Vandaag neem ik je mee op reis door de tijd. Ik neem je mee terug naar een tijd die je niet zult verwachten van Canada. In het kader van #BalanceForBetter wil ik dit deel van de Canadese geschiedenis van Canada graag met je delen.

Canada: Een onmetelijk groot land, waar Europa (zonder Rusland) makkelijk in past. Eén land, waar Europa er vijftig telt. Een prachtig land met een unieke flora en fauna, met uitgestrekte groene bossen, blauwe meren, en honderden eilanden. Die ongerepte natuur is hét visitekaartje van Canada. Waar Europa zich kan onderscheiden in verschillende landen, talen, cultuur, geschiedenis en volkeren, bestaat Canada uit… uhh, tja, Canada. En dat heeft een reden…

Inktzwarte wet tegen de ‘Indianen’.

Toen de (van origine Britse en Europese) Canadezen in 1867 Canada als een land verklaarden – in 1763 claimden de Britten heel Noord Amerika al als official territory of Britain – moeten zij denk ik dít gedacht hebben: “Dit is één land en iedereen die hier toevallig al woonde, is vanaf nu hetzelfde. Maar, wel minder dan wij. Inferior, by far.” Iedereen, daar bedoelden ze de First Nations of First Peoples (met een ‘s’) mee. De mensen die al eeuwen voor de Britse invasie in dit enorme land woonden. Stammen, met verschillende landen, talen, culturen, geschiedenis en volkeren (…) Waar vrouwen vaak als de leiders van de stam golden en de relatie met familie, hun land, water en dieren de belangrijkste schakels vormen. Waar eeuwenoude tradities, ceremonies, dansen en medicinale kennis verbaal worden overgedragen van grootouders, op ouders, op kinderen. 

Ze veegden ze op één hoop en noemden hen Indians. Ze bedachten in 1876 een wet om het onderscheid tussen Indians en Canadezen vast te leggen: the Indian Act. Het doel van de wet was te zorgen voor assimilatie, het plegen van culturele genocide en het toepassen van systematisch racisme. Hiermee beginnen een paar inktzwarte bladzijden in de geschiedenis van Canada die ik niet kende… 

Residential Schools voor Canadese waarden

Onder deze wet bedachten ze het systeem van Residential Schools. Want hoe kan je het beste zorgen voor het uitroeien van tradities, stamgebruiken, communicatie, familiebanden en eigen ideeen? Door kinderen vanaf hun vijfde jaar weg te halen uit hun leefomgeving en ze op een school ver weg van huis te indoctrineren met de gewenste Canadeze ‘normen en waarden’.

In 1831 opende zo’n eerste school in Ontario en over een periode van 165 jaar bestonden er 130 scholen waar in totaal 150.000 kinderen verplicht naar toe moesten. Daarbovenop nemen de staten Alberta en British Columbia de Sexual Sterilisation Act aan, die de leiding van Residential Schools het recht gaven om meisjes op school te steriliseren, zodat kon voortplanting worden uitgesloten. Residential Schools waren niet bepaald bedoeld prestigieuze studiecentra. Verre van dat. Hard werken om de scholen zo goedkoop mogelijk te runnen onder erbarmelijke omstandigheden. De verhalen van Residential School Survivors zijn moeilijk te geloven. 

Stel je het leven van zo’n meisje even voor…

Gebaseerd op de verhalen van Residential School Survivors stel ik me voor dat het leven van een meisje van negen op een Residential School moet er ongeveer zo uit moet hebben gezien*:

St. Mary’s Indian Residential School, zo heet de school waar ik op zit. Mijn naam is Shari, maar op school ben ik nummer 98. Onze namen gebruiken ze niet, je krijgt een nummer. Ik zit nu voor het derde jaar op deze school. Mijn broertje, zusje en ik moeten verplicht naar school, want als je niet gaat, moeten je ouders naar de gevangenis. We gaan allemaal naar een andere school, zodat we elkaar niet kunnen zien. Ik vind het niet prettig dat onze scholen zo ver van ons land vandaan liggen, die van mij wel negen uur met de bus. Ik kan niet naar huis en mijn ouders kunnen niet naar school komen. Ze moeten toestemming vragen om ons land te verlaten en dat krijgen ze niet.

Op school zijn nonnen die voor ons zorgen en ze zijn erg streng. Op de eerste dag van school knippen ze onze mooie lange haren af. Dat doen we thuis alleen als iemand is overleden. Kleine meisjes huilen. Ze begrijpen er niets van. Ik kan ze niet troosten, want ik mag niet in mijn eigen taal spreken en de meisjes spreken nog geen Engels.

Ik had al snel gemerkt dat als je iets fout doet, je straf krijgt. En dat wil ik niet. Ik heb vriendinnetjes met vreselijke pijn gezien als ze straf hadden gekregen. Ik probeer zo me onopvallend mogelijk te gedragen, zodat ze me geen pijn doen. Het schelden in de klas vind ik heel naar. Ze schreeuwen dat we niet nuttig zijn en niets kunnen. Veel meisjes uit mijn klas zijn zo bang dat ze niet kunnen slapen. Er is niemand aan wie we kunnen vertellen hoe we ons voelen. Gelukkig is er dit jaar een non die minder streng is. Maar de meesten zijn niet lief. 

Ik ben vaak ziek. Dat komt door de kleren die ik draag. Ze zijn te dun voor de kou in dit houten gebouw. Thuis hebben we heerlijke, dikke vachten van bruine beren en warme tenten van huiden. Hier komt de kou door kieren naar binnen. Een dokter komt hier alleen als je héél ziek bent, maar soms komt de dokter te laat.

Het komt ook door het eten. We eten hier veel minder en minder gezond dan thuis. We eten thuis vis en vlees dat we zelf vangen. Er is altijd genoeg en het is voedzaam. Ik ga hier vaak met honger naar bed. Dat vind ik lastig, want de dagen zijn lang en vermoeiend. We werken hard op school. We leren eigenlijk alleen om later handwerk te kunnen doen. Schrijven of lezen of rekenen krijgen we bijna niet, terwijl ik dat het leukste vind. Alleen uit de bijbel lezen we. Het Christelijke geloof is op school heel belangrijk en we moeten regelmatig op onze knieën bidden.

Afgelopen zomer mocht ik naar huis. Ik keek er zolang naar uit! Na twee jaar mocht ik weer naar mijn familie. Oh, wat zou het fijn zijn thuis! Maar het was helemaal niet fijn. Ik kwam thuis en niemand herkende me. Ik was in de twee jaar op school veranderd en vergeten hoe ik in mijn eigen taal moest praten, omdat we alleen Engels mogen spreken. Mijn vader was heel boos en mijn moeder heel verdrietig, omdat ik niet met ze kon praten. Ze huilde alleen maar.

Mijn lieve grootouders waren allebei overleden en dat had ik zomaar gemist. Ik voelde me zó schuldig. In de twee jaar op school was ik zoveel vergeten over mijn familie en onze tradities. Ik vond het wel fijn om weer in mijn eigen omgeving en weg van school te zijn, maar ik was anders geworden. En ik paste niet meer bij mijn familie. Dat maakte me verschrikkelijk verdrietig en dat ik wist niet meer wie ik was. Misschien vind ik dat het ergste van deze hele school: Dat ik niet meer weet wie of wat ik ben, zodat ik nergens bij hoor. Nu ik weer op school ben voel ik me boos, verdrietig, in de war en alleen. Ik denk dat dit schoolsysteem nooit goed kan zijn, ook al ben ik pas negen jaar oud.

*Dit fictieve verhaal is gebaseerd op waargebeurde verhalen van Residential School Survivors die voor de rechtbank vertelden over over hun ervaringen. 

Na dit verhaal lijkt het bijna onwaarschijnlijk dat de laatste Residential School pas in 1996 school sluit…

Traumatisch en desastreus

Het behoeft geen uitleg dat het resultaat van dit kinderbeleid desastreuze gevolgen heeft, die nog jaren van invloed zijn. Trauma’s, alcoholisme, drugsgebruik, misbruik van eigen kinderen en het gevoel nergens bij te horen zijn de meest voorkomende gevolgen. En omdat Residential School kinderen niet geleerd hebben in een stabiele gezinssituatie op te groeien, is gebrek aan (het kunnen geven en ontvangen van) liefde, vertrouwen, verantwoordelijkheid en verantwoord ouderschap tot op de dag van vandaag een groot probleem.

Nadat duizenden verhalen van Residential School Survivors officieel zijn gehoord, krijgen zij recht op compensatie en aanvullend kunnen zij een claim indienen voor seksueel en/of fysiek misbruik.

Pas in 2016 declaratie van rechten ondertekend

In 2007 houdt de Verenigde Naties een stemming voor de declaratie van rechten voor First Nations of First Peoples, die nu inmiddels Indigenous Peoples genoemd worden. 143 landen stemmen voor. Vier landen stemmen tegen: Amerika, Nieuw Zeeland, Australie en Canada (…) Toch biedt de toenmalige Premier van Canada in 2008 officieel haar excuses aan de studenten van de Residential Schools aan voor de rol die de Canadese regering (naast de Katholieke, Christelijke en Anglian kerk) hierin speelde. Wellicht een weloverwogen beslissing gezien het feit dat de Olympische Spelen in 2010 in Canada plaats hadden? Dit is echter een persoonlijke aanname van mijn kant. Het duurt uiteindelijk tot 2016 dat onder de leiding van de huidige Premier Justin Trudeau de VN Declaratie van rechten voor de mens wordt ondertekend. Het is tijd voor erkenning. 

Erkennen, helen en samen verder leven

Het herstellen van relaties tussen de bewoners van Canadezen. Dat is waar Reconciliation voor staat. Erkennen, helen van de onzichtbare wonden en samen verder leven, dat is waar Canada nu staat. 94 calls to action zullen in de loop van de komende jaren het respect en de waardering voor de verschillende volken in dit land bevorderen. Een gezamenlijk streven naar #Balanceforbetter.

Kinanâskomitin. Dankjewel in Cree, een First Nations taal, voor het lezen van deze nare recente geschiedenis van het o zo mooie Canada!

Nawoord

Ik heb geprobeerd dit deel van de Canadese geschiedenis zo goed mogelijk proberen te beschrijven in zo min mogelijk woorden. Een aantal data ten aanzien van aanpassingen in de Indian Act liet ik achterwege. Ik hoop dat ik hiermee geen afbreuk doe aan de geschiedenis. Mijn primaire bron is het boek ‘Speaking our truth – A journey of Reconciliation’ waarin de geschiedenis en reconciliation uitgebreid wordt beschreven aan de hand van een reis door de tijd. Het is een prachtig boek met liefde geschreven door de buitengewoon integere schrijfster Monique Gray Smith (Orca Book Publishers, 2017). Uit respect voor de kinderen plaats ik geen foto’s van hen bij mijn verhaal. Ik laat de lezer vrij om op internet foto’s van Residential Schools Canada te bekijken. Voor meer informatie over Residential Schools in Canada klik dan hier.

mm
Hello there! Ik ben Francoise van Buytenen. Na Ierland, Schotland en Dubai ben ik in Vancouver beland. Met drie kinderen, mijn grote liefde en een flinke dosis ADHD. Na de komst van onze surprise baby, die inmiddels drie is, heb ik mijn baan als Systems Engineer bij een groot bouwbedrijf ingeruild voor tijd met mijn kinderen. Mijn ambitie om te schrijven heb ik lang genegeerd en verborgen gehouden. Tijd om hier iets aan te veranderen: Vanaf nu ga ik voor jullie mijn nieuwe plek met een enorme diversiteit aan bewoonsters onderzoeken en beschrijven. Ga mee ontdekkingsreis en verbaas je, net als ik, over deze wereldplek!