ik gaf haar lasagnes. Zo probeerde ik te communiceren. In Italië begint elke relatie met eten. Het is niet alleen een koffie en dan ‘groetjes’.’

‘In India is een vetrol een statussymbool’

Yogini (28), uit India

‘Ik heb maar drie pitten, dus zet ik een extra campinggasstel op het balkon en leen de wereld aan pannen als ik een grote groep te eten krijg. Voor en bijgerechten, drie verschillende hoofdgerechten, desserts. Ik ben dan helemaal in mijn element. In India is een vetrol een statussymbool. Ik weet nog dat ik daar was, mijn eerste vetrol had en een sari aanhad, ik was zo trots.’

‘Pas in Nederland begon ik met Mexicaans koken’

Karina (35), uit Mexico

‘Pas in Nederland begon ik met Mexicaans koken. In Mexico kookte mijn moeder en je kunt er op iedere hoek van de straat goedkoop eten halen. Als iemand jarig is, geeft een Mexicaan een groot feest waarbij alle gasten, ook de ouders van de kinderen, blijven eten. Dat is niet alleen een koffie met een gebakje en wat schaaltjes met nootjes en chips op tafel. Ik ben hier gelukkig, maar ik mis Mexico verschrikkelijk. Als iemand jarig is, vraagt mijn familie in de WhatsAppgroep aan mama, wat voor eten ga je maken? Dan zeg ik: ‘Ik wil het niet horen, anders word ik somber.’’

Samen eten verbindt

Samen eten verbindt. Samen koken brengt een relatie naar een hoger niveau. Een reis hoeft niet altijd ver te zijn, de keuken bij jouw buurvrouw kan een bestemming zijn. Samen koken zorgt voor vergezichten waar geen vliegreis tegenop kan. Hoe vaker ik met mensen uit verschillende culturen in de keuken sta, des te groter mijn fascinatie voor de rol van eten wordt. Mijn droom is dat mensen na het lezen van het boek beter begrijpen waar hun Marokkaanse buurvrouw, Syrische collega of Braziliaanse sportlerares – vandaan komt en hoe zij in het leven staat. Ik moedig je aan om samen te gaan koken en elkaars recepten uit te proberen. Bij wie is jouw volgende culinaire bestemming? 

De negentien interviews en honderd keukengeheimen bundelde Arachne Molema tot het kookboek ‘Eten als Liefdestaal’. Je kan het boek hier bestellen.

mm
Hola! Voor mijn werk als journalist en reisleider, woonde en reisde ik menigmaal elders ter wereld. Van Maleisië, tot Zuid-Afrika en Costa Rica, maar Latijns-Amerika blijft mijn favoriete continent. Verschillende culturen en mensen bijeenbrengen vind ik geweldig. Soms door verhalen, soms door eten. Dat deed ik ook met mijn kookboek ‘Eten als Liefdestaal’ – waarbij ik 19 migrantenvrouwen in Nederland interviewde en samen met hen 100 wereldgerechten kookte.