Foto's: Andy Wehkamp/PUM
Ambitie

Wereld(wijven)baan. Andy werkt als directeur bij PUM. ‘Ik zou graag een rolmodel willen zijn voor jonge vrouwen.’

Andy Wehkamp is een van de directeuren bij PUM Netherlands senior experts, een internationale vrijwilligersorganisatie van meer dan 2000 senior experts en 150 vertegenwoordigers die op vrijwillige basis hun kennis en kunde aanwenden voor duurzame ontwikkeling van kleine tot middelgrote ondernemingen in 32 ontwikkelingslanden en opkomende markten. Hun visie: ‘Vibrant businesses, better lives.’

Hiervoor woonde Andy 25 jaar lang in Afrika, Azië en Latijns Amerika en werkte zij in verschillende management- en directiefuncties in de ontwikkelingssamenwerking. Na haar studie culturele antropologie in Amsterdam rolde ze er eigenlijk in. Als antropologe deed zij eerder onderzoek in verschillende bedrijven in Lima, waar ze haar man ontmoette. Samen zijn ze, meestal met hun kinderen, de wereld rondgereisd. Twee jaar geleden streken ze neer in Nederland. Een heus wereldwijf dus!

“DeWereldwijven.com is een inspirerend initiatief. Ik had graag deel willen uitmaken van zo’n internationaal correspondentennetwerk van vrouwen toen ik begon in m’n eerste baan op een post van het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Nicaragua, in 1984!”

Foto: Dreamstime

Thanks, maar dat is PUM ook. Wat een mooi netwerk! Hoe ben je er eigenlijk terecht gekomen? 

Na 21 jaar bij dezelfde werkgever, besloot ik dat het tijd was voor iets anders. Toen ik tijdens m’n lange vakantie in Nederland op de website van PUM zocht naar een adviesopdracht als vrijwilliger in de duurzame energiesector waarin ik toen werkte, zag ik een advertentie voor de baan die ik nu heb, als directeur adviespraktijk bij PUM. Een prachtige kans om mijn buitenlandervaring in Nederland in te zetten in de Raad van Bestuur van een internationale vrijwilligersorganisatie om het Midden- en Kleinbedrijf in ontwikkelende landen te versterken.    

Bolivia – Sucre

Waarom doet PUM volgens jou belangrijk werk?

PUM-vrijwilligers, meest ondernemers, delen praktische, kwalitatief hoogwaardige kennis met vrouwelijke en mannelijke ondernemers. Het Midden- en Kleinbedrijf is de motor voor economische groei, voor inkomen en banen in opkomende markten. Daardoor draagt PUM indirect bij aan duurzame en inclusieve economische ontwikkeling en armoedebestrijding. PUM-experts leggen ook contacten tussen het Nederlandse en lokale bedrijfsleven, waar beide partijen beter van worden. Ze worden nogal eens gezien als het visitekaartje van Nederland in opkomende markten. 

PUM is een organisatie van vrijwilligers. Waarom is daarvoor gekozen?

PUM vrijwillig(st)ers hebben een belangrijke toegevoegde waarde. Met gedegen, praktische vakkennis en ervaring in het bedrijfsleven, winnen ze relatief snel het vertrouwen van ondernemers in ontwikkelende landen.  Juist omdat ze als vrijwilliger komen en niet als betaald consultant, gaan ondernemers van de ontvangende bedrijven ervan uit dat PUM-experts zich zonder persoonlijk, zakelijk belang inzetten.  PUM is uniek door onze duizenden vrijwillige ondernemers die zeer gewaardeerde business-to-business adviezen hebben gegeven aan tienduizenden bedrijven in ontwikkelende landen. 

Foto: Marlies Hofstede

Hoe zou jij jezelf als leider omschrijven?

Dat zou je eigenlijk aan mijn collega’s moeten vragen. Ik probeer mensen te motiveren, engageren en ondersteunen en richting te geven om samen resultaten te bereiken; een goede basis te geven om te groeien, zich te ontwikkelen, zich gewaardeerd te voelen.    

Wat vind jij belangrijk in leiderschap en/of expertise?

Ik vind het belangrijk om rolmodel te kunnen zijn, bijvoorbeeld voor jonge vrouwen. Verder kan iedereen leider zijn, op iedere positie in haar of zijn vakgebied en team. Ik vind het belangrijk om samen goede resultaten te bereiken, met hoogwaardige expertise. 

Ik ken voornamelijk mannelijke experts die voor PUM werken. Zijn er eigenlijk evenveel vrouwen die zich aanmelden als expert?

De meeste PUM-experts zijn inderdaad mannen. In 2018 maar liefst 88%. Het is nog steeds zo dat zich veel meer mannen dan vrouwen aanmelden bij PUM, maar we zien wel een geleidelijke verandering, en daar werken we ook actief aan. Op dit moment is het percentage aanmeldingen van vrouwen 18%. 

Hoe komt dat eigenlijk? En hoe probeert PUM dat te veranderen?

Deels heeft dit te maken met leeftijd. De meeste PUM-experts zijn gepensioneerden van een generatie waarin maar weinig vrouwen voltijds buitenshuis werkten, en mannen vreesden na hun pensioen in een “zwart gat” terecht te komen. PUM bood dan een alternatief. Vrouwen zijn dikwijls al eerder bezig met een goede invulling van hun leven na het pensioen, en hebben PUM dus minder nodig. Het heeft ook te maken met de sectoren waarin PUM actief is. In de landbouw en veel industrietakken in Nederland werken vooral mannen.  

“We kijken nu naar acties waarmee we onze streefwaarde van 20% vrouwelijke experts in 2021 kunnen bereiken.”

We hebben verschillende acties in gang gezet om hier iets aan te veranderen, zoals het interesseren van jongere, dikwijls nog werkende experts om zich bij PUM in te schrijven. In onze communicatie laten we vrouwelijke experts meer aan het woord. Met een enthousiaste groep vrijwilligers en werknemers, vrouwen en mannen, kijken we nu naar extra acties waarmee we onze streefwaarde van 20% vrouwelijke experts in 2021 kunnen bereiken. 

Is er volgens jou een verschil tussen een vrouwelijke en mannelijke managementstijl?

Ik zou het niet zo snel hebben over mannelijke en vrouwelijke leiderschapsstijlen. Zowel mannen als vrouwen kunnen verschillende stijlen hebben, inzetten en combineren. Wel denk ik dat een ideaal team zowel mannelijke als vrouwelijke leiders heeft; dat werkt het meest stimulerend. 

PUM heeft een aantal projecten die speciaal gericht zijn op empowerment van vrouwen. Zoals de projecten voor vrouwelijke Argan Oil producers in Marokko en het creëren van sustainable jobs voor vrouwen in Zuid Afrika. Kun je daar wat meer over vertellen? 

We hebben ook een streefwaarde om het aantal vrouwelijke ondernemers dat we steunen, te laten groeien van 25% naar 35%. In het Liquid Gold project met TUI Care Foundation delen PUM-experts hun kennis met 15 coöperaties van 600 vrouwelijke Argan-olie-producenten, om hun marktpositie te verbeteren.

Veel van de producenten zijn analfabete Berber-vrouwen. We delen niet alleen praktische technische kennis met hen om goede kwaliteit producten te maken en te verkopen, maar willen hen ook versterken in hun ondernemerschap en onderhandelingspositie.  Hierdoor kan ook hun positie thuis en in de lokale gemeenschap verbeteren.

In het Zuid Afrikaanse bedrijf Antjie’s handmade naturals, is met PUM advisering de kwaliteit van de productie en het management verbeterd, waardoor de verkoop is verdubbeld. Hier profiteren 15 werkneemsters, 60 toeleveranciers uit de lokale gemeenschappen rondom het bedrijf en de eigenaar, allemaal vrouwen, van.      

Foto: Marlies Hofstede

Waar maken vrouwen het verschil als het gaat om ondernemen en de economische en maatschappelijke status van een land? 

Volgens een bekend onderzoek van McKinsey, verdienen we allemaal 17,5 miljard Euro extra in 2024, indien vrouwen net zo participeren in de wereldeconomie als mannen, als onderneemsters en als werkneemsters. Vrouwelijke ondernemers investeren bovendien meer opbrengst dan mannen in hun familie en gemeenschap, waardoor de economische en maatschappelijke status van die gemeenschappen en daarmee het land profiteert van vrouwelijk ondernemerschap. Bedrijven met meer vrouwen zijn in veel gevallen ook winstgevender en minder risicovol dan die waar alleen mannen de scepter zwaaien, volgens de Bank of America Merrill Lynch in 2018.  

Waarom is het zo belangrijk om vrouwen in deze landen te empoweren

Vanuit mensenrechtenperspectief is het een belangrijk doel op zich: mannen en vrouwen zouden gelijke kansen en rechten moeten hebben. Empowerment van vrouwen is een manier om hun kansen te vergroten. Zoals gezegd, investeren vrouwen over het algemeen meer in hun familie en gemeenschap, waardoor de hele maatschappij in ontwikkelende landen zo beter af is.

Ik vergeet nooit mijn ontmoeting met een vrouw uit West Nile bij de grens met Sudan in Oeganda, 10 jaar nadat een Women empowerment programma daar eindigde. Door te leren lezen en rekenen, had ze met haar bedrijfje kapitaal kunnen opbouwen, was ze ook politiek actief geworden en persoonlijk enorm gegroeid. Ze was heel emotioneel toen ze me zag en dit vertelde.  Heel bijzonder om haar in heel andere omstandigheden weer te zien. 

Waar ben je het meest trots op in jouw werk? 

Vorig jaar stond ik er plotseling en veel langer dan verwacht, alleen voor, in de directie van PUM. Ik ben er trots op de organisatie op koers te hebben gehouden. Daarnaast ben ik altijd trots op bereikte resultaten voor mensen in ontwikkelende landen. Ook op jonge vrouwen die ik heb aangesteld, die ik heb zien groeien in hun professionele capaciteiten en verantwoordelijkheden. Daar krijg ik veel voldoening van.   

Zijn er ook teleurstellingen? 

Natuurlijk zijn die er. Ik zou willen dat veranderingen sneller gaan. Het samenwerken van zoveel verschillende generaties, vrijwilligers, vertegenwoordigers in veel landen en betaalde staf vergt nogal wat! Gelukkig heb ik een positieve instelling, en is het glas meestal half vol. Ik zie gauw nieuwe kansen!  

Foto: Dreamstime

En tot slot: Welke wereldwijven ben jij tegengekomen in jouw professionele leven?

Van het huidige correspondenten- team ken ik Marije Boomsma in Myanmar uit de tijd dat ik SNV directeur was in Vietnam, en Floor Veer die onderneemster is in Colombia, en daar ook PUM-vertegenwoordigster is. Ik hoop dat ik via De Wereldwijven meer Nederlandse onderneemsters met buitenland-ervaring en vakkennis kan interesseren om zich na hervestiging in Nederland, in te schrijven als vrijwilligster bij PUM! 

Note: PUM gelooft dat het ondersteunen van vrouwelijk ondernemerschap de sleutel is tot een inclusieve economische groei. Vrouwen in groeiende markten investeren 90% van hun inkomsten in hun families en gemeenschappen. Dat betekent dat het ondersteunen van vrouwen een investering is in onze gezamenlijke toekomst.

mm
Hi! Ik ben Ingeborg en woon sinds 2010 met mijn gezin in New York. Ik schreef tot nu toe voor online platforms en tijdschriften, publiceerde de bundel #Familie Jansen Goes New York en mijn debuutroman #Kroniek van een erfenis. Voor De Wereldwijven schrijf ik over vrouwen in de USA waar ongelijkheid, onrecht en seksisme maar ook vrouwelijke strijdkracht en energie dagelijkse kost zijn!