Ik kom uit een Joods Nederlands gezin waar Israël altijd een belangrijk onderdeel van ons leven was. Onze ouders namen mijn zusjes en mij al vanaf dat we heel  jong waren mee naar dat land waar we ons ook altijd thuis voelden. Toen ik besloot er te gaan wonen, dacht ik dan ook dat ik het land goed kende. Dat bleek niet zo te zijn.

Ik kwam terecht in het noorden waar Joden en Arabieren in vrede met elkaar leven. Dat fascineerde me, want ik had altijd anders gehoord en gelezen. Ook door mijn werk als journalist, kwam ik in de rest van het land prachtige mensen tegen die samenwerken in projecten en zeker niet tegen elkaar vechten. Zij zijn een voorbeeld voor de wereld, want als samenleven ‘hier’ kan, in de zogenaamde brandhaard van de wereld, dan kan het overal. Ik wil jullie mee op reis nemen in een wereld die in het nieuws niet vaak naar buiten komt. Hier mijn eerste bijdrage. 

Over Israël en vrede op een ander niveau

Nederland is ongeveer twee keer zo groot als Israël. Maar kijk je naar de aandacht die de media geven aan dit landje in het Midden-Oosten, dan lijkt het alsof ik in een van de grote wereldmogendheden woon. Het conflict tussen Israël en haar buurlanden is een geliefd onderwerp en de ongeveer vijfhonderd internationale journalisten die hier continue gevestigd zijn, zorgen er vrijwel dagelijks voor dat Israël op de een of andere manier de huiskamer binnenkomt. Het gaat dan voornamelijk over het conflict en het daaruit voortvloeiende geweld.

Maar er is ook nog een andere kant. Alleen al het woord Israël is beladen en doet mensen die hier niet wonen, schrikken. Je woont in een land dat in oorlog is, hoe kan dat, is dat niet eng? Nee, er wordt hier gewoon geleefd en er gebeuren de meest fantastische dingen, in het klein en in het groot. 

Zoals op de Hand in Hand scholen waar Arabische en Joodse kinderen samen les krijgen. Ik mocht er een paar keer een les bijwonen en het raakte me diep.

Alternatief schoolnetwerk

Ook al wonen Arabieren en Joden in hetzelfde land, er zijn nog maar weinig gemengde dorpen en ook het schoolsysteem is vrijwel geheel gescheiden. De Hand in Hand scholen voor Joodse en Arabische opvoeding zijn opgericht om daar verandering in te brengen.

In 1998 was het revolutionair wat de stichters van Hand in Hand wilden bereiken: een alternatief schoolnetwerk voor Arabieren en Joden gebaseerd op integratie, twee talen, multiculturalisme en gelijkheid. Het was een moedige stap en zal uiteindelijk hopelijk leiden tot een verandering in de Israëlische maatschappij.

In de zes scholen die er nu zijn, wordt aan bijna tweeduizend Arabische en Joodse leerlingen les gegeven. En dat gebeurt zowel in het Arabisch als in het Ivriet. 

Samen feestdagen vieren

De scholen worden erkend door het Ministerie van Onderwijs en krijgen net als andere scholen subsidie. Elkaars taal spreken van jongs af aan is de eerste stap in het doorbreken van de negatieve vooroordelen die kinderen van elkaar hebben, aldus de leiding van de scholen. De volgende stap is een actief multicultureel leerplan waarin de leerlingen leren over de concepten en gebruiken van de verschillende religies, tradities, geschiedenis en cultuur. 

Feestdagen worden samen gevierd, om elkaar beter te begrijpen. Het gaat erom dat de kinderen respect voor elkaar leren opbrengen.

De leerstof is zo samengesteld dat altijd beide kanten worden belicht. Dat geldt voor zowel de relatie met Israël als ook voor de religie en de geschiedenis. Een heikel onderwerp bijvoorbeeld zijn ieder jaar de verschillende benaderingen van wat er gebeurd is in 1948. Dat was het jaar van de oprichting van de staat Israël. Het conflict wordt niet genegeerd. Door middel van discussies en activiteiten proberen leraren en leerlingen begrip voor elkaar te krijgen.

“Wat ik ook af en toe moeilijk vind, is dat mijn kinderen nu met kleinkinderen in de klas zitten van mensen die tegen ons gevochten hebben in de verschillende oorlogen.”

Silgalit heeft twee dochters op de school. Zij is Joods en in Israël geboren. “We hebben onze dochters naar deze school gestuurd, omdat wij geen andere geschikte school vonden. Het was in eerste instantie dus niet echt een bewuste keuze. Maar het systeem sprak mij wel aan. Ik ben opgevoed met de gedachte dat er ook een oor moet zijn voor de andere kant, de andere partij. Het is ook wat verwarrend allemaal soms. Bijvoorbeeld op onafhankelijkheidsdag. En toch brengen we die dag samen door en dat gaat goed. Wat ik ook af en toe moeilijk vind, is dat mijn kinderen nu met kleinkinderen in de klas zitten van mensen die tegen ons gevochten hebben in de verschillende oorlogen. Het heeft mij nog meer doen beseffen dat niets simpel is, maar wel alles mogelijk.”

De filosofie van Hand in Hand is dat je moet kunnen luisteren en proberen te begrijpen wat de ander zegt, ook al ben je het er niet mee eens. De leerlingen leren hun eigen identiteit te waarderen zonder die van een ander te denigreren. Zo ontwikkelen ze het vermogen om in een complexe maatschappij te leven en de tweespalt in de Israëlische samenleving te overwinnen.

Een school is geen eiland

De Arabische Shafiq en Widad hebben vier kinderen die naar de Hand in Hand school gaan.  

Widad: ”Het is belangrijk voor mij dat mijn dochters zich, ondanks dat ze deel uitmaken van een etnische minderheid, niet minder voelen wat betreft kennis en opleiding. Shafiq: ”Een school behoort geen eiland te zijn, afgesneden van de wereld. Het moet een plek zijn waar alles besproken kan worden. Het is niet makkelijk, want er blijft veel controverse tussen ons en we blijven in twee werelden leven. Maar onze kinderen leren een dialoog niet uit de weg te gaan en dat is wellicht het begin van een nieuwe beweging.”

Vriendschappen tussen Arabieren en Joden

De innige vriendschappen tussen Arabieren en Joden die op de Hand in Hand scholen ontstaan, zijn bijzonder. Niet alleen worden de kinderen vrienden en brengen ze middagen en weekenden samen door, maar het slaat ook over op de ouders. Zij komen samen in klassenverband en schoolcomités, raken bevriend en gaan soms zelfs samen op vakantie.

De ouders die hun kinderen naar Hand in Hand sturen geloven dat samenleven mogelijk is. 

Op een moment dat vrede ver weg lijkt te zijn, lijkt de boodschap dat Arabieren en Joden wel degelijk samen kunnen leven belangrijker dan ooit. Ik kan er dan ook niet genoeg over schrijven en kom snel weer bij jullie terug met een ander bijzonder verhaal. Bijzonder, nee het zijn geen bijzondere verhalen, dat is het juist, het is in dit land heel gewoon. 

mm
Shalom! Mijn naam is Joanne Nihom. Ik woon sinds dertien jaar in Israël, in het noorden van het land, in een Joods dorp. Onze buurdorpen worden bewoond door Arabieren en Druzen en daar doe ik mijn boodschappen en heb ik vrienden wonen. Ik ben freelance journalist en zie het als mijn ‘missie’ om het andere Israël te laten zien. Een gebied waar co-existentie tussen Joden, Arabieren en Palestijnen zorgt voor vrede op menselijk niveau.