Foto's: Monique Teggelove
Wereld

In Mali spelen tradities en bijgeloof een grote rol. Het visfestijn is daardoor dit jaar anders dan andere jaren…

Ik had nog maar net mijn artikel over de gedode heilige krokodil van Farako naar de Wereldwijven redactie verzonden of de datum voor het visevenement werd gecommuniceerd. Erg lang hoefden Mariama en ik er niet over na te denken: het kantoor kan best een dagje zonder ons! 

En zo stap ik op een de namiddag bij Mariama achterop de scooter. In het historische dorp Segoukoro – in vroeger tijden de hoofdstad van het Bambara koninkrijk – vervoegen we ons aan de waterkant bij de wachtenden. Het claustrofobische gevoel, wat me bekruipt bij het zien van de vele motoren en mensen, verdwijnt zodra ik voet aan boord zet. Efficiënt worden motoren en bagage geladen. De mensen en een enkele geit vullen de gaten en zorgen voor de balans. Even later zetten we voet aan wal aan de overzijde en zetten we koers naar Farako, waar we warm worden onthaald door Mariama’s familie.

Voor dag en dauw

Voor dag en dauw wordt er op de woonerven al rond gescharreld. De nacht bracht geen zuchtje wind en het kwik bleef boven de dertig graden steken. Ruim voor het aflopen van de wekker ben ik wakker. Desalniettemin word ik gemaand voort te maken. Een tiental familieleden staat te popelen om naar het meer te gaan, waar om stipt zes uur het startsein gegeven zal worden voor het visevenement.

Gisteravond vlogen de grapjes over en weer. Mariama’s moeder vertelde giechelend over de flinke hoeveelheid offers, die de chef van het meer gebracht heeft. Een neef van Mariama laat me foto’s zien van de – toen nog levende – krokodil. Het was een prachtig en groot dier. Onder alle pret is ook de spanning voelbaar. Toch twijfelt niemand: er zal gevist worden!

Na het startsein behoedzaam het water in

Bij het meer aangekomen is het al een drukte van belang. De chef van het meer en de jager, die de krokodil doodde, zijn aanwezig en staan onrustig om zich heen te kijken. Wat zal er gaan gebeuren? Bovenal is er geroezemoes over de waterplanten, die grote delen van het meer bedekken. Geen enkele dorpsbewoner heeft dit ooit eerder gezien!
De chef en zijn assistent spreken de gebeden uit en geven het startsein.

Jong en oud begeeft zich behoedzaam in het water. Niemand heeft haast. Komt het door het vroege uur, of is er na de angst van de achterliggende weken toch nog enige terughoudendheid? Een voor een raken de netten het water. De chef, die normaal gesproken als eerste het water betreedt, drentelt nog op de oever heen en weer. Pas een minuut of vijf later durft ook hij het aan.

Als er maar gaten in zitten

Als altijd geniet ik van het buiten zijn, van de atmosfeer en van de kleurrijke taferelen, die zich voor mijn ogen afspelen. Lokale evenementen en festivals blijven bijzonder. Dit is de derde keer dat ik een visevenement meemaak en elke keer is het anders. Niet in de laatste plaats natuurlijk door wat zich hier in de achterliggende weken afgespeeld heeft.
Met sleepnetten, schepnetten en duwnetten wordt er op de vissen gejaagd. Wie niet over zo’n geavanceerd instrument beschikt, is creatief. Ik zie zeven, vergieten en zelfs een prullenbak voorbij komen. Jonge moeders vissen met hun baby op de rug.

Waterplanten in plaats van vis

Mariama heeft de grootste pret als de chef er al na een uurtje tussenuit knijpt. Dit jaar is alles net een beetje anders. De vissen zijn klein en van de overdaad, waarover een paar weken geleden nog gesproken werd, is weinig te merken.
De offers lijken geaccepteerd en de dorpsbevolking haalt opgelucht adem. Ondanks dat de vangst minder is dan in andere jaren, gaat er een emmer vol visjes mee naar huis.
En de geesten van het meer? Die hebben de vissers een mooie poets gebakken door de netten vooral met waterplanten te vullen.

De wraak van het nijlpaard

Togan, onze kapitein, vertelt me die avond, dat jagers in de omgeving van Ségou op zoek zijn naar een nijlpaard. Evenals twee jaar geleden hebben ze met verklaringen over een zogenaamd agressief nijlpaard in Bamako een jachtvergunning losgekregen. Hoewel ze nog niet in hun opzet geslaagd zijn, bel ik voor de zekerheid toch even met bomenplantvriend Souleymane, die de contacten met het Departement voor Water en Bossen onderhoud.

Een kwartier later heb ik de chef van het departement gesproken en worden vissers en kapiteins ingeschakeld om het departement te helpen. Onze snelle actie ten spijt horen we enkele dagen later dat de jagers hun slag geslagen hebben. Ze hebben de sluiting van het jachtseizoen aan hun laars gelapt: een jong nijlpaard is gedood.

Kort daarna doodt een nijlpaard een zandvisser. Terwijl de kans klein lijkt dat er in Farako nogmaals een krokodil gedood zal worden, past het de jagers helaas maar al te goed dat de nijlpaarden door hun actie agressief geworden zijn.
‘Monique, alsjeblieft, laten we een stichting ter bescherming van de nijlpaarden oprichten’, smeekt Souleymane me.

mm
I-ni-tilé, ik ben Monique. Sinds 2010 woonachtig in Ségou, Mali, waar ik samen met Ibrahim Papillon Reizen run. Met hart en ziel organiseren we reizen met win-win voor klanten en lokale bevolking. Mali is een bron van inspiratie en verwondering; me uitdagend met open-mind naar de wereld te kijken. Naast reizen (organiseren), wandel ik graag. Ik schreef het boek Mijn Camino. Hier ga ik schrijven over het leven in Mali.