Overdag geeft ze Engelse les en kunstonderwijs op een lagere school in Berlijn. Na school schildert ze en ’s nachts staat ze op het podium, verkleed als vulva. Mag ik voorstellen; mijn Ierse collega Dee Mulrooney.

Terwijl ik zelfs niet eens de onschuldige V-pose voor De Wereldwijven aanneem (want wat zouden mijn scholieren daar wel niet van denken?) staat deze zachtaardige Ierse vrouw als vrouwelijk geslachtsdeel op een podium. Ik wil weten wat haar bezielt en tref haar buiten schooltijd.

Terwijl de vrieskoude schemering over Berlijn valt, zitten we in de donkere, warme rokersbar Melitta Sundström, een overblijfsel uit de jaren tachtig in Kreuzberg. We praten over haar alter ego Growler, een 78-jarige Ierse vulva, die “zuipt, vloekt en van een saffie houdt “. De setting klopt.

Overblijfselen van 800 Ierse babies

Dee vertelt me ​​hoe Growler bijna drie jaar geleden in haar ontwaakte, toen ze in 2016 van het gruwelijke nieuws uit Ierland hoorde. De overblijfselen van bijna 800 babies waren ontdekt in een massagraf in een voormalig moeder- en babyhuis in de Ierse stad Tuam. Gedumpt als afval.

In Ierland is de invloed van de katholieke kerk op het dagelijkse leven net zo onuitwisbaar als de eindeloze herfstregens. De geestelijken hadden zelfs de leiding over het onderwijs. Lange tijd waren de oudste zoons voorbestemd om priester te worden, de oudste dochters dienden hun leven als nonnen in het klooster door te brengen.

De madness van de katholieke kerk

Tot de jaren zestig was seks buiten het huwelijk onwettig in Ierland. Jonge zwangere vrouwen werden door de familie verstoten, ook al waren deze minderjarige meisjes misbruikt en bezwangerd door hun eigen familieleden. Hun baby’s werden door de nonnen meegenomen, soms zelfs in het buitenland verkocht. Jonge moeders, gedwongen om hun kinderen in de steek te laten omwille van hen die er niets om gaven. Een eenzaam leven in de naam van God, geloof en familie. Dee spreekt over de katholieke kerk met een mengeling van woede en verbazing. “Ik ben gefascineerd door de verhalen en door de madness.”

De ontdekking in Tuam leidde tot woede die een uitlaatklep nodig had. Het moeder en babyhuis in Tuam werd destijds uit naam van God bestierd door katholieke nonnen. Er waren overlijdensakten voor 794 kinderen, maar geen documenten van de teraardebestelling van deze kinderen. Uiteindelijk bleek dat de lichaampjes allemaal in een massagraf waren gedumpt, in een septische tank om precies te zijn. Tot nu toe is niemand veroordeeld voor deze misdaden.

Verhalen over wegwerpkinderen

Dee vertelt op het podium verhalen over verdwenen kinderen, die nooit een kans hebben gehad. Over zwakke baby’s in de moeder en kind huizen die werden achtergelaten bij het open raam op ijskoude winternachten, hoe ze ondervoed waren en uiteindelijk stierven. Gedood door het systeem, verlaten door de kerk en verstoten door de familie.

Vol passie en woede spreekt ze over arme, hulpeloze jonge vrouwen. Ze praat snel, de verhalen stromen uit haar. Moeders en grootmoeders hadden niets in de melk te brokkelen. Kinderen van wie de moeder stierf, wachtten meestal hetzelfde lot. Voor vaders en grootvaders waren het wegwerpkinderen. Ze legt uit hoe slechts de handtekeningen van priester en vader genoeg waren om een meisje te verbannen naar een van de gevreesde moeder- en babyhuizen of kloosters. Tuam stond helaas niet op zichzelf.  

Foto: Deirdre Mulrooney

Ontsnapt aan het weeshuis

Dee vertelt me ​​hoe haar eigen moeder, Margaret, als baby aan het weeshuis ontsnapte, dankzij de verloskundige die haar ter wereld had gebracht. Margaret was slechts vijf maanden oud toen haar moeder, de oma van Dee, stierf. Vroedvrouw Molly nam haar in huis, omdat ze wist dat het kleine meisje het weeshuis niet zou overleven. Toen Molly’s vader Margaret kwam halen om aan het werk te gaan toen ze twaalf jaar oud was, hield Molly hem tegen.

Margaret’s jeugd bij Molly was niet rijk, maar ze was veilig en verzorgd. Af en toe gingen ze op bezoek bij haar oudere zus, die wel naar het weeshuis was gestuurd. Margaret vroeg zich af waarom ze haar kleren en eten moest delen met dit meisje met de gekneusde armen en de geschaafde benen, en pas later begreep ze dat ze ternauwernood aan het lot van haar zus was ontsnapt.

Het lot van vrouwen

Dee hoorde de verhalen en luisterde naar de liedjes. Over reizigers, Keltische rituelen, het lot van vrouwen, over hun kracht. Op een dag beeldde ze de Maagd Maria af in een mantel die de vorm van een vulva had en gaandeweg maakte ze meer werk in deze stijl. Ze was aanvankelijk onzeker over de reacties, vooral toen verschillende ouders van haar eersteklassers onverwacht opdoken bij haar tentoonstelling, vergezeld door hun zesjarige kroost.

Haar eerste optreden als Growler vond plaats in Berlijn op het door haar mede-georganiseerde Craw-festival in Berlijn. Ze voerde onlangs Growler voor het eerst in Ierland op, tijdens de tentoonstelling Stay with Me ter ere van de Tuam-moeders en baby’s. De feedback was zeer positief, zowel thuis als in Berlijn. De zag begrip bij het publiek. De vulva was niet alleen provocerend bedoeld, maar diende als confronterend onderdeel van een ‚heilige ceremonie‘ op het podium. 

We have to listen to women’s stories. This is how we heal.

Haar beelden zijn schokkend, ze trekken aan en stoten af. Ze zijn rauw en authentiek, als de kunstenares zelf. Dee vond een stem om te spreken over vrouwen die geen stem hadden, geen kracht. Dee werd Growler, gekleed in fluwelen doeken. Verkleed als vulva zingt ze de liederen van haar voorvaders en -moeders en vertelt ze verhalen van onnoemelijke pijn en angst en hulpeloosheid. Het is intrigerend om te zien hoe deze soms ingetogen vrouw een kanaal heeft gevonden voor haar woede. Growler, zegt ze, is een ‘irreverent reverent’ , een ‘oneerbiedige eerbiedige’ in een tijd waarin vrouwen opkomen voor waarin ze geloven, voor wat ze willen doen – een tijd waarin sisters elkaar helpen.

De levende kracht van de vulva

Growler’s vulva-mantel is een symbool van het meest persoonlijke en gevoelige deel van een vrouw, evenals de grootste, leven gevende kracht. Dee spreekt over Growler in de derde persoon (“zij kan uithalen als een viswijf”), maar ze zijn duidelijk één en dezelfde gepassioneerde, creatieve en gevoelige persoon. Haar kunst en optredens worden gedreven door een fascinatie voor de mystieke kant van het katholicisme, gekoppeld aan een woede tegenover de patriarchale chauvinisten die zo lang vrouwen onder de duim hebben gehouden.

Dee kijkt me peinzend aan. Ze neemt nog een laatste slokje van haar whisky. “Ierse vrouwen zijn zo sterk, dit is wat nodig was om ze tegen te houden”, zegt ze. “We have to listen to women’s stories. This is how we heal.

mm
Hallo, Ik ben Annemieke en alweer een ongelofelijke 23 jaar weg uit Nederland. Ik mis bitterballen nog steeds! Van TV-producer in Hilversum en Londen ben ik nu docent Engels en Media in een land dat achteraan hobbelt op digitaal gebied. Onze oudste zoon is in Londen geboren, de tweeling hier en mijn man reist als correspondent door heel Oost-Europa. Ik deel graag mijn ervaringen in de multi-culti bubble die Berlijn heet.