Eind augustus zetten wij met drie kinderen van 4, 6 en 9 jaar, voet op Turkse bodem. Een onbekend land en daarmee ook een onbekende taal en cultuur. De taal gaan we proberen zo goed mogelijk onder de knie te krijgen. De cultuur, en daarmee ook de geldende normen en waarden, gaat ons nog vaak verrassen…

Wij noemen deze onbekendheid ook wel ‘ons avontuur’. Een soort verzamelwoord waarmee we ons onhandig handelen in deze onbekende cultuur goedpraten. Want zelfs na drie jaar in Moskou gewoond te hebben, is het wederom spannend om geen idee te hebben van wat er van ons wordt verwacht. Bij het kennismaken met de Turkse buren, bij het vragen naar de weg aan een oudere dame of bij het onderhandelen op de markt…

Hoş bulduk – Ik voel mij welkom!

Turkije, en meer specifiek Istanbul, is een bekende onbekende. Er zijn genoeg verhalen van familie en vrienden die hier al eens op een vakantie of stedentrip zijn geweest. Ook is er de laatste jaren natuurlijk de nodige aandacht om politieke en economische redenen voor Turkije. Het land is om deze redenen steeds bekender voor ons geworden. Maar op veel vlakken toch ook nog zeer onbekend, is mijn conclusie na deze twee maanden.

‘Everything we see in the world is the creative work of women’, Atatürk

De hartelijkheid en respectvolle elementen van de cultuur zijn nog meer aanwezig dan ik mij realiseerde. Een prachtig voorbeeld zijn de woorden hoş bulduk (Ik voel mij welkom) waarmee je het hoşgeldiniz (Wees welkom) van winkeliers of restauranthouders behoort te beantwoorden bij het binnenkomen. Deze woorden geven mij een gevoel van wederzijds respect en verbondenheid iedere keer als ik ze uitspreek. Al eens naar huis gebracht na afloop van het concert door één van de muzikanten? Het werd ons aangeboden, beter gezegd vriendelijk verplicht, nadat wij een van de aanwezige begeleidster advies vroegen hoe wij het beste een taxi konden regelen. De door ons aangeboden vergoeding hiervoor werd resoluut met een ‘nee’ beantwoord.

Atatürk, de vader van de Turken

‘Everything we see in the world is the creative work of women’, een bekende quote van Mustafa Kemal Atatürk. In de eerste twee weken van november herdenkt een groot gedeelte van de Turkse bevolking deze stichter van de Turkse Republiek. Hij bracht in 1923 de verandering in een land dat daarvoor, geleid door een Osmaanse sultan, gebukt ging onder een Onafhankelijkheidsstrijd. In korte periode realiseerde deze president niet alleen een democratie en afschaffing van het Islamitische kalifaat, maar onder andere ook gratis en verplicht basisonderwijs, vervanging van het Arabische schrift door het Latijnse en invoering van het vrouwenkiesrecht.

De naam Atatürk ontving Mustafa Kemal in 1934, wat ‘vader van de Turken’ betekent. Nog altijd is hij zichtbaar de ‘vader’ voor velen op iedere dag van het jaar. In het straatbeeld is hij opvallend aanwezig. Auto’s dragen zijn naam op de achterruit, op balkons hangt zijn poster en in ieder klaslokaal hangt een foto. Op 29 oktober wordt de oprichting van de Turkse Republiek jaarlijks herdacht met speeches, optochten en concerten. Turkije kleurt letterlijk rood en Atatürk is nog meer dan anders aanwezig. Op 10 november om 9.05 uur staat Turkije letterlijk, dus ook de auto’s op de snelweg, stil bij het overlijden van Atatürk.

Niet is wat het lijkt

Helaas blijkt deze prachtige en eervolle herinnering aan deze kenmerkende periode voor dit land beladen. Twee prachtige hoogopgeleide en stijlvol geklede dames van middelbare leeftijd, werkzaam voor een relocation agency, vertellen mij dat zij de door Atatürk gecreëerde liberale en op het Westen gerichte blik missen. Ingegeven door de huidige politieke stroming zien zij steeds meer verdeeldheid om zich heen en ook bij sommige vrienden een terugkeer naar de meer strengere Islamitische leer. Scholen en leerkrachten behouden volgens hen de foto van Atatürk in de klas uit eigen beweging, al wordt dit niet gestimuleerd door de huidige regering. Mogelijk zelfs in tegendeel. Uit alles blijkt dat deze dames trots zijn op het liberale Turkije dat destijds duidelijk haar eigen weg heeft gekozen in het Midden Oosten.

Terwijl ik samen met een Turkse kennis, een chauffeur van ongeveer 55 jaar, op zoek ben naar een auto voor mijzelf loop ik aan tegen een auto die de naam Atatürk zichtbaar op de voorruit heeft. Als ik het onderwerp op onze weg terug voorzichtig aansnij, vertelt hij krachtig zijn vrouw prachtig te vinden in een minirok en met haar haren zichtbaar en mooi opgestoken. Hij is niet tegen de huidige politieke stroming maar zegt vooral de vrijheid te waarderen die in het verleden is bereikt. Via andere kanalen hoor ik geluiden dat de luchthaven die binnenkort wordt geopend in Istanbul niet alleen de grootste van Europa gaat zijn. Het is mogelijk ook dé manier om de naam Atatürk van de huidige luchthaven te vergeten.

Op zoek naar de diepere laag

Een cultuur is het geheel aan gewoonten, normen en waarden dat bij een volk hoort. De èchte Turkse cultuur is voor mij nog een puzzel en mogelijk staat het land wederom op een kruispunt. De buitenste laag voelt heel plezierig. De hartelijkheid, openheid en behulpzaamheid van eenieder die wij ontmoeten voelt als een warme deken. Wij voelen ons echt hoş bulduk! Deze eerste twee maanden smaken naar meer en ik hoop vooral snel meer van deze diepere lagen, ondanks de mogelijke gevoeligheden, te gaan ontdekken. Voorlopig reageer ik, als weer even niet weet wat er van mij verwacht wordt, maar gewoon met een paar stralende blauwe ogen en een lach…!

mm
Merhaba! Nieuwsgierig en vol verwondering stap ik (weer) een nieuw land binnen, Turkije. Ik ben Bianca, 39 jaar en moeder van 3 kinderen. In september 2018 zijn wij van Moskou naar Istanbul verhuisd. In Moskou heb ik de kans gekregen om, al werkend voor de lokale overheid, te ondersteunen bij de bouw van een International Medisch Cluster. Ik kijk uit naar de ongetwijfeld onvergetelijke momenten die het wonen in Turkije ons gaat brengen en deel ze graag bij De Wereldwijven!