Ik lees mijn korte verhalen over onze eerste jaren in Amerika terug en het valt me op dat verwondering, verbazing en gemis de sleutelwoorden zijn. Ik maakte iedere dag nieuwe dingen mee, liep op mijn tenen en deed mijn best erbij te horen. Ik probeerde de Amerikaanse cultuur beter te begrijpen en als ik dacht het een beetje in het snotje te hebben, gebeurde er weer iets dat mij totaal verraste.

Meer dan acht jaar woon ik nu al hier in de VS. Voel ik die verwondering eigenlijk nog? Verbaas ik me nog steeds? Of zijn die woorden vervangen door gewoonte, thuisvoelen en erbij horen? Laat ik de balans eens opmaken.

Ingewikkeld sociaal leven

Nog niet zo lang geleden zat ik met vrienden aan tafel hier in New York toen het over dit onderwerp ging. De een woont hier al 20 jaar en de ander heeft over de hele wereld gewoond, waarvan zes jaar in de VS en is nu weer terug in Nederland. “Ik vier binnenkort mijn vijftigste”, zei de een, “en begin me af te vragen wie ik ga uitnodigen. En wat het nare is…ik kan, denk ik, maar één Amerikaan opnoemen die ik wil uitnodigen, de rest komt allemaal uit het buitenland”. “Na twintig jaar?”, vroeg ik ietwat ontgoocheld.  “Snap ik helemaal”, zei de ander. “Ik zou helemaal niemand op kunnen noemen. Van alle nationaliteiten waarmee ik heb gewoond of gewerkt zijn de Amerikanen voor mij nog wel het aller ingewikkeldst om vriendschappen mee aan te gaan. Moeilijker nog dan Chinezen”.

Het zette me aan het denken want hoe zit dat eigenlijk bij mij? Heb ik na deze acht jaar in de VS vriendschappen opgebouwd die lijken op degenen die ik in Nederland heb? Zo ja, dan is dat heel fijn maar zo nee, hoe komt dat? Wat voelt dan anders en hoe eenzaam is dat eigenlijk?

Ik was me zo bewust van mijzelf.

Ik weet nog goed dat ik voor het eerst naar een sportwedstrijd van de jongens ging. We waren hier nog maar twee maanden. Ik zat alleen op mijn klapstoeltje en was me bewust van iedere beweging die ik maakte. Alsof ik weer een puber was die voor het eerst naar de disco gaat. Ik zag er anders uit want had normale kleren aan en geen sportpak, was opgemaakt, had geen coffee-to-go in mijn handen en wist in eerste instantie niet waar ik moest gaan zitten. Niemand sprak me aan, maar ik voelde dat iedereen naar me keek. Toen ik probeerde te vragen naar de score, om toch een beetje contact te maken, kwamen de woorden er zenuwachtig en in gebroken Engels met een zwaar steenkool-accent uit. Ik besloot verder maar mijn mond te houden en de rit uit te zitten.

Of die ene keer dat ik totaal niet begrepen had dat de dresscode, als je naar de fotosessie voor het eerste galafeest van je kind gaat, voor jou ook feestelijk moet zijn. En daar stond ik dan in mijn mottige vest met afgetrapte uggs tussen de prachtig uitgedoste ouders. Weer was ik me net wat te bewust van mijn eigen verschijning. En zo staan er legio verhalen in mijn bundel FamilieJansengoesNewYork. Sommige zijn hilarisch of mind boggling, andere verbazingwekkend en misschien zelfs een beetje verdrietig.

Snap ik ze inmiddels? Snappen ze mij?

Inmiddels kan ik op die manier niet meer schrijven over mijn ontmoetingen met Amerikanen omdat ik meer ben ingeburgerd. Dingen vallen me minder op, zijn een beetje gewoon geworden en ik heb zelfs moeite met het idee terug te gaan naar Nederland en dit land voor altijd te verlaten. De vraag is ook of dat ooit op die manier gaat gebeuren. Mijn oudste zoon volgt hier zijn opleiding, de andere twee zijn halve Amerikanen en ikzelf ben gewend aan mijn leventje en heb hier vriendschappen opgebouwd. Maar hoe veel waard zijn die relaties voor mij? Zou ik, als ik de VS verlaat, ze nog gaan opzoeken? Dat doe ik wel met mijn Nederlandse vrienden. Weet ik inmiddels hoe ze over me denken? En snap ik hun gedachtegang? Het voelt wel alsof ik ze steeds beter leer kennen maar er blijft altijd een reserve. Net alsof we elkaar toch niet helemaal begrijpen of toelaten. En dat is van beide kanten. Kwetsbaarheid, vertrouwen en je laten kennen, zijn moeilijke begrippen hier. Hoe komt dat toch?

The melting pot

Natuurlijk is New York geen Amerika. De stad wordt niet voor niets een ‘melting pot’ genoemd. 34% van de New Yorkers is immigrant en er worden hier meer dan 800 talen gesproken. En in de Suburbs is dat niet anders. Er zijn een hoop immigranten en expats hier neer gestreken en dat betekent natuurlijk ook een hoop voor je sociale leven en het gevoel toegelaten te worden of ‘erbij te horen’. Maar dan nog…Ik dacht dat het niet zo zou verschillen, verhuizen van een westers land naar een ander westers land. Maar hoe meer ik leer over de Amerikaanse cultuur, hoe meer ik gefascineerd wordt door onze culturele verschillen. En vooral wat die verschillen eigenlijk met mij doen.

Eten aan tafel is hier ongewoon

Als je wat verder kijkt dan de internationale producten in de supermarkt, de verschillende talen die er gesproken worden en de eerste glimlach en het snelle praatje op straat, gaan er andere zaken opvallen. Zo is er een groot verschil in hoe Amerikanen tegen de wereld aankijken en hoe Europeanen dat doen. Nu kun je niet iedereen over één kam scheren, dat weet ik ook wel, maar er zijn toch zeker kenmerken die bij de cultuur horen waarin je opgroeit. Wij hebben tegenwoordig in ons gezin bijvoorbeeld de grootste moeite om iedere avond samen aan het diner te zitten en een gesprek te voeren. Mijn zonen zijn simpelweg een beetje vervreemd van deze Europese eetcultuur. Eten op een ‘gewone dag’ is hier zoiets als een noodzakelijk kwaad. Het moet gebeuren maar gezellig hoeft het niet te zijn. Take out, een snelle hap, voor de tv en dan weer door met waar je mee bezig was. Zoiets? 

European lefties

Het is het individualisme dat in de VS veel meer verankerd is dan in Europa, Afrika of Azië. Ieder voor zich, God voor ons allen. Een overlevingsstrategie die vast nodig was en misschien nog steeds wel is om je kop hier boven water te houden. Zelf-actualisatie, je potentieel benutten, je eigen unieke talenten tonen en voor je eigen hachje opkomen, zijn belangrijke culturele waarden in de VS. Het is niet voor niets dat heel veel mensen met hun portemonnaie voor Trump stemden in 2016. Die waarden bestaan natuurlijk ook in Europa maar daar is de sociale collectieve gedachte een stuk belangrijker. Zorg voor elkaar is veel dieper verankerd in ons sociale systeem, en gelukkig maar. Het leven in Amerika is hard, zeker als je als een dubbeltje geboren bent. Zo wordt een zwerver hier vaak gezien als iemand die zijn kansen niet heeft benut, een loser dus. Terwijl een Europeaan een dakloze toch meer zou zien als een gevolg van het falen van het sociale systeem. Onze Amerikaanse ‘vrienden’ noemen ons the European Lefties en daar wordt tussen de regels door heel veel mee bedoeld…

Angst, gemak en status

En wat te denken van de angst die hier regeert. Tot hun 16e jaar worden kinderen hier nogal protective opgevoed. Ouders zweven als haviken boven hun kroost. Fietsen is gevaarlijk, spelen in de sneeuw ook, seks daar praten we liever niet over en drank en drugs zijn ten strengste verboden tot je 21e. Dat niemand zich daaraan houdt, tja, dat zien we even niet. Op school worden te pas en te onpas drills gehouden voor als er brand uitbreekt of voor het geval er zich een mass shooter aandient. Het is misschien nodig (en dat is erg genoeg) maar stel je eens voor hoe ‘bang’ dat een kind maakt.

Nog iedere dag als ik door de suburbs rijd in mijn auto (niet op de fiets, gemak dient hier de mens), zie ik de grote huizen en de bladblazers die hun werk doen op de gigantische gazonnen. Succes en status betekenen geluk en voorspoed in de VS. Dat mag je laten zien en daar beoordelen mensen je op. Groot huis, grote auto, strak gazon…, Ivy League schools, het hoort bij het beeld dat men hier graag laat zien. In Nederland geldt toch vooral: Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg.

The land of the free

En toch…Ik voel me hier wel vrij. Ik ben hier gestart met schrijven, onderneem nieuwe dingen, voel me uitgedaagd en ben niet bang op mijn snufferd te gaan. Dagelijks vraag ik mij af welke cultuurkenmerken van de USA ik waardeer en hoe ik uitvind wat het best bij mij past tegen de achtergrond van de nare cultuurkenmerken van dit land. Het materialisme, de statusgevoeligheid, de hardheid, het verschil tussen arm en rijk, het giftige politieke systeem en de corrupte zakenwereld, het individualisme… Wat neem ik van deze maatschappij mee en wat niet? Welke waarden en normen wil ik dat mijn kinderen overnemen en welke persé niet? Wat vind ik dat Europees of Hollands moet blijven aan mijn kids? En gaan we ons uiteindelijk op beide continenten thuisvoelen?

Integreren kun je leren?

Wat ik wel zeker weet is dat ik veranderd ben sinds ik hier een aantal jaren woon. Ik heb geleerd door de ogen van mensen uit een ander cultuur te kijken en dat geeft je een ander perspectief. Ik ben niet vrij van oordelen maar oordeel wel minder snel. Ik snap beter hoe moeilijk het moet zijn voor ‘buitenlanders’ om te integreren in onze Nederlandse maatschappij omdat ik mezelf, ook al ben ik wit en bevoorrecht, mij er beter in kan verplaatsen dan voorheen. Ik heb gemerkt dat mijn normen en waarden soms niet passen bij die van anderen en dat dat verrijkend kan zijn. Het geeft je andere inzichten en nieuwe gedachten. Vriendschappen heb ik gemaakt als immigrant in een andere cultuur, maar het blijft toch net een beetje anders. En ik ben bang dat dat de komende tijd niet zal veranderen. Ook de vraag of ik zelf ooit 100% zal passen in deze andere cultuur, blijft bestaan. Integreren kun je leren, ja zeker. Maar het kostte mij wel tijd en moeite, veel introspectie (zelfspot) en een hoop eenzame momenten.

Je kunt de verhalenbundel van Ingeborg winnen door je in te schrijven op te nieuwsbrief!

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang net voor het weekend één inspirerend verhaal dat je blik op de wereld verruimt. Oh en je krijgt ook toegang tot exclusieve kortingscodes!

mm
Hi! Ik ben Ingeborg en woon sinds 2010 met mijn gezin in New York. Ik schreef tot nu toe voor online platforms en tijdschriften, publiceerde de bundel 'Family Jansen Goes New York' en werkte aan mijn debuutroman ‘Kroniek van een erfenis’. Voor De Wereldwijven schrijf ik over vrouwen in de USA waar ongelijkheid, onrecht en seksisme maar ook vrouwelijke strijdkracht en energie dagelijkse kost zijn!