Ongeveer een jaar geleden, ik woonde net een paar maanden in Liberia, las ik een artikel wat mij direct intrigeerde. Het ging over de documentaire “Pray the devil back to hell, van regisseur Gini Reticker. In deze documentaire wordt het verhaal verteld van een groep vrouwen die met bidden, vasten en vreedzame protesten, een sleutelrol hebben gespeeld in de beëindiging van de bloederige Liberiaanse burgeroorlog.

Documentaire

Ik heb de documentaire op dvd kunnen krijgen en daarop is te zien hoe jonge jochies, duidelijk onder invloed, met wapens zwaaien en trots vertellen hoeveel ze er die dag hebben gedood. Ik zag vluchtende mensen, gillende mensen, bebloede mensen, dode mensen. In de twee burgeroorlogen, die bij elkaar veertien jaar hebben geduurd, werden mensen vermoord, verminkt, verkracht, er werd geplunderd. Zowel door de troepen van Charles Taylor, die in de eerste burgeroorlog de macht had weten te grijpen, als door de rebellen, die tijdens Taylors regime een tegenoffensief waren begonnen.

I had a dream…

Leymah Gbowee, een van de leiders van WIPNET (Women in Peacebuilding Network), had in 2002 een steeds terugkerende droom en dit vertelde ze op zondagochtend in de kerkdienst. In die droom kreeg ze de opdracht zich samen met andere vrouwen te mobiliseren en te gaan bidden en vasten, om op die manier het vredesproces in gang te zetten. In de kerk zat ook een moslimvrouw, die naar de microfoon toeliep. Ze zei de enige moslim in de zaal te zijn, maar ontzettend graag mee te willen doen en andere moslimvrouwen zou aansporen zich ook aan te sluiten.

Seks strike

En zo kwam het dat christen- en moslimvrouwen gezamenlijk een beweging vormden. In witte t-shirts en met witte doeken om hun hoofd togen ze naar de fish market in Monrovia om daar te bidden en op een vreedzame manier te protesteren. Daarnaast besloten ze een seks strike te houden, wat betekende dat ze hun man op seksueel gebied zouden afwijzen, om de mannen te laten merken dat het menens was. Hun doel: vrede in Liberia. Want dit kon zo niet langer!

Samen zitten

De groep groeide en groeide, tot wel ruim 2,5 duizend vrouwen en Charles Taylor kon hen niet langer negeren. Ook onder de rebellenleiders kregen ze steeds meer invloed. Onder de druk van de vrouwen is Charles Taylor naar Ghana gegaan om met de rebellen van de LURD, een rebellengroep die van 1999 tot 2003 actief was in Liberia, te onderhandelen over vrede. Een groep vrouwen is hen achterna gereisd om daar op de stoep van het gebouw te protesteren doormiddel van sit-ins. Een grote groep Liberiaanse vluchtelingen, die in de Ghanese hoofdstad Accra verbleven, hebben zich bij hen gevoegd. Ondertussen bleven de vrouwen in Monrovia iedere dag bidden op de fish market.

Anders kleden wij ons uit

De onderhandelingen duurden maar voort, er leek geen enkele doorbraak te komen en de rebellen leken het wel best te vinden. Terwijl de vrouwen daar voor de deur zaten, deden zij zich te goed aan de luxe van het 5-sterrenhotel. Ondertussen liep in Monrovia de oorlog volledig uit de hand. De vrouwen zijn toen arm in arm voor de deur van de onderhandelingskamer gaan zitten en eisten dat de mensen daarbinnen pas naar buiten kwamen als er een vredesakkoord zou zijn. Toen ze werd verteld dat ze hierom gearresteerd zouden worden, deden de vrouwen iets drastisch: ze dreigden al hun kleren uit te trekken. Voor mannen in deze cultuur is het namelijk een schande om een naakte moeder te zien.

Ontwapening kindsoldaten

De vredesovereenkomst werd korte tijd later getekend, maar daar bleef het niet bij voor de vrouwen, want zoals ze zeiden: “Peace is a process, not an event”. Zo hebben ze zich onder andere ingezet voor de ontwapening en de zorg voor kindsoldaten en met hun campagne er mede voor gezorgd dat Ellen John Sirleaf in 2006 aan de macht kwam. Zij werd hierdoor tevens de eerste vrouwelijke president van Afrika.

Bidden en vasten

De documentaire heeft talloze prijzen gewonnen. Net als Leymah Gbowee, de leider van de groep; zij won onder meer de Nobelprijs voor de vrede.
Met het zien van de documentaire werd ik direct geïnspireerd om hierover een artikel te schrijven voor De Wereldwijven. Toen ik hier net mee wilde beginnen viel mijn oog op een bericht op facebook, waarin stond dat Leymah Gbowee diezelfde avond ergens zou spreken, samen met vijf andere ‘Nobelprijs voor de vrede winnaressen’.

Ik ben er spontaan heengegaan en omdat de host van die avond besloot mij front row te zetten, kreeg ik de kans met haar te praten. Dit was maar kort, Leymah Gbowee moest weer door. Anders had ik haar nog gevraagd hoe dat precies in zijn werk was gegaan, dat bidden en vasten en wat zij dacht wat voor invloed dit heeft gehad. In de documentaire en de artikelen die ik erover heb gelezen wordt vooral de nadruk gelegd op de protesten en de sit-ins, maar ik vind juist het gedeelte van dat bidden en vasten zo interessant. Ook al heb ik er natuurlijk geen idee van hoe dit destijds precies ging, ik geloof wel degelijk dit het begin kan zijn geweest van het vredesproces.

Vreedzaam in witte t-shirts

Begin deze maand was er een groot protest tegen de overheid. Ongeveer tienduizend mensen waren bijeengekomen voor het parlementsgebouw. Er was grote angst onder de mensen dat dit uit de hand zou gaan lopen. De vrouwen van WIPNET waren weer naar de fish market getogen. In hun witte t-shirts. Ze baden voor een vreedzaam protest en dit is ook zo gebeurd. Dat betekent niet dat het hiermee klaar is; de overheid heeft een maand de tijd gekregen om te reageren op de aangeboden petitie. Het gebed van de vrouwen zal dus nog wel even aanhouden, denk ik zo. Ik hoop en bid me ze mee.

Zie hier een interview met Gini Reticker, samen met producer Abigail E. Disney en de Liberiaanse activiste Leymah Gbowee over het proces om dit indrukwekkende verhaal op het grote scherm te brengen.

mm
Hi, how are you? Ik ben Marije Elizabeth en eind 2017 ben ik vanuit Nederland naar Liberia, West-Afrika verhuisd. Mijn man werkt hier als Finance Manager bij een NGO en samen met onze twee kinderen wonen we in de hoofdstand Monrovia. Leven in een andere cultuur, bijzondere momenten en mooie ontmoetingen: ik schrijf erover op mijn blog en voor De Wereldwijven.