Happy…I mean Merry…I mean Mazel Tov…I mean….? En dus zeggen ze in de Verenigde Staten: “Happy Holidays” in december. Het beslaat in één keer alle speciale dagen voor alle verschillende culturen. Wel zo handig want er zijn hier zoveel religies, gewoontes en tradities rondom de donkerste dagen van het jaar.

Deze maand vertellen de Wereldwijven hoe er op de wereld in de donkere decembermaand en op de kortste dag of langste nacht overal ter wereld feest wordt gevierd. Niet voor iedereen voelt het trouwens als een feestmaand…Eenzaamheid, heimwee, ruzies rond te eettafel, irritante verplichtingen, nostalgie, allemaal verschillende gemoedstoestanden die de revue passeren. Stap met ons uit je comfortzone en zie hoe elders op de wereld de donkerte en het licht worden gevierd.

Neem nou Sinterklaas

Als je denkt dat pakjesavond alleen in Nederland en België wordt gevierd dan heb je het goed mis! In een heleboel Europese landen wordt de Sint herdacht omdat hij zijn hele leven arme mensen hielp. Albanezen bijvoorbeeld steken  een kaarsje aan en maken een diner klaar met geroosterd lam en varken. Voor de Grieken is Sinterklaas de hoeder van de marine en kooplieden op zee en viert men feest op schepen en boten. In Servië wordt er gevast ter ere van Goedheiligman en in Bulgarije worden er symbolisch twee broden gebroken.

In Slovenië, Kroatië, Polen en Servië vinden kinderen kleine cadeautjes onder hun kussen, in hun schoen of achter het raam als ze braaf zijn geweest. In Hongarije, Slovenië en Oostenrijk wordt de Sint begeleid door een angstaanjagende helper, Krampus genaamd, die de ‘slechte’ kindertjes meeneemt. Krampus is overigens geen zwarte Piet of Piet met roetvegen. Hij ziet eruit als een harig wezen met hoorntjes, maar heeft wel een roe en is er om kinderen te vertellen dat ze braaf moeten zijn.

En wist jij trouwens dat in Frankrijk het sinterklaasfeest ook wordt gevierd? In de Alsace en de Lorraine zit hij op een ezel met manden aan weerszijden, vol met cadeautjes en snoep. Ook in Wallonië zit de sint op een ezel. Maar alleen in Nederland, België, Luxemburg en in het Duitse Rijnland zet je je schoen en krijg je cadeautjes op pakjesavond of op de volgende morgen. En (zwarte) Pieten zijn er alleen in Nederland en België…Het geeft te denken…

Kerstmis en Chanoeka, alle twee feesten van het licht

Kerstmis kennen we allemaal. In de meeste Westerse landen wordt op dit Christelijke lichtjesfeest de geboorte van Jezus Christus uitgebreid gevierd. Maar de Joden doen daar natuurlijk niet aan. Die vieren overal ter wereld Hanukkah of Chanoeka in december.

Acht nachten en dagen duurt het feest dat gaat over de herovering van de tweede tempel in het jaar 165. Het Jodendom was verbannen door de Griekse heersers en hun tempel en dus hun godsdienst werd bezoedeld. Ze kwamen in opstand en heroverden hun heilige plek. Om de tempel te reinigen moest de Menorah, de Joodse kandelaar, acht nachten onafgebroken branden. Elk dag wordt een kaarsje aangestoken met het vlammetje van de 9e kandelaar, de Sjamasj. Er worden donuts en oliebollen gegeten en kinderen spelen Dreidl (een soort tol) waarbij ze chocoladegeld als inzet gebruiken.

Nog nooit van Kwanzaa of Junkanoo gehoord?

Kwanzaa (de eerste vruchten van de oogst) is een relatief nieuw Afro-Amerikaans feest dat van 26 december tot 1 januari duurt. Het is bedacht in 1966 door een professor aan de Universiteit van California om Afro-Amerikanen te herenigen met hun Afrikaanse wortels en een gevoel van saamhorigheid te creëren onder zwarte Amerikanen.

Elke dag wordt stilgestaan bij een ander principe van de Afro-Amerikaanse gemeenschap. De tafel wordt gedekt met zeven symbolen, waaronder een kandelaar met zeven kaarsen en een kleedje in de ‘Afrikaanse’ kleuren, zwart voor de mensen, rood voor hun worstelingen en groen voor een goede toekomst. Het is een feest met veel Afrikaanse symboliek, eten, dans, muziek, en verhalen.

Op de Bahama’s vieren ze Junkanoo. Het verhaal achter dit feest speelt zich vijfhonderd jaar geleden af en draait om de Afrikaanse edelman John Canoe. Hij, zelf slaaf, kreeg het voor elkaar dat de Engelsen een jaarlijks feest voor slaven toestonden. In de hoofdstad Nassau trekt daarom de grootste optocht door de straten met uitbundige kostuums, luide muziek en giga dansgroepen die hun danskunsten showen. De parade duurt meestal van twee uur ’s nachts tot tien uur ’s morgens….

Noedels tegen bevroren oren in China

Het Dong-Zhi festival oftewel het winterfeest vindt rondom 22 december in China en Zuidoost Azië plaats. Het feest draait om balans en harmonie. Hoe kan het anders? Het is het de kortste dag van het jaar. Vanaf dan wordt het weer langer licht. Volgens de yin-yangleer brengt die wisseling positieve energie met zich mee en dat moet gevierd worden. Families komen bij elkaar, maken suikersoep en Tangyuan (gevulde ballen van plakrijst). In het Noorden van China eten ze overigens geen ballen maar noedels. Volgens de overlevering zag de medicus Zhang Zhongjing dat de arme mensen bevroren oren hadden. Om ze warm te houden, deelde hij gevulde knoedels uit.

Boze monsters in de langste nacht

Op 13 december worden in Zweden de Lucia-dagen gehouden. De Lucia-nacht wordt als de langste nacht van het jaar gezien. Een nacht waarin er allerlei monsters ronddoolden. In ieder dorp, stad en zelfs landelijk wordt jaarlijks een meisje aangewezen dat Lucia mag spelen in een witte jurk met rood lint en een kaarsenkrans op haar hoofd. En op scholen, in kerken, zelfs in ziekenhuizen vinden processies plaats met mooi kindergezang.

Ook in Iran wordt op 21 december feest gevierd op die langste nacht waarop het kwaad rondwaart. Families komen samen en blijven wakker om de nacht te ‘overleven’ en eten watermeloenen, granaatappels, noten en gedroogde vruchten. De ouderen vertellen verhalen, er wordt waterpijp gerookt en er worden gedichten voorgedragen.

Proost op het nieuwe jaar!

Op 31 december start het nieuwe jaar voor ieder werelddeel op een ander moment. In Ecuador, steken ze een stropop, symbool voor het afgelopen jaar, in nieuwe kleren en maken families een soort testament met al hun fouten van het afgelopen jaar. Als de klok 12 slaat, steken ze ‘m in de fik, hopend dat hun fouten met de stropop de lucht in gaan.

In Hong Kong bidt men tot de goden en geesten van hun voorvaderen dat hun wensen voor het komend jaar worden vervuld. Priesters lezen de namen van alle feestvierders hardop en binden de lijst uiteindelijk aan een papieren paard dat in de fik wordt gestoken. De rook neemt de namen mee naar het Godenrijk.

Om het Chinese Nieuwjaar te vieren (dat valt dit keer op 5 februari 2019), houden Chinezen een optocht die geleid wordt door een grote zijden draak, het Chinese symbool voor kracht. De draak valt alleen het hele jaar in slaap en om ‘m wakker te houden gooit men firecrackers. De oorsprong van vuurwerk! Eindelijk weten we waar die knallende matten en rotjes vandaan komen!

En uh? Is Krampus niet een mooi alternatief voor Piet? Dan kan de buurman of die gekke oom nog steeds onherkenbaar de huiskamer in marcheren. Zijn we van die oeverloze discussie af.

Happy Holidays!

mm
De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.