Foto: screenshot YouTube 'Unplanned'
Wereld

De film ‘Unplanned’ over abortus is een echo van de gepolariseerde Amerikaanse samenleving

De openingsscene grijpt me meteen naar de keel. Een embryo met kloppend hartje en zwaaiend met armpjes en beentjes wordt door een arts uit de baarmoeder van een snikkende adolescent gezogen.

Beam me up, Scotty’, zegt de arts. De 13-weken oude embryo lijkt even tegen te stribbelen, maar verdwijnt toch via de slang in een plastic bak naast het bed, terwijl de jonge vrouw roept dat het zo’n pijn doet. Er is veel bloed en een zuster die zegt: ‘Je wilt dat het gebeurt, toch?’ De hoofdpersoon die de echo maakte, rent kokhalzend van de operatiekamer naar een toilet waar ze totaal overstuur huilend op de grond zakt. De toon is gezet.

Propaganda voor Pro-Life

Ik zit met een vriendin op een doordeweekse middag bij de bioscoopfilm ‘Unplanned’. We zijn de enigen. De rest zit vermoedelijk van het mooie weer te genieten. Misschien had ik dat ook moeten doen. ‘Unplanned’ is gebaseerd op een ‘true story’, het echt gebeurde verhaal van Abby Johnson. Abby heeft zich als een jonge vrouw van vrijwilliger tot medisch directeur opgewerkt bij Planned Parenthood, een soort Rutgersstichting hier in Amerika. Maar na de ervaring in de openingsscene, neemt ze een rigoreus besluit en stapt over naar de Coalition for Life beweging.

Unplanned’ is een onsmakelijke, Amerikaanse propagandafilm van de Pro-life beweging in een tijd waarin het zwaarbevochten recht op abortus en zelfbeschikking in allerlei conservatieve staten steeds meer wordt teruggedrongen. Alsof de film de mensen wil oproepen toch vooral op de conservatieve politici te blijven stemmen, omdat ze aan de winnende hand zijn. Ze voelen zich gesteund door de president. Donald Trump, met een grote achterban in de evangelische hoek die zeer tegen abortus is, heeft besloten dat de overheid geen geld meer geeft aan organisaties in de gezondheidszorg die voorstander zijn of uitvoerder van abortus. Ook binnen het hoogste gerechtshof van Amerika, de Supreme Court, heeft met de komst van de nieuwe opperrechter Kavanaugh de anti-abortus lobby een meerderheid gekregen.

Hollywood blokkade

Er is veel controverse rond de film. Zo beschuldigen de makers ‘Hollywood’ ervan de film opzettelijk een ‘R’-rating te hebben gegeven, de hoogste keuring die een film kan krijgen. Deze keuring houdt in dat kinderen onder de 17 alleen met een ouder de film mogen bekijken. Zo zou de liberale en pro-abortus geachte filmsector deze film willen tegenwerken. Een keuring die overigens in alle andere gevallen wordt toegejuicht door de christelijke en conservatieve organisaties in Amerika. Ook zouden andere media de film boycotten. De trailer werd als te politiek gezien. De actrice die de hoofdrol heeft is alleen uitgenodigd bij Fox News and Friends voor een interview. Zij begrijpt niets van de ophef over de film die in haar ogen juist in balans en hoopvol is.

Ik sluit niet uit dat de makers gelijk hebben met hun beschuldigingen richting Hollywood. Maar de blokkade is niet echt geslaagd. De film die 29 maart uitkwam en in 1100 filmzalen draait, heeft in het openingsweekend al meer dan 6 miljoen dollar in het laatje gebracht.

Abortus als verdienmodel?

Op het internet lees ik reacties die al net zo zwart wit zijn als de film zelf. Je bent voor of tegen. Zoals vrijwel voor alles geldt hier in Amerika. De voorstanders van het recht op abortus beschuldigen de makers van misbruik van beelden. Zo lijkt de 13-weken oude embryo tegen te stribbelen, maar kan volgens de Amerikaanse vereniging voor Gynecologen een foetus nog helemaal geen pijn ervaren tot 24 weken. De vrouwen die de kliniek bezoeken zijn overwegend wit, jong en aantrekkelijk, terwijl uit gegevens van Planned Parenthood blijkt dat slechts 12 procent van de abortussen in de kliniek plaatsvindt bij adolescenten.

Op een bepaald moment in de film probeert de hoofdpersoon een twijfelende adolescent te overtuigen vooral niet te lang te wachten met de abortus, omdat het anders duurder wordt. En andere abortus, bij alweer een tiener, die leidt tot een bijna dodelijke bloeding wordt binnenskamers gehouden. De hoofdpersoon mag de ambulance niet bellen, omdat dat dat de demonstranten die buiten staan in de hand zou werken.

De film lijkt daarmee sterk aan te sturen op het idee, verbeeld door de uiterst koele directeur van Planned Parenthood, dat het verdienmodel voor de organisatie vooral zit in de abortussen. Zaken als voorlichting en screenings op kanker lijken slechts bedoeld als dekmantel. In werkelijkheid tellen de inkomsten van abortussen voor slechts 4 procent van de omzet van deze organisatie.

Bron: YouTube

Voor ethische dilemma’s van vrouwen is in deze film geen plaats

De voorstanders van de film betogen dat het in het er in het echt zo aan toe gaat. Het is goed dat dit nu eens in beeld wordt gebracht. Voor hen is het gewoon moord van een mensenleven en zijn degenen die het doen crimineel. Bekende mensen als vice-president Mike Pence en Donald Trump Jr. waren er snel bij om de film te promoten via Twitter.

Hoewel de film lijkt te kiezen voor de in hun aanpak gematigde activisten van de Coalitie voor het Leven, en daarmee al te agressieve acties (‘kon je je benen niet bij elkaar houden?!’) afwijst, komt verdere nuance nauwelijks aan bod. De ethische dilemma’s waar vrouwen voor komen te staan krijgen geen plaats. Wat als je een kindje krijgt, dat zwaar-gehandicapt ter wereld zal komen? Of wat als je verkracht bent en zwanger raakt? Er zijn ook geen beelden van de 96 procent aan andere zaken die Planned Parenthood doet.

“Een dergelijk ingewikkeld vraagstuk rondom leven en dood, wat zo kwetsbaar en persoonlijk is en wat zo verdrietig en ingrijpend is, is niet gediend met deze film.”

Als de aftiteling verschijnt, blijf ik met een wrange nasmaak zitten. Zou dit ook in Nederland kunnen? Ik kan me nauwelijks voorstellen dat een dergelijke film een publiek zou vinden in mijn land, zo doorzichtig gericht op een gezichtspunt. Ik kan in ieder geval nog geen aankondiging vinden.

Maar bovenal vind ik ‘Unplanned’ een gemiste kans. Een dergelijk ingewikkeld vraagstuk rondom leven en dood, wat zo kwetsbaar en persoonlijk is en wat zo verdrietig en ingrijpend is, is niet gediend met deze film. Hoe oprecht de intenties wellicht ook waren van de makers en hoofdpersonen. Beter zou het zijn te beginnen met eerlijke informatie en een verhaal vanuit meerdere gezichtspunten waarin gedachten en gevoelens kunnen worden gewogen zonder veroordeling. Daarin schiet ‘Unplanned’ tekort en is deze film vooral een echo van de gepolariseerde samenleving waarin ik op dit moment mijn expat-leven leidt.

Dit artikel verscheen eerder op Mirjams eigen website.

mm
Hiello, mijn naam is Mirjam Sterk. Sinds Kerst 2017 woon ik met man en drie kinderen vlak bij Washington DC. Na een leven in de politiek ben ik nu expat. Over mijn belevenissen in het land van Trump houd ik een blog bij en schrijf ik artikelen.