Het is stil. Een niet Afrikaanse stilte. Een ijzige stilte in schril contrast met de dampige hitte van het zomerseizoen. Ook de natuur lijkt haar adem in te houden. Zelfs de vogels zijn stil en het zijn enkel de boomkikkers die met hun karakteristieke geluid het vallen van de donkerte inluiden. James is gestrand in de buurt van de hoofdstad waar de wegblokkades hem beletten een weg naar huis te vinden.

Het internet staat geheel op zwart en televisie heb ik allang niet meer. Op z’n zachts gezegd heel irritant om in een situatie als deze geen enkele informatie tot je te krijgen. Daar waar ik doorgaans de eerste ben die boven op het nieuws duikt, waarbij Twitter de meest adequate bron blijkt, rest mij nu niet anders dan een goed gesprek met de hond aan te gaan. Sif kijkt me bedenkelijk aan om zich vervolgens terug te trekken in een andere ruimte. Ook zij heeft er even geen zin in vandaag.

Ik heb nog nooit zoveel AK’s bij elkaar gezien. Gek genoeg beangstigt dit mij totaal niet.

Eerder op de dag begaf ik mij wandelend door het centrum. Een anders zo luidruchtige plek met een chaotische aanblik van een krioelende mensenmassa, alwaar de druk gebarende bestuurders van de vele gedeukte auto’s geen enkele notie schijnen te hebben van verkeersregels. Op deze immer bedrijvige plek kun je nu een speld horen vallen. Geen auto’s, de winkels zijn gesloten met voor hun deuren mannen in blauwe en groene uniformen, strak voor zich uit kijkend. Ik heb nog nooit zoveel AK’s
(Kalasjnikov geweren red.) bij elkaar gezien. Gek genoeg beangstigt dit mij totaal niet. Daarvoor mis ik de ervaringen die men hier wel degelijk heeft.

Hier en daar staat een groepje mannen en bij gebrek aan concurrentie waagt de bananenverkoper het er op een extraatje te verdienen vandaag. Haast fluisterend prijst hij zijn waren aan maar ik heb enkel behoefte aan airtime; het beste te vergelijken met beltegoed. Nu Whatsapp plat ligt is bellen de enige mogelijkheid om met m’n man in contact te blijven. Mits er een verbinding tot stand komt want ook dat verloopt moeizaam.

Hoe moeilijker de situatie, hoe harder de humor

Direct komt er een andere man naar mij toe, hij heeft nog $2 airtime in de verkoop waar hij $3 voor vraagt. Bij de standaard poging iets af te dingen gooi ik er wat grappen tegenaan, al was het alleen maar om de te snijden atmosfeer iets luchtiger te maken. Precies zoals wij vanuit de familie gewend zijn. Hoe moeilijker de situatie, hoe harder de humor.

Op het moment dat de mannen hardop in de lach schieten, zie ik vanuit m’n ooghoek een blauw uniform enigszins twijfelend onze kant op komen. Voor mij het sein om de $3 in een flits uit te wisselen en door te lopen. Bij het passeren groet ik vriendelijk de agenten al is dit geheel aan dovenmans oren. In de hoop toch iets meer informatie over de situatie te verkrijgen besluit ik het rondje af te maken.

Een gewoon gesprek met een wit mens

Halverwege het park springt een jongen van het muurtje om mij met het ingewikkelde handshake riedeltje enthousiast te begroeten. Deze jongen staat gewoonlijk ruitenwissers te verkopen op de parkeerplaats van de plaatselijke supermarkt maar heeft nu ook een verplichte vrije dag. Hij vergezelt mij tijdens het rondje, praat honderduit over van alles en nog wat, heel gezellig. Net als vele andere straatverkopers is hij duidelijk goed opgeleid en is zijn Engels perfect.

Bij het splitsen van onze wegen flapt hij er in z’n enthousiasme uit dat dit de eerste keer is dat hij een gewoon gesprek heeft met een wit mens. “Het komt nooit verder dan een no thanks en als ik probeer een praatje te maken lopen ze stug door om zo snel mogelijk in hun auto te verdwijnen”, vertelt hij. Ik heb je al eerder verteld over de enorme kloof tussen zwart en wit. Het feit dat ik bewust niet integreer met de kleine bevolkingsgroep van mijn huidskleur maakt het nu mogelijk over straat te lopen en mensen te spreken.

Eén worden, samensmelten, integeren? No way

Integreren, wat betekent één-worden of samensmelten, was nu eenmaal niet weggelegd voor de kolonisten die enkele eeuwen geleden zuidelijk Afrika hun eigen maakte. De Britse, Duitse en Nederlandse volksplanters  implementeerde volledig de eigen cultuur waar hun afstammelingen vandaag de dag nog stevig aan vast houden. Echter zonder mee te gaan in de ontwikkelingen welke wel hebben plaatsgevonden in de landen van waar hun voorvaderen ooit vertrokken. Met de bijbel stevig in de hand manifesteren zich denkbeelden van begin vorige eeuw waarnaast de Nashville verklaring hypermodern lijkt.

Zo is mijn buurvrouw met Zuid Afrikaanse roots Nederlands Gereformeerd opgevoed waarbij lijfstraffen in de opvoeding nog altijd gepredikt worden. Zonder enige vorm van terughoudendheid vertelt zij dat bij een goede opvoeding het kind met het shirt omhoog, er goed van langs dient te krijgen met een bamboe twijg. En over homoseksualiteit hoef je het al helemaal niet te hebben.

Het woord verkettering mag hierbij van stal worden gehaald. Zo maakte ik tegen beter weten in de fout om hierover in discussie te gaan met een plaatselijke dominee die zich afvroeg waarom hij mij niet in de kerk zag. Zoals altijd wist ook deze streng gelovige weer zo’n bizarre wending te maken tijdens mijn relaas voor acceptatie van homoseksualiteit dat je enkel nog kunt groeten en weglopen. Zijn argument? “Jullie in het moderne Westen zijn sowieso het spoor geheel bijster”. “Zo zijn jullie tegen het kindhuwelijk terwijl uit onderzoek blijkt dat dit de gelukkigste huwelijken zijn”. Nu probeer ik ten aller tijden andermans denkbeelden te respecteren wat in deze wel erg lastig wordt, maar integreren in deze club? No way!

De Shona cultuur leren kennen, dat wil ik

Persoonlijk vind ik het veel belangrijker de Shona cultuur te leren kennen en te begrijpen waarbij ik moet bekennen gruwelijk in gebreken te blijven als het aankomt op het spreken van de taal. Telkens neem ik mij voor deze beter onder de knie te krijgen maar de combinatie van gemakzucht plus het feit dat de officiële voertaal Engels is en door velen gesproken wordt, doen mij hierin verzaken.

De Shona cultuur is rijk waarbij familiewaarden, respect en magie de basis vormen. Nog altijd heb ik bijna dagelijks uitleg nodig over rituelen, totems en omgangsvormen.  Dit is enorm interessant en intrigerend omdat het ver van de westerse gewoonten afstaat. Om dezelfde reden is het dan ook onmogelijk om te integreren, samen te vloeien met deze cultuur. Ik zal nooit een Shona worden. De vraag is of dat een probleem is. Ik vind van niet en denk ook niet dat eenwording tot een kleurloze homogene massa is waar we naar moeten streven.

Het zit ‘m in het respect en openstaan voor het andere. Waarom zou je de eigen wortels moeten verloochenen en geheel opgaan in de andere cultuur enkel gebaseerd op landsgrenzen welke door de tijd heen steeds veranderen? Waarbij overigens veelal met twee maten gemeten wordt. Zo vindt men het in Nederland prima als m’n Amerikaanse schoondochter Engels spreekt omdat zij na een aantal jaren de Nederlandse taal nog niet beheerst. Neem in haar plaats een Syriër en het wordt niet geaccepteerd. De ene is super cool, de andere onaangepast.

De wonden op de ruggen doen onmiddellijk denken aan de films over het slavernijverleden. Het is de werkelijkheid van 2019 en ik sta er met m’n neus bovenop.

Ondertussen laait op een hemelsbrede afstand van 800 meter het lawaai van een protesterende menigte op. Ik loop naar buiten de weg op en zie donkere rookpluimen, afkomstig van de in brand gestoken winkels, zich vermengen met het witte wolkendek. Even overweeg ik om m’n camera te pakken en er heen te gaan maar besluit te luisteren naar de woorden die James eerder op de dag sprak; “Don’t go on the street!” Er volgen enkele schoten waarna de protestkoren verstommen en overslaan in paniek. Mensen worden uit hun huizen gesleurd en in elkaar geslagen waarbij de leeftijd er niet toe doet. De wonden op de ruggen doen onmiddellijk denken aan de films over het slavernijverleden. Het is de werkelijkheid van 2019 en ik sta er met m’n neus bovenop. Zie hier wederom de gevolgen van de tweedeling in huidskleur, cultuur, religie, levensstandaard of politieke kleur waar men uit eigen wil of gedwongen samensmelt tot een massa. Met andere woorden; integratie.

Live and let live.

Wat is toch mis aan het zijn van een individu met een geheel eigen identiteit? Wil je op zaterdag sabbat, op zondag naar de kerk en door de week naar de moskee? Doen! Stem je strategisch omdat geen enkele partij bij je past? Doen! Wil je in een rieten rokje dansen met de Zulu’s? Doen! Wil je rechtsaf terwijl iedereen linksaf gaat? Doen!

Jezelf zijn, zoals ik gewoon een kaasetende wereldburger ben met een grote liefde voor de Afrikaanse natuur, die dan ook weigert samen te smelten met welke groep dan ook. Live and let live.

En O brandend Zimbabwe, wat zou je floreren als er niets te integreren zou zijn….

mm
Hi. Mijn naam is Assia, geboren in Bergen (NH) waar ik al op jonge leeftijd een niet te stillen honger ontwikkelde naar het ontdekken van de wereld. Hierbij altijd zoekende naar de afgelegen straatjes en de verhalen en eetgewoonten van de locals. Inmiddels heb ik, geheel per ongeluk, mijn thuis gevonden in Zimbabwe, een knotsgek land waar bizarre verhalen en avonturen voor het oprapen liggen.