Een mens wil ergens bijhoren, ergens bij passen, zich thuis voelen. De één misschien wat meer dan de ander, maar in de basis zijn we allemaal sociale dieren, toch? Dat begint al van jongs af aan, in de klas, op de sportclub, het formeren van je eigen vriendengroepje. Het is een constante dynamiek waarbij een individu zoekt naar geborgenheid, vertrouwdheid, steun en erkenning: ‘Waar hoor ik bij?’ 

Nederland is één van de meest internationale landen in Europa. Of het nou buitenlandse studenten, expats of asielzoekers zijn, meer dan 11% van de 17 miljoen inwoners heeft een buitenlandse achtergrond. Ons kikkerlandje heeft dus met nogal wat verschillende culturen te maken. Gelukkig staat Nederland er vanuit de geschiedenis om bekend dat het een tolerant en inclusieve samenleving is als het gaat om buitenlanders. Maar is dat werkelijk zo?

Stereotypen en vooroordelen

Ieder mens maakt zich schuldig aan stereotypen. Dat is nu eenmaal de manier waarop onze hersenen informatie categoriseren om zo de wereld beter en sneller te begrijpen. Dat is natuurlijk in ieder land zo maar Nederlanders  worden -terecht of onterecht- vaak bot of lomp genoemd vanwege hun directheid en nieuwsgierigheid. Maar combineer je dat met de trots die Nederlanders voelen voor hun systeem en landje dan is het ineens de perfecte mix voor de soms harde en weinig subtiele (voor)oordelen die Nederlanders kunnen hebben ten aanzien van buitenlanders. 

Wereldwijd integreren

Is het eigenlijk makkelijk om te integreren in Nederland? En hoe is het om in een ander land je ‘sociale’ weg te vinden? 

Als je verhuist naar een ander land, zet je al deze sociale behoeftes opeens op het spel. Een emigrant moet weer nieuwe vrienden maken, niks is vertrouwd, en cultureel en qua uiterlijk ben je nét even anders. In het Frans zeggen ze retrouver tes marques, het hervinden van je ijkpunten’. Wie ben je opeens? Je bent een buitenlander, maar ook misschien een buitenstaander? Hoe verover je weer je eigen plekje in die nieuwe gemeenschap?

Deze maand onderzoeken de Wereldwijven hoe het is gesteld met integratie in de wereld. Of het nu gaat om buitenlanders in Nederland of als Nederlander in het buitenland, hoe is het eigenlijk om je plekje te veroveren en erbij te (willen) horen in een ander land?

Persoonlijke verhalen

Wereldwijf Eva vertelt: “Ik weet nog goed dat ik mij er helemaal instortte: integreren. Na bijna drie jaar kochten wij onze eigen wijnboerderij een half uur van ons eerste huurhuis in Frankrijk. Omdat we hier voor langere tijd zouden gaan wonen, wilde ik onze integratie voortvarend inzetten. Een mini-emigratie alweer, want nieuwe scholen, nieuwe buren, een ander dorp. Gelukkig ben ik niet verlegen, en na een tijdje formeerde zich een groepje moeders waar ik ook bij hoorde. Elkaar kussen in Frankrijk is hierbij het ultieme bewijs dat je ‘erbij hoort’.”

Ingeborg herkent dat gevoel, er toch niet helemaal bij te horen: “Mijn zonen spelen al jaren Lacrosse, een echte Amerikaanse sport. En al doen we nog zo ons best om volledig op te gaan in deze sportcultuur, we zitten nog steeds apart van de Amerikaanse ouders op de tribune. We worden soms ‘vergeten’ met carpools of uitnodigingen voor get togethers. Hoe vriendelijk in het eerste contact Amerikanen ook zijn, en hoe open wij als ‘buitenlanders’ staan, vriendschap is na acht jaar nog steeds ingewikkeld.”

“Horen wij, dat Nederlandse gezin, er eindelijk écht bij?”

Eva vervolgt: “Vanuit mijzelf bekeken: mijn Nederlandse achtergrond blijft een struikelpunt. Ik snap sommige grapjes niet, kijk geen Franse televisie, en wij eten nog steeds op Hollandse tijden, en al zeker niet warm tussen de middag. Onze zoon maakt schijnbaar nog wat grammaticale fouten in het Frans, misschien zelfs een licht Nederlands accent?

“Het doet mij beter begrijpen waarom tweede generatie immigranten, die geboren en getogen zijn in Nederland, toch een accent kunnen hebben. Dat vond ik voorheen altijd vreemd, want ze zitten toch op een Nederlandse school? Maar als er thuis een andere moedertaal wordt gesproken is dat toch even anders! Het opende mijn ogen, waarom het minstens twee á drie generaties duurt voordat een tongval vlekkeloos is. Cultureel duurt dat vast zelfs langer dan drie generaties. Het fenomeen dat Fransen bijna niet inviteren en zeker niet kinderen om bij elkaar te spelen, het doet ons anders voelen dan de Fransen.”

Vrienden maken, is zo makkelijk nog niet

Vlak voordat Eva naar Frankrijk emigreerde, was er in Nederland een expat moeder uit Brazilië die aandrong om met elkaar te dineren, mannen erbij. Ze bleef hierop aandringen, maar Eva’s hoofd stond al naar dozen inpakken. Nieuwe vrienden maken in Amsterdam was het laatste op haar lijstje. 

Ook Ingeborg herkent dat ‘andersom’ gevoel toen zij nog in Nederland woonde en een Amerikaanse graag ‘vrienden’ wilde worden. Hoeveel feestjes of borrels zij ook gaf, ze werd nooit helemaal onderdeel van de kerngroep en werd net zo goed ‘vergeten’ als er intieme dinertjes werden gehouden.

“Nu ik het zelf ervaren heb, zou ik dat wel anders aanpakken.”

Het is niet makkelijk om ‘vrienden te maken’ in het buitenland. Zeker niet als je volwassen bent en iedereen al zijn sociale vriendenclub heeft geformeerd. Vrienden over het algemeen heb je, ‘maken’ is zo geforceerd. Kom daar maar eens tussen, zeker als je de taal niet perfect beheerst.

Over open staan en gemiste kansen

Het is zo belangrijk om altijd open te blijven staan voor die mensen van buiten die willen aansluiten en vriendschappen missen. Wat een verrijking kan het zijn om mensen op te nemen in je eigen sociale kring. Ingeborg nodigt Amerikanen uit op feesten en partijen maar wordt zelf lang niet altijd ‘terug’ uitgenodigd. En Eva ging zelfs op voetbal in haar Franse dorp om extra gezelligheid te vinden. Of het nou gaat om Nederlandse, Franse of Amerikaanse vrouwen…ze klieken toch met elkaar en het echt ‘erbij horen’ blijkt een lastige opgave. 

Een gemiste kans want je hebt elkaar eigenlijk zoveel te geven. Samen lachen, loyaliteit, klaar staan voor elkaar. Alles begint bij een open mind. Een beetje interesse en tolerantie. Nederlanders hebben in het buitenland van oudsher naast dat we ‘bot’ zijn ook die naam en dat is een eigenschap waar we best een beetje trots op mogen zijn!

mm
De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.