Komende maanden is het feest in onze straat, bij de buren en in heel Addis Abeba! Een voor Ethiopië heel speciale vrouw viert haar 95ste verjaardag én haar 60-jarig jubileum: Dr. Catherine Hamlin. 

In de Ethiopische hoofdstad bestaan nauwelijks straatnamen, adressen of huisnummers. De plek waar een huis staat, wordt vaak omschreven als “naast dat witte hek”, “bij de grote boom links waar die ezel altijd ligt” of “daar waar die bezemverkoper altijd staat te roepen”. Ons huis is gelukkig makkelijker te vinden. Wij wonen pal naast de hoofdingang van een voor veel stadsgenoten bekend gebouw: het Hamlin Fistula Hospital. En onze buurvrouw woont op het terrein van dat ziekenhuis. 

Foto: Hamlin Fistula Organisation

The Hamlin Dream

Catherine Hamlin werd op 24 januari 1924 in Australië geboren als Elinor Catherine Nicholson. Zij werd arts en chirurg en trouwde met de Nieuw-Zeelandse arts Reginald Hamlin. In 1959 pakte Dr. Catherine haar koffers om samen met haar man en zoontje naar Ethiopië te vertrekken en om er drie jaar samen in een kleinschalig ziekenhuis te werken. Wat Catherine en Reginald toen allebei nog niet wisten, is dat ze nooit meer uit Ethiopië weg zouden gaan. 

Tijdens hun werk in Ethiopië raakten Catherine en haar man bekend met de aandoening fistula, een ernstige interne verwonding die een vrouw kan oplopen na een bevalling en die tot gevolg heeft dat zij haar urine en ontlasting niet langer kan ophouden. In de meeste gevallen is de oplossing voor deze aandoening een relatief simpele chirurgische ingreep. 

Aangedaan door het leed dat fistula-patiënten doormaken, grepen Catherine en haar man de kans om die oplossing in Ethiopië te introduceren. Zij begonnen hun eigen praktijk die in 1974 uitgroeide tot het Addis Ababa Fistula Hospital. Sindsdien worden daar jaarlijks duizenden Ethiopische jonge vrouwen (soms nog meisjes van 13 à 15 jaar jong) kosteloos geopereerd aan fistula. Voor Catherine Hamlin werd dit haar droom én levenswerk: “to eradicate obstetric fistula from Ethiopia. Forever.” In 1993 overleed haar man Reginald, maar Dr. Catherine’s missie om fistula voorgoed in Ethiopië uit te roeien gaat tot de dag van vandaag door.

Als je familie je in een hutje wegzet

In haar boek A Hospital by the River beschrijft Dr. Catherine haar tocht naar Addis 60 jaar geleden, wat haar drijft en wat fistula-patiënten doormaken: vaak komen de nog jonge vrouwen uit arme plattelandsdorpjes. Daar hebben zij een dagenlange (soms wel zes dagen) en vaak onbegeleide bevalling achter de rug. In veel gevallen heeft de baby het niet overleefd. Door man en familie uit schaamte verstoten wordt de jonge vrouw gedwongen in een apart hutje te wonen. Soms leeft de vrouw jarenlang geïsoleerd, totdat zij op enig moment verneemt over het ziekenhuis in Addis Abeba. Dan vertrekt ze met een bus op haar lange tocht naar Addis met hoop op genezing.

Foto: Myrthe Devillers

De meeste fistula-patiënten komen aan op blote voeten, zwak, alleen en zonder bezittingen. Deze vrouwen worden niet alleen kosteloos opgevangen en geopereerd. Ook krijgen ze psychiatrische hulp en training voor het opbouwen van een beter bestaan. Een voormalige fistula-patiënte, de nu 70-jarige Mamitu Gashe, bleef na haar genezing in het ziekenhuis werken. De ongeletterde Mamitu werd opgeleid tot verpleegster en schopte het tot chirurg. Inmiddels is zij al vele jaren hoofdchirurg van het ziekenhuis. Artsen uit de hele wereld komen naar het inmiddels tot Hamlin Fistula Hospital omgedoopte ziekenhuis om van Mamitu te leren hoe je een fistula-operatie moet uitvoeren. Onlangs kreeg Mamitu de 32ste plaats toegekend in de BBC list of 100 most inspiring and influential women of 2018.

60.000 dochters

Naast het hoofdgebouw in Addis, bestaat de Catherine Hamlin Fistula Foundation uit zes dependances verspreid over Ethiopië en een trainings- en revalidatiecentrum net buiten Addis. Daarnaast richtte Dr. Catherine in 2007 het Hamlin College of Midwives op. Dit college selecteert in Ethiopische plattelandsdorpen de meest talentvolle jonge vrouwen en biedt hen in Addis een gratis opleiding tot vroedvrouw aan. Hierbij geldt als enige voorwaarde dat de vrouwen na afronding van hun opleiding terugkeren naar hun eigen dorp om daar tenminste vier jaar te werken als vroedvrouw. Inmiddels werden meer dan 20.000 vrouwen bij hun bevalling geassisteerd door in Addis opgeleide vroedvrouwen. Hiermee zijn duizenden gevallen van fistula in plattelandsdorpen voorkomen. 

Foto: Myrthe Devillers

In 2019 viert het Fistula Hospital dat in 60 jaar tijd door Dr. Catherine en haar team meer dan 60.000 vrouwen succesvol zijn geopereerd en geholpen een nieuw leven te beginnen. Een groot deel van de fistula-operaties heeft Dr. Catherine zelf uitgevoerd. Hierop doelt Dr. Catherine’s bekende uitspraak “I have one son and 60.000 daughters. They all call me mother”.

Levenswerk

Het levenswerk van Dr. Catherine bleef niet onopgemerkt. Zij werd voor haar baanbrekende werk voor vrouwen en om haar medische expertise in 1999 en in 2014 genomineerd voor de Nobel Vredesprijs. Zij won een lange lijst aan awards. In 2004 reisde de 80-jarige Dr. Catherine af naar Californië voor een interview met Oprah Winfrey op de Oprah Winfrey Show om bewustwording over fistula te vergroten en fondsen te werven. Het kost USD 450.000 per jaar om het ziekenhuis te runnen en vrouwen gratis te opereren en verder te helpen.

Foto: Hamlin Fistula Organisation

Op de vraag van Oprah hoe Hamlin aan het geld komt voor het draaiende houden van het ziekenhuis reageerde Dr. Catherine resoluut: “We beg. My husband used to say, we are professional beggars”. Het benodigde geld komt van sponsoren, donoren en fundraising-organisaties die zich over de hele wereld inzetten voor de Hamlin Fistula Foundation. De meeste komen uit Australië. 

Toekomst

Kindhuwelijken komen hier op het platteland nog altijd voor en niet overal zijn vroedvrouwen beschikbaar. Daarom blijft in Ethiopië de kans op fistula bestaan. Met de vele vroedvrouwen nu verspreid over Ethiopische dorpen wordt het probleem grotendeels ondervangen. Dr. Catherine zegt regelmatig in interviews en artikelen ‘I won’t eradicate fistula in my lifetime, but you can in yours’. 

Wat Catherine in 60 jaar tijd heeft bereikt is fenomenaal. Indrukwekkend is dat ze na 60 jaar nog steeds een brok in haar keel krijgt als ze praat over haar patiënten, haar dochters..

Kijk hier de documentaire A Walk to Beautiful over deze vreselijke aandoening en het mooie werk van Catherine Hamlin.

Mocht je het hospitaal willen steunen, klik dan hier.

mm
In Ethiopië noemen ze me Marta. Mijn echte naam is Myrthe. Na eerder in Thailand en Japan te hebben gewoond, sta ik nu aan het begin van een avontuur op een ander continent: Afrika. In juli 2018 verhuisden mijn man en ik van Nederland naar Ethiopië voor zijn werk (op de Nederlandse ambassade) in de hoofdstad Addis Abeba. Via De Wereldwijven schrijf ik artikelen over de cultuur, geschiedenis en mensen van het prachtige Ethiopië!