Als je van een afstandje ergens naar kijkt, vallen je vaak dingen op die niet zo duidelijk zijn dan wanneer je er met je neus bovenop staat. Als je dus vanuit het buitenland kijkt naar de ontwikkelingen in jouw eigen Nederland, het land waar je geboren bent, waar jouw identiteitsbewijs vandaan komt, waarmee je je over het algemeen vereenzelvigd hebt qua normen en waarden, kun je behoorlijk van slag zijn als die ontwikkelingen heel ver van jou eigen historische besef, jouw upbringing af staan…

De Wereldwijven ervoeren de afgelopen dagen zo’n moment dat diepe impact maakt en indruist tegen heel veel waar wij als (Nederlandse) vrouwen trots op zijn. Of moet we zeggen ‘waren’…

Anti-abortus demonstraties, zogenaamde non-politieke essays over vrouwen en verworven vrijheden..? De ‘traditionele vrouwenrol’ en de anti-abortus gedachte blijken in Nederland ook een voedingsbodem te hebben. Het land waarvan de meesten van ons dachten dat het toch over het algemeen een gidsland in de wereld is, een land van tolerantie en gelijkwaardigheid en vooruitstrevendheid.

We besloten onze reacties op een rij te zetten en ons uit te spreken over wat deze discussie en het recht op zelfbeschikking met ons doet. Hoe speelt het een rol in ons leven in landen waar die verworven vrijheden en rechten voor vrouwen lang niet altijd zo vanzelfsprekend zijn. Waar politiek soms wordt bedreven over de ruggen van minderheden en vrouwen en waar ‘citaten’ zoals die van Houellebecq dagelijks veel schade en pijn kunnen brengen.

Maar bovenal willen wij met dit artikel graag een statement maken zonder te ‘framen’ en zonder sensatie. Gewoon recht uit ons (Nederlandse) vrouwenhart…

Heel even dan over dat essay

Antoinette (Groot Brittanië) Nog geen twee maanden geleden stond er een artikel in Business Insider, Thierry Baudet heeft twee dromen: een huismannen-bestaan en premier van Nederland worden. Quote: “Een huis op het platteland en een vrouw die werkt. En ik die overdag bouillon aan het trekken ben en een beetje schrijf terwijl de kinderen op school zitten. Dat lijkt mij een prachtig huismannen-bestaan.” Ineens een andere mening?

Saskia (Verenigde Staten) Houellebecq vind ik altijd een doemdenker. De donkere kant van de mens. Prachtig beschreven maar wel vanuit een manspersoon. De personen in zijn overdenkingen, zijn vaak uitersten, stereotypen in de donkere fantasie van schrijver en lezer. Verbaast me niets dat Baudet hiermee dweept. Hoog literair, elegant zo lijkt het. Diepe gedachten, maar vaag en ver van het leven van het gros van de mensen. Dat ook.

Wat hij zegt over leven afbreken in de baarmoeder zonder aan te halen wat daaraan ten grondslag ligt, vind ik nogal simpel, zeker omdat hij in de rest van het stuk zo lekker filosofisch ‘denkt’. En tja, dat Baudet vrouwenemancipatie blijkbaar een ‘lastige’ vindt en daar ineens over individualiteit gaat zeuren, vind ik sneu. Zeker voor iemand die zelf social media maar al te graag opzoekt. Het tussen-neus-en-lippen-zinnetje over euthanasie dat weggezet wordt als zelfdoding. Daar werd ik echt woest om! En dat de nieuwe generatie zo individualistisch geworden is dat deze niet meer voor de ouders wilt zorgen.

Euthanasie is geen zelfdoding en zelfdoding is geen euthanasie. Zelfdoding is een gesmoorde wanhoopskreet, overwoekerd door een woud van diepe (onbegrepen) emoties. Euthanasie een bewuste keuze die daarnaast ook nog bij wet gereguleerd is. Je loopt niet even naar de drogist voor een pilletje. Het is de wens (van of voor de patiënt maar met consent) het lijden te kunnen en mogen beëindigen: het is goed zo geweest. Het is een gebaar van liefde juist ook naar de nabestaanden.

Sandra (Indonesië) Ik heb zojuist een panel voorbereid waarin ik mijn eigen ervaringen 20 jaar geleden als ondernemer in Nederland deel met Indonesische vrouwen om hen een hart onder de riem te steken. Als vrouw moest ik en met mij heel veel vrouwen, toendertijd nog veel hindernissen nemen om mijn bedrijf uit de grond te stampen. Ik wil ze zo graag vertellen dat er in Nederland zoveel verbeterd is, dat dat een tijd heeft geduurd maar dat dat ook hier In Indonesië gaat gebeuren. En nu lees ik over deze idioot…

Stephany (Egypte) Ik vond het anders een aardig stuk. In de essay zegt hij niet tegen abortus te zijn en tegen de emancipatie van vrouwen. Hij doelt op het individualisme, hedonisme, het denken dat dat geluk brengt in onze moderne westerse samenleving en bevraagd dat. Persoonlijk kan ik dwarsliggers, mensen die net even wat anders denken en andere vragen stellen, wel waarderen.

Waarom kan het publiek debat hiervoor geen ruimte maken? Waarom moet iedereen “liberaal” en “vrijdenkend” zijn en het eens zijn met de massa? Vorig jaar las ik een mooi stukje over zelfmoord, dat het leven geen verplichting is en dat je zelf kan bepalen wanneer je eruit stapt. Vond ik ook een mooie, andere kijk. Ik hoor graag andere visies aan, omdat iedereen zo z’n eigen sociale werkelijkheid heeft. Persoonlijk zou ik bijvoorbeeld eerder een gesprek aangaan met een racist, dan de desbetreffende persoon in een hokje stoppen. Een dialoog, dat vind ik heel interessant.

Ingeborg (Verenigde Staten) Ik maak hier op dit moment natuurlijk dagelijks deze discussie mee. Maar als deze achterlijke toestand, middels citaten van een Franse romanschrijver c.q. filosoof opgetekend in een Amerikaans politiek blaadje door een Nederlandse ijdeltuit, overwaait naar Nederland, dan is toch het einde zoek? Waar kan ik als Nederlandse dan in godsnaam nog trots op zijn? Ook in Nederland wordt er dus politiek bedreven over de rug van vrouwen en meisjes. En dan ook nog onder het mom van ‘het was een essay en ik citeer alleen maar…’ Die hypocrisie! Je maakt mij niet wijs dat hij dit essay zonder politiek doel heeft geschreven.

Het gaat hierbij mijns inziens niet eens zo zeer om ‘het ongeboren leven’. Het gaat hier om politiek gewin via een zijdeur. Dat ben ik hier in Amerika inmiddels wel gewend maar in mijn eigen land? Populisme viert hoogtij in de hele Westerse wereld en dat is in en in triest. Daarnaast denk ik dat deze ontwikkelingen ook een reactie zijn van bange mannen op de opleving van het feminisme. De afgelopen twee jaar waren bedreigend voor met name mannen die nog opgevoed zijn met traditionele patronen. Deze standpunten hebben mijns inziens dus ook te maken met de behoefte aan het controleren en domineren van vrouwen.

Mirjam (Verenigde Staten) Vraag is wel of we Baudet niet nog belangrijker maken door ons op te winden over deze middeleeuwse ideeën. Dat is precies wat hij wil. Het is net Trump. Zou doodzwijgen niet beter zijn? Onze energie op iets positiefs richten? Ik weet het echt niet…Politici zijn gebaat bij zo veel mogelijk aandacht want dat maakt ze relevant. Ik zie op twitter heel veel mensen hun terecht woede uiten en in gedachten zie ik Baudet lachen in zijn vuistje…

Esther (Zweden)Het lastige is dat hij bijna niets zelf zegt. Hij haalt vooral anderen aan. Maar hij zet er een duidelijke toon mee. Ik ben het wel met hem eens dat gelukkig zijn iets fragiels is vandaag de dag. Alleen geloof ik niet dat dit vroeger, in de tijd dat vrouwen nog hun mannen ‘ondersteunden’, beter was. En ik geloof ook niet dat teruggaan naar oude waarden die we voor een deel ontgroeid zijn, een oplossing is. Juist in verder gaan, ligt die oplossing. In vrijheid op een andere manier vormgeven dan de nadruk te leggen op economische vrijheid.

Patricia (Sierra Leone) Net als dat ik niet naar filmpjes van dieren- of kindermishandeling kan kijken, kan ik mezelf er dus ook niet toe zetten om naar dit soort retoriek te luisteren of het te lezen. Wat dus meteen mijn reactie uninformed maakt, en misschien wel de plank mis slaat. Maar goed, de strekking is duidelijk. En mijn reactie is eigenlijk ook dubbel… enerzijds wil ik vol in de tegenaanval, en anderzijds denk ik dat dat alleen maar méér koren op de molen van Baudet en consorten is.

Een reactie, vaak uit frustratie, maakt je al snel een internettrol of iets dergelijks. In het vaccinatie debat volg ik het principe van ‘luisteren waar iemands standpunt vandaan komt, begrip tonen en vervolgens met een niet-emotioneel, op feiten gebaseerd en persoonlijk verhaal (dat kan ik omdat ik uit ervaring weet hoe een kind aan tetanus lijdt voordat het sterft) ‘weerwoord’ komen. Maar bij deze mannen weet ik gewoon niet waar ik moet beginnen. Tenzij ik uit persoonlijke ervaring vertel over vrouwen die overlijden ten gevolge van unsafe abortion, of mijn hulp aan vrouwen die wel een safe abortion wensten. Ik ben vooral sprakeloos…

Karien (Singapore)Ik twijfel hier: normaal vind ik dat je een stuk moet lezen voor erop te reageren. Maar ik wil al die rotzooi die Baudet schrijft niet lezen. Die tijd en aandacht is hij niet waard. Maar we moeten tegen dit gedachtegoed vechten en je moet dan wel je tegenstanders kennen…

Assia (Zimbabwe) Daar waar Baudet geen cent wenst uit te geven aan klimaatverandering en aanverwante, lijkt dit een contradictie. Niets beter voor natuur en milieu dan de werkende vrouw die bijdraagt aan een daling van de bevolking – het enige middel om nog iets van onze planeet te redden – en dat helemaal gratis! Daar waar in een land als Zimbabwe de women-empowerment beweging sinds 2002 zeer duidelijk de vruchten afwerpt en zelfs abortus voor een groot deel legaal is, reageert een deel van de westerse mannen als een kat in het nauw…

ZO dat is er uit. Maar wat betekent die bedreiging van verworven onafhankelijkheid eigenlijk voor ons persoonlijk?

Esther (Zweden) De traditionele rol voor de vrouw is om de man te ondersteunen. Dat is zo als je vast zit in een traditie. Maar een traditie is niet natuurlijk. En daarom spreekt het mij niet aan. Een leven heeft de meeste waarde als het zo natuurlijk mogelijk geleefd kan worden. Een vrouw wordt niet geboren met de taak om een man te ondersteunen. Dat is geen onderdeel van onze DNA opmaak. Het is een ‘traditionele’ laag, een verzinsel, of artificiële invulling in een maatschappij en onderdeel van oplegde normen, waarden en regels. En specifiek deze traditionele rol is grotendeels gepaard gegaan met onderdrukking en leed, alleen daarom al op geen enkele manier aantrekkelijk.

Als ik mijn man wil ondersteunen, dan doe ik dat. Als mijn man mij wil ondersteunen, dan doet hij dat. Alleen vanuit vrijheid kun je je eigen, natuurlijke, of noem het authentieke weg vinden, met of zonder kinderen, met of zonder man en wie wie wanneer en hoe wel of niet ondersteunt, moet iedereen zelf kunnen invullen. De ‘traditionele’ gedachten grijpen dus terug op leefregels die erg veel leed en beperkingen teweeg hebben gebracht en in delen van de wereld nog steeds brengen. Laat ‘de man’ zich vooral eens op zichzelf concentreren en de vrouw met rust laten. Laat ‘de man’ eerst eens geweldloos door het leven leren gaan, en van vrouwen en vrouwenvrijheden en rechten af leren blijven. Daarna kunnen we wel weer eens praten over hoe de zaken ervoor staan.

Esther (Italië) Ik zie ook vrouwen die seksisme bevorderen, al is dat vaak niet bewust. En het is ook lastig voor de mannen, vrouwen die gevoelige mannen willen naar niet ‘te’ want dan blijf je ‘altijd maar de beste vriend en nooit een keer de stoere man die de vrouw krijgt’. We zijn als samenleving zoekende denk ik, en dat is juist mooi. Dan blijft het nog een beetje spannend. De weg die Baudet uit stippelt, lijkt me naast beknellend ontzettend saai.

Carolien (Verenigde Arabische Emiraten/Liberia) Juist wanneer je woont in een omgeving waar het niet vanzelfsprekend is om toegang te hebben tot veilige abortus, euthanasie ter sprake te stellen, of om als vrouw gelijke kansen te hebben op de arbeidsmarkt, besef je hoe waardevol dit is. Ik snap niet goed dat dit soort vrijheden tegenwoordig nog ter discussie worden gesteld in Nederland. Niemand dwingt je om gebruik te maken van deze rechten, dus als het niet past bij jouw persoonlijke, culturele of religieuze overtuigingen, dan doe je er niks mee.

De toenemende populariteit van politici met conservatieve opvattingen in Nederland verbaast me. Aan de ene kant bekritiseert men landen en culturen die volgens hen “ouderwetse praktijken” toepassen, maar aan de andere kant worden Nederlandse politici die zelf conservatieve opvattingen hebben steeds populairder. Beide geluiden komen uit rechts populistische hoek…Een ontwikkeling die ik op afstand volg, maar niet begrijp…

Esther (Italië) Die angst voor de vrouw, die zie ik ook terug in de discussie over verworven vrouwenrechten. Het is ook een angst voor het verlies van macht, wat mij betreft. De man die is opgevoed met het idee later de baas te zijn en gerespecteerd te worden en het gevoel heeft bedrogen uit te komen. In Italië ligt het geboortecijfer nog veel lager. En Salvini gebruikt dit ook als argument om abortuswetgeving te veranderen. Ze kijken goed bij elkaar af, die populisten.

Antoinette (Groot Brittanië) Ik word misselijk van mensen die pretenderen het beste voor het land te willen doen en ondertussen een eigen agenda hebben. Je hoeft maar naar het Verenigd Koninkrijk te kijken waar ik woon, complete Brexit chaos, o.a. door de rechtse populisten en politici die de mensen voorliegen, voor hun eigen belang…

Maar hoe te reageren op dit populistische geweld? 

Ingeborg (VS) Alleen in een overspannen maatschappij vinden dit soort teksten en gedachtengangen een voedingsbodem…Dat leert de geschiedenis ons. Waarom we het dan toch steeds weer zo moeilijk vinden hoe hier op te reageren, is me eigenlijk een raadsel.

Esther (Italië)  Eigenlijk past hier het beste zoals minister president  Jacinda Ardern van Nieuw Zeeland deed na de aanslag in Christchurch. Zij bracht alleen maar positiviteit en noemde de naam van de schutter niet.

Ceciel (Peru) Doordat we inkijkjes in het leven van vrouwen met minder rechten geven, kunnen we een tegengeluid laten horen.

Esther (Zweden)  In het essay van Baudet wordt gesteld dat ‘het collectieve ongeluk’ komt door de individuele vrijheid. De vraag is of dat waar is. Er wordt gesteld dat het verlies van traditionele waarden van vroeger boosdoeners zijn, of vooral het feminisme. Ook daar is de vraag of dat waar is. En als we dan collectief ongelukkig zijn, wat volgens mij niet zwart/wit zo is, wat kunnen we daar dan aan doen?

Ik denk zelf dat een oplossing hem ligt in meer nadruk op sociale en spirituele ontwikkeling. Zelfkennis opdoen, leren met elkaar, met teleurstellingen, met uitdagingen en alles wat het leven te bieden heeft omgaan. In plaats van vooral leren in de vorm van kennis opdoen. Onze kenniseconomie is mooi, maar er moet ruimte komen voor alle andere dingen die waardevol zijn in het leven. Ik doel dan vooral op de leerschool die kinderen doormaken. Niet alleen de koppies volstoppen met kennis, maar ook met zelfkennis, empathie, samenwerken, intuïtie, spiritualiteit. Ik zag laatst een mooi voorbeeld voorbij komen. Meditatie in plaats van sancties op een school voor kinderen die over de schreef gaan, dat een positief effect had.

Ingeborg (VS) Ook ik denk dat een ‘ruk’ naar het matriarchaat heel goed zou zijn voor de maatschappij. En daar helpen inderdaad de zogenaamde zachtere’ oplossingen. Empathie, delen, zorg voor elkaar, rekening houden met…het positieve in jezelf vinden. Ik had laatst een gesprek met predikante Claartje Kruijff. Ook in dat gesprek kwam ter sprake of alle bevochten en verworven vrijheden in de provoceren en het loslaten van religie wel voldoende kader bieden om als mens gelukkig te kunnen zijn. Krijgen we voldoende richting? Misschien is dat wel een van de redenen dat veel van mijn generatiegenoten op zoek zijn naar zingeving. Maar dat is een hele andere discussie dan die gedachtegang los te laten op vrouwenrechten of rechten van minderheden! Daar zit echt een enorm fundamenteel verschil.

Saskia (VS) Ik vraag mij af of hij zich ook weleens uit die filosofische toren losmaakt en daadwerkelijk práát met vrouwen die een abortus hebben ondergaan? Of waarom vrouwen willen studeren, willen werken? Of mensen opgezocht die euthanasie overwegen? Want zo zitten filosoferen achter je bureau met je alter-ego op de teksten/ gedachten van een ander is nogal een individuele aangelegenheid! Precies dat wat hij blijkbaar ons moderne mens een beetje verwijt….Over zijn filosofische gedachten staven met die werkelijkheid, lees ik niets terug in dit essay. Ik vertel hem graag mijn abortus-verhaal. Het taboe is enorm.

Ingeborg (VS) Ik denk eerlijk gezegd niet dat zijn doel met dit essay louter het bevragen van hedonisme en individualisme is en hoe dat van invloed is op ons geluks/ongeluksgevoel…Noem het wantrouwig of wellicht net wat te lang wonen in een land waar dit soort pamfletten/essays nooit op zichzelf staan of alleen maar gaan om het ‘bevragen’ of ter discussie stellen van een onderwerp. Daar is op zich natuurlijk niets mis mee. Maar wat mij betreft kan hij zich daar in zijn nieuwe positie als politicus in Nederland ook niet achter verschuilen. Hij is mijns inziens wel degelijk uit op provocatie via een zijdeur, namelijk via het debat over pro-life en de positie van vrouwen in de Verenigde Staten. En dat vooral om zijn politieke positie te verstevigen. Ben zelf echte niet vies van andere inzichten en wil me graag daarvoor openstellen maar heb wel een grondige hekel aan hypocrisie en ‘doen alsof’ je niet uit ben op effectbejag.

Stephany (Egypte)  Maar de maatschappij is daadwerkelijk veranderd door de emancipatie van vrouwen. Er zijn voordelen, maar ook nadelen. Daar moet ook naar gekeken worden. Ook ben ik niet perse een voorstander van abortus, tenzij het uitzonderlijke situaties betreft zoals verkrachting en ziekte. Dus ook ik vraag me af of het anders kan en vind zijn stuk eerder kritisch over zaken waar ik zelf over nadenk. Waarom altijd dat radicaal liberalisme? Het gaat namelijk bergafwaarts in onze westerse samenleving. Maar goed, zulke kritische stukken zorgen wel voor een dialoog, zoals wij dat nu hebben. En dat is erg belangrijk!

Karien (Singapore) Ik vertel graag over de positie van de vrouw in Zuid-Oost Azië. Alhoewel er op het gebied van mensenrechten nog behoorlijk wat is aan te merken hier in Singapore, gaat het met de positie van de vrouw redelijk goed. De meeste vrouwen zijn goed opgeleid en werken. Abortus is toegankelijk en veilig, er rust weinig taboe op (het is een pragmatisch land, en de economie staat voorop). Er is wel een probleem met een lage bevolkingsgroei maar de regering probeert die te stimuleren met bijvoorbeeld baby bonussen; ze zien graag babies bij nette gezinnen, niet bij tienermoeders.

Kijk je iets breder naar landen in de regio, vrouwen waar ik veel mee gewerkt hebt bij een NGO, dan zie je iets interessants: sommige culturen in landen als Indonesië en de Filippijnen zijn van oudsher juist matriarchaal. De invloed van ‘westerse’ religies als de islam en christendom kon dat gelukkig niet geheel ongedaan maken. Veel vrouwen zijn de belangrijkste broodwinner en dat geeft ze invloed. Je ziet dat mannen vaak formeel de macht hebben maar dat informeel vrouwen veel te zeggen hebben, simpelweg omdat zij degenen zijn die dingen aanpakken.

De populariteit van populisten als Baudet is de reden dat ik voorlopig niet terug naar Europa wil verhuizen. Er is in Azië nog behoorlijk wat mis maar ik ervaar hier wel een gevoel van hoop en vooruitgang, terwijl de westerse wereld gillend hard achteruit aan het rennen lijkt. 

Saskia (VS) Naar aanleiding van Baudets uitspraak over abortus in zijn essay: “Today, even new life (in the womb) may be extinguished to avoid disturbing the individual’s freedom”, ben ik de statistieken over abortus in Nederland ingedoken. Wat blijkt? De HELFT van de behandelde vrouwen heeft al ÉÉN OF MEER kinderen. Hierbij gaat het om het aantal kinderen dat de vrouw zelf heeft gekregen en/of waar zij zorg voor draagt. Hieronder vallen ook stief-, adoptie- of pleegkinderen en reeds overleden kinderen die door de vrouw tot haar kinderen worden gerekend” (Bron: fiom.nl) Dus insinueren dat een liberale verworvenheid als het recht op zelfbeschikking van vrouwen de terugloop van kinderen beïnvloedt, is feiten-loos individueel filosoferen.

Karien (Singapore) Ja, zoals zoveel mensen tegenwoordig feiten als onnodig zijn gaan beschouwen helaas… Baudet met zijn pseudo-wetenschappelijke essaytje interesseert me niet zo. Over een paar jaar zijn we Baudet vast vergeten maar er staan helaas steeds nieuwe populisten op. Wat ik wel belangrijk vind, is dat er in de westerse wereld een tendens lijkt te zijn voor conservatisme en terugnemen van verworven vrijheden van onder meer vrouwen. En dat is een gevecht dat we moeten blijven voeren!

mm
De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.