Iran staat er weer niet goed op, deze dagen. De retoriek van Trump draait op volle toeren, in Saudi-Arabië voeren de soennitische landen uit de regio topberaad tegen de dreiging die er van hun sjiitische aartsvijand uit zou gaan en ondertussen blijft het voor de buitenstaander onduidelijk waar de waarheid ligt. Het zijn spannende tijden voor Iran. Als toerist merk je daar gelukkig niets van.

Voor toeristen is Iran absoluut een veilig land, een land bovendien met een hartverwarmend vriendelijke bevolking die dolblij is met iedere toerist die ongeacht de politieke en religieuze spanningen de moeite neemt haar prachtige land te bezoeken. En dat merk je overal.

In de twee jaar dat wij in Iran woonden, hebben we veel in het land gereisd. Ik heb het land persoonlijk ervaren als een moeilijk land om te wonen, maar een geweldig land om in op vakantie te zijn. Inmiddels woon ik anderhalf jaar in Dubai en regelmatig probeer ik mensen in mijn omgeving te overtuigen die korte vliegreis naar dat helaas onbekende en onbeminde land toch vooral te maken. En iedereen die die reis heeft gemaakt, komt terug met verhalen vol superlatieven.

Regering versus inwoners

Iran is van zichzelf een ontzettend mooi land, met haar eeuwenoude geschiedenis, de vele UNESCO werelderfgoederen en schitterende islamitische architectuur. Neem Esfahan, een van de mooiste steden die ik ooit heb bezocht, bol van wonderschone in blauwe mozaïek gehulde gebouwen en met een prachtige oude en levendige bazaar. Of Yazd, een buitengewoon fotogenieke woestijnstad vol lemen huizen en mooie traditionele hotels, een stad met een unieke serene sfeer die je uren laat ronddolen in haar kleine steegjes, wanend eeuwen terug in de tijd.

Reizen in Iran

Maar het zijn de inwoners die een bezoek aan het land onvergetelijk maken. Waar je ook komt, je zult begroet worden met een hartelijk “Welcome to Iran!”. Mensen willen graag met toeristen praten, soms om hun Engels te oefenen, vaker uit nieuwsgierigheid naar jouw mening over hun land. Want als er iets is dat de Iraniërs verschrikkelijk vinden, is het wel dat er in het Westen zo’n negatief beeld over hen bestaat!

Iraniërs willen niet bekend staan als terroristen.

Snappen de mensen in Europa en Amerika dan niet dat er een verschil bestaat tussen de regering van een land en haar inwoners? De Iraniërs willen niet bekend staan als terroristen. Velen verafschuwen de hen bij wet opgelegde religieuze leefwijze en het offensieve buitenlandbeleid. Ze willen een rustig, zorgeloos en vrij bestaan. Ze willen dat hun land meedoet met de rest van de wereld, willen door de wereld worden gewaardeerd. En dus worden bezoekers uit die wereld met open armen ontvangen. Men staat te trappelen om met je te praten en op de foto te gaan en vraagt naar je mailadres of Facebooknaam om contact te kunnen houden. Je wordt bij hen thuis uitgenodigd om te komen theedrinken, eten of zelfs logeren.

De Iraanse beleefdheidscode: Ta’arof

Een groot deel van deze gastvrijheid ligt ook besloten in de Perzische cultuur. Een elementair onderdeel van de Iraanse cultuur is de ongeschreven beleefdheidscode, genaamd ta’arof. Ta’arof schrijft voor dat je hetgeen jij hebt, aanbiedt aan een ander. En dat je de ander altijd voor zult laten gaan. De ander op zijn beurt dient dit aanbod af te slaan. Dit ritueel behoort te worden herhaald totdat een der partijen het opgeeft. In de regel is dat vijf keer.

Iran als vakantieland

Ta’arof is overal. In het park, in de winkel, bij de bakker; tussen vrienden en familie, toevallige passanten en tegenover onwetende toeristen. Als toerist zul je dan ook meemaken dat je niet hoeft te betalen bij de bakker, in een park wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een familiepicknick en dat iemand in de rij bij de ijscoman jou aanbiedt je ijsje te betalen. En je mag altijd als eerste naar binnen. Het is moeilijk om in deze situaties verplichte beleefdheid en oprechte vriendelijkheid van elkaar te onderscheiden. Maar weet: hoe vaker het aanbod wordt herhaald, hoe groter de kans dat je dat aanbod dient te aanvaarden.

Het is een kwestie van aanvoelen

Het is echter een grijs gebied en je bent er achteraf nooit helemaal zeker van of jouw definitieve afwijzing een belediging was of dat juist jouw directe acceptatie (je had nou eenmaal zin in dat koekje!) uiterst onbeleefd is geweest. Want een goede Pers, bescheiden en beleefd als hij behoort te zijn, toont zijn ongerief nooit expliciet. Het is dus een kwestie van aanvoelen. En dat gaat soms mis.

Toeristen voelen dit niet altijd goed aan. Een vrolijke hoteleigenaar in het zuiden van het land vertelde mij eens het verhaal over een vriend die in paniek bij zijn hotel aankwam. Hij was een toerist tegengekomen op straat en had hem aangeboden om bij hem thuis te komen eten. Zoals dat nu eenmaal hoort. En wat denk je wat? Hij zei direct ‘ja’! En nu zat hij opgescheept met een toerist achterin zijn auto met hoopvolle verwachtingen op een bijzondere ervaring, en hijzelf moest toch echt gewoon naar zijn werk nu!

Gegarandeerd een onvergetelijke ervaring

Iran is niet een vakantiebestemming om eens lekker tot rust te komen. Verwacht geen mooie stranden of hotels met zwembad, want mannen en vrouwen mogen slechts strikt gescheiden van elkaar zonnebaden. Nee, Iran bezoek je voor de unieke ervaring die het land biedt. Dit kan al zeer laagdrempelig met een georganiseerde groepsreis, maar dat is zeker niet noodzakelijk: het openbaar vervoer is heel goed te doen, met verrassend luxe bussen, maar ook het huren van een auto met privéchauffeur is een prima optie.

Verwonder je in de roze moskee in Shiraz, overnacht in het traditionele Ameriha hotel in Kashan, slenter over de traditionele bazaar van Tabriz – de mooiste van het land. Vergaap je aan het weergaloze natuurfenomeen van Kalut; enorme geërodeerde rotsen middenin een schier oneindige woestijn. En als je daar toch in de buurt bent: bezoek Bam, een eeuwenoude historische stad die in 2003 bijkans met de grond gelijk werd gemaakt door een allesverwoestende aardbeving, maar nu weer fantastisch mooi is herbouwd.

Maar boven alles: praat met de mensen. Geniet van hun gastvrijheid, ga in op een uitnodiging. Leer van de gesprekken die je voert. Dát maakt Iran anders dan elke andere vakantiebestemming. Want Iran is een prachtig vakantieland, maar het zijn de inwoners die de reis maken tot een onvergetelijke ervaring.

mm
Marhaba! Ik ben Els en woon sinds begin 2016 in het Midden-Oosten. Voor het werk van mijn man woonden wij twee jaar in Teheran, Iran. Maar tegenwoordig wonen we in Dubai. Wat een wereld van verschil! Op ExpatinIran schreef ik over mijn ervaringen in Iran. Voor De Wereldwijven schrijf ik over het leven in Dubai. Van mijzelf en van vrouwen die ik hier ontmoet. En ja, aan een terugblik naar mijn ervaringen in Iran ontkom ik daarbij niet. Lees je mee?