Herkennen jullie dat? Die wipwap in je hoofd? Mijn gedachten gaan van links naar rechts, van boven naar beneden, van depressief naar euforisch, van warm naar koud, en ga zo nog maar even door. Niet weten wat ik wil, niet weten wat het beste is. En ik weet al helemaal niet waar de oplossing ligt. Of is die oplossing toch heel dichtbij?

Ruim twee jaar geleden maakten we ons klaar om te vertrekken naar het heerlijke Zuid Afrika. Dat land waar we zo verliefd op zijn. Geen storm in een glas water. Nee! Meer dan weloverwogen! Met zijn allen namen we de beslissing. Ook voor de kinderen vonden wij het belangrijk dat ze hierin wat te zeggen hadden zodat we er als gezin achter zouden staan. Dat was zo dus gingen we vol goede moed ons nieuwe leven tegemoet. Nu ruim twee jaar later is de twijfel toegeslagen.

Wat is vriendschap?

De oudste (15) wil eigenlijk niks anders dan terug naar haar vrienden en vriendinnen omdat het hier niet lukt om een nieuw leven op te starten. Vriendschappen zijn anders, en vaak zelfs een beetje nep. Echte vriendschappen zoals wij ze kennen door dik en dun, met zelfs onenigheid en ruzies kennen we hier niet. Het gevoel dat mensen altijd maar een beetje meekletsen met de wind. Lachen in je gezicht, zich omdraaien en een ander gezicht opzetten. Lastig, maar het zet je ook aan het denken. Het past allemaal in het leven hier.

A way of living…

Klasgenootjes die zo van de ene op de andere dag vertrekken met het hele gezin naar de andere kant van Zuid Afrika, 1800km verderop. Zonder iets te zeggen zijn ze ineens verdwenen. Mensen waarvan we denken dat het vrienden van elkaar waren die je ineens nooit meer bij elkaar ziet. Ze groetten elkaar niet eens, en het lijkt de normaalste zaak van de wereld. Die ikke-wereld die wij het maar noemen, van mensen die vooral druk zijn met hun eigen leven. En als je erover nadenkt is het allemaal eigenlijk best logisch want mensen hier werken echt letterlijk vaak voor zichzelf. Ze kijken wat de dag brengt. Het ene moment is er geld zat, en starten ze een project, het volgende moment is het geld op, en staat alles “on hold”. Het is een way of living… 

Zekerheden zijn er niet

Zekerheden als een maandloon zodat je elke maand weet wat je uit kan geven is maar voor weinig mensen weggelegd. En vaak is in loondienst werken best onderbetaald. Dit omdat de economie hier eigenlijk zo onstabiel is, en niemand weet wat de toekomst gaat brengen. Kun je de mensen kwalijk nemen dat ze zo zijn? Kun je de mensen kwalijk nemen dat ze zo leven? Nee, eigenlijk niet!

En dat zet alles dan weer in een ander daglicht. Regelmatig mopper ik over deze manier van doen, maar eigenlijk weten de mensen hier niet beter. Op school leer je al dat je altijd de beste moet zijn, dat je altijd moet zorgen dat je boven de rest uitsteekt, en dat je je nooit laat kisten. En dat, dat is precies wat de mensen hier maakt tot wie ze zijn. We praten er veel over met de kinderen. De zekerheden van het leven in Nederland tegenover het onzekere leven hier in Zuid Afrika en in veel andere landen in de wereld. Het merendeel van de wereld leeft immers in onzekerheid en overleeft elke dag.

Het gaat niet om later, het gaat om nu

Voorheen probeerden we wel eens aan mensen uit te leggen hoe dat hier gaat in onze ogen. De vader van een gezin weet dat als hij vier ananassen kan verkopen langs de kant van de weg, hij brood kan kopen voor het eten van vanavond. Precies genoeg om vandaag te overleven. Hij verkoopt aan een toerist zijn vier ananassen, pakt zijn spullen bij elkaar en gaat via de winkel lopend weer op weg naar huis. Zijn dag was geslaagd. Geen zorgen meer, morgen weer een dag.

Vol verbazing kunnen wij daar naar kijken, en vragen we ons af waarom hij er dan geen acht meeneemt? Dan heeft hij meteen meer, en dus ook meer geld om er misschien een fles melk bij te kopen. En stel dat hij die in twee uur verkoopt, waarom neemt hij er dan geen twaalf mee?

Jaren hebben we daar niks van begrepen maar we leren van de mensen om ons heen. Niet alleen die meneer  die in de community woont doet dat zo, maar vrijwel alle mensen leven hier zo. Het gaat niet om later, het gaat om nu. Overleven, en van dag tot dag kijken wat de dag van morgen weer zal brengen. Je weet immers nooit wat er gebeurt, en of je de volgende ochtend weer wakker wordt. 

Maar dan de wipwap in mijn hoofd.

We hebben de kinderen enorm zien groeien hier in Zuid Afrika. Zien dat ze dankbaar zijn voor wat ze hebben, en zien de zorg voor anderen. Tegelijkertijd wordt ook het verschil pijnlijk zichtbaar. Kinderen die komen uit gezinnen die altijd moeten overleven, en daardoor ook een bepaalde leefstijl en manier van omgang hebben, dulden weinig van elkaar. Een vechtpartij ligt altijd op de loer. Niks verkeerds zeggen, niemand verkeerd aankijken, en een beetje met de wind meewaaien.

Onze Nederlandse kinderen zijn echter opgegroeid in een land waar je zegt wat je wil, waar je het met elkaar oneens mag zijn, en waar je hoort te voldoen aan de standaard. Het is er veilig en redelijk voor je uitgetekend. Overal zijn vangnetten, en je hoeft niet vandaag te bedenken of het er morgen nog wel zal zijn.

Leven of overleven…?

“Zekerheden”, als tiener en later als jong volwassene en moeder heb ik daar nogal eens tegenaan geschopt. Laat mensen zijn die ze willen zijn en heb respect voor elkaar. En zo heb ik ook de kinderen opgevoed. Ik hoop dat ze later wanneer ze echt groot zijn ook voor hun eigen mening uitkomen. Dat ze mogen zijn wie ze willen zijn. Dat komaf en kleur geen invloed hebben. Dat er respect is waar ter wereld je ook vandaan komt. En vooral dat ze kunnen leven in plaats van overleven… 

Groeien ze op hier in het mooie Zuid Afrika, waar de zon schijnt, en de ruimte oneindig is? Of in Nederland, het koude krappe kikkerlandje, waar je je mening mag geven en echte vriendschappen kent? Groeien ze op waar je altijd op je woorden moet letten? En waar je elke dag maar weer moet zien wat de dag van morgen brengt? Of op een plek waar je leven eigenlijk bijna uitgestippeld en bepaald is?

Ik twijfel…

mm
Ik ben Mirjam, wonend in Zuid Afrika. Samen met mijn man Paul, en onze 3 kids Zoë, Perrin en Maylin. We ruilden 2 jaar geleden ons leven vol zekerheden in voor een onzeker leven in het land waar we al 18 jaar verliefd op waren. In 2001 brachten Paul en ik samen 8 weken door in dit bijzondere land. Toen wistten we al dat we ooit terug zouden keren... Met alle liefde neem ik jullie af en toe eens mee op avontuur. Mijn avontuur, als wereldwijf in Zuid Afrika.