Meisjesbesnijdenis is een groot probleem in Kenia. Na het ondergaan van deze ingreep worden vaak (zeer) jonge meisjes als vrouwen gezien, en rijp voor het huwelijk. Soms worden ze gedwongen te trouwen met mannen die vijf keer zo oud zijn als zij.

Drie Keniaanse vrouwen vertellen over het besnijden van meisjes. De eerste besneed zelf meer dan honderd meisjes. De tweede strijdt er met hand en tand tegen en de derde ontsnapte er ternauwernood aan. Lees hun persoonlijke verhalen.

Jane besneed meer dan honderd meisjes

Dit is Jane (58) uit Nakuyen, West Pokot, Kenia. Ze volgde haar moeder op in het besnijden van meisjes. Ze werd grootgebracht met het een idee dat besnijdenis een meisje puur maakt en dat onbesneden meisjes niet schoon zijn, wisselende seksuele contacten hebben, en de familie te schande zetten. Op de vraag hoe ze zonder medische training leerde meisjes besnijden, antwoordt ze dat ze eerst oefende door meisjes tattoos en piercings te geven. Vervolgens keek ze nauwkeurig toe hoe vrouwenbesnijdenis werd uitgevoerd, zonder verdoving of gesteriliseerde messen, om te leren hoe het moest.

‘Als je denkt dat je het kan, begin je bij je eigen zus of iemand van je familie.’

Zo verdiende Jane een inkomen met meisjesbesnijdenis en heeft ze meer dan honderd meisjes besneden. Ondanks dat vrouwenbesnijdenis sinds 2011 illegaal is in Kenia, gebeurt het nog steeds achter gesloten deuren, omdat tienduizenden families bang zijn verstoten te worden als ze hun dochters niet aan deze gruwelijke daad onderwerpen.

Jane Lokorngole – Foto: © Jennifer Huxta/ActionAid

Hele jonge meisjes

Bij vrouwenbesnijdenis worden de clitoris en schaamlippen van een meisje gedeeltelijk of volledig weggesneden, om niet-medische redenen. Het snijden vindt vooral plaats bij heel jonge meisjes, tussen de 4 en 12 jaar oud, en gaat vaak gepaard met ernstige bloedingen en infecties. In sommige gevallen leidt besnijdenis tot onvruchtbaarheid en soms zelfs tot de dood. Eén van de meisjes die Jane had besneden overleed door complicaties bij de geboorte van haar dochter. Dit was een direct gevolg van de besnijdenis. Jane realiseerde zich op dat moment dat besnijden niet goed is en dat ze ermee moest stoppen.

Ouders vaak de drijvende kracht

Nu werkt Jane samen met ActionAid om anderen bewust te maken van de gevaren van meisjesbesnijdenis en dat het voor altijd moet worden uitgebannen. Ze is ervan overtuigd dat de beste manier hiervoor is door mensen te onderwijzen en te laten inzien dat meisjesbesnijdenis geen voordelen kent. Volgens Jane moeten zowel mannen als vrouwen leren dat het geen schande is als een vrouw niet besneden is. Ouders zijn vaak de drijvende kracht achter de besnijdenis van hun dochter omdat ze anders geloven dat ze niet uitgehuwelijkt kan worden. Het betrekken van de vaders is dus ook belangrijk. 

HIER LEES JE MEER OVER HET WERK VAN ACTIONAID.

Moeder van tien kinderen

En dan is er een andere Keniaanse vrouw die toevallig ook Jane heet. De 65-jarige Jane Lokorungole heeft als missie om zoveel mogelijk meisjes tegen besnijdenis te beschermen. Ze is moeder van zeven kinderen en heeft daarnaast drie pleegkinderen, die dreigden te worden besneden en uitgehuwelijkt.

Zelf ontkwam Jane ternauwernood aan een moordpoging door haar man omdat ze weigerde haar oudste dochter te laten besnijden. ‘Ze was nog maar 5 jaar en ik wist welke gevaren het met zich zou meebrengen. Daarop verliet mijn man mij voor een andere vrouw, maar na een jaar kwam hij terug met een pistool, omdat ik bij mijn besluit bleef,’ vertelt Jane, terwijl de tranen over haar gerimpelde gezicht lopen. Gelukkig misten de kogels hun doel en schoten haar buren te hulp. Haar man heeft ze nooit meer gezien.

Inmiddels is de oudste dochter van Jane leerkracht op een basisschool. Ze wordt hierom benijd door veel vrouwen en meisjes, die na hun besnijdenis gedwongen werden om op jonge leeftijd van school te gaan en te trouwen.

Een netwerk van vrouwen

Om haar vele kinderen te onderhouden, houdt Jane kippen en geiten en heeft ze een groentetuin. Ze krijgt hulp van het Kongelai Women Network. Dit netwerk maakt vrouwen bewust van hun rechten en helpt hen voor zichzelf op te komen, met name als het gaat om besnijdenis. Het netwerk maakt het voor vrouwen ook mogelijk pleegmoeder te worden voor meisjes. ActionAid steunt deze organisatie en gaf onder meer een serie workshops. Jane hoopt dat haar dochters groeien tot goedopgeleide en verantwoordelijke vrouwen, die als rolmodel fungeren in de gemeenschap.

Foto: © Peter Cacah/ActionAid

De droom van pleegdochter Beatrice 

Beatrice Nakoki (niet haar echte naam) is 17 jaar en één van de pleegdochters van Jane. Op haar tiende werd ze door haar broers uitgehuwelijkt aan een oudere, alcoholverslaafde man, omdat ze wilden profiteren van de bruidsschat. “Ik ben van huis weggelopen en naar mijn tante gegaan. Maar mijn broers wisten mij te vinden en brachten mij alsnog naar de man. Jane heeft mij geholpen om ook bij hem weg te lopen,” vertelt ze. En zo ontkwam ze aan haar besnijdenis. Beatrice gaat nu zelfs weer naar school. Het schoolgeld wordt via het netwerk betaald door ActionAid. Ze is erg blij met de hulp die ze krijgt en is vastbesloten om hard te werken, en zo haar droom waar te maken om arts te worden.

ActionAid werkt in Ethiopië, Kenia, Nigeria, Senegal, Somaliland, Gambia en Oeganda om vrouwenbesnijdenis te stoppen. Dat doen ze onder meer door het oprichten van vrouwengroepen en door scholen in de gemeenschappen te betrekken bij de oplossing van het probleem.

Als je Action Aid wil steunen bij de strijd tegen meisjesbesnijdenis, klik dan hier!

mm
ActionAid steunt mensen in ontwikkelingslanden om op te komen voor hun rechten. In meer dan 45 landen werken we zij aan zij met voorvechters van een eerlijke wereld. Met mensen die een vuist maken tegen onrecht en die net als wij geloven in gelijke kansen voor iedereen. Vrouwenrechten staan hierbij centraal.