Als ‘impact hebben’ nog nooit zo makkelijk was, je werk nog nooit zoveel voldoening heeft gegeven, maar de maatschappij ook iedere dag je hart breekt… Als mensen me vragen hoe het gaat in Mexico, zeg ik eufemistisch dat mijn leven hier ‘lekker intens’ is.

Wat ik bedoel te zeggen, is dat ik mijn migratieproces intens vind. Mijn baan afsluiten, mijn huis en spullen weg doen en mijn vrienden en familie in Nederland gedag zeggen. Vervolgens bij aankomst in Mexico, zo snel mogelijk mijn verblijfspapieren regelen en beginnen met een uitdagende baan. Daar mag ik allemaal nieuwe vakken from scratch ontwikkelen en heb ik een volle werkweek omdat ik ook mag lesgeven aan het MBA-programma van de universiteit op vrijdagavond en zaterdag. En daarnaast is het ook wennen, integreren, een huis zoeken en andere zaken regelen die bij het migratieproces komen kijken.

Een spoedcursus Mexico

Wat deze ervaring in Mexico heftig maakt, is dat mijn persoonlijkheid en mijn werk als docent in Internationaal Recht & Mensenrechten, Internationale Problematiek, Duurzaam Ondernemen, en Ethiek & Sociale Verantwoordelijkheid, mij tot een crash course van de Mexicaanse maatschappij en cultuur dwingen. Ik ben er voortdurend van onder de indruk.

Na afloop van een college waarin ik in een emotioneel betoog mijn studenten opriep om hun toekomstige posities te gebruiken om de issues die Mexico heeft aan te pakken, kwam een student naar me toe.

“Dankjewel mevrouw, hiervoor is het goed dat mensen uit het buitenland naar Mexico komen, omdat ze ons doen inzien, dat wat voor ons normaal is, helemaal niet normaal is.”

Studenten van een ander vak zeiden me dat ze zich nu bewuster voelen van internationale problemen, genuanceerder denken en daardoor ook de oplossingen dichterbij komen. Dat, door in te gaan op de achtergrond van bijvoorbeeld migratie, ze nu aardiger zijn tegen migranten die ze tegenkomen.

Kernwaarden en impact

In de MBA-opleiding hebben drie van de dertien studenten hun baan opgezegd en binnen twee dagen een betere positie elders gevonden door het inzicht dat ze een keuze hebben. Door het met elkaar delen van ethische dilemma’s die zich op het werk voordoen en mijn nadrukkelijke oproep dat studenten niks hoeven te accepteren dat tegen hun kernwaarden ingaat, voelden ze de kracht en maatschappelijke plicht om te breken met incidenten van corruptie, fraude, discriminatie en seksuele intimidatie. Het gaf ze de kracht om die keuze te maken. Wow, als je het hebt over impact….

Wat mijn hart raakt

Als ik een lijst maak van wat mij hier in Mexico in mijn hart raakt, is dat het gebrek aan vrijheid en veiligheid, machismo, geweld tegen vrouwen, femicide (ook onder studenten), criminalisering van abortus, corruptie, ‘narcotráfico’ en de betrokkenheid van de overheid daarbij. En ik kan nog wel even doorgaan. Armoede en ongelijkheid, straatkinderen, migratieproblematiek, de onevenwichtige relatie met de VS, de effecten van het koloniale verleden, discriminatie van inheemse bevolking (in sommige staten van Mexico meer dan 65 procent), gebrek aan rechtsvervolging, straffeloosheid, afwezigheid van fundamentele mensenrechten, dure en gebrekkige gezondheidszorg, oneerlijke huurcontracten, kakkerlakkenplagen in huis, impertinente seksuele vragen tijdens medische check-ups aan vrouwelijke werknemers van de universiteit, de geslotenheid van de bevolking van Puebla, en dan is het lijstje nog niet af.

On a positive note…

Daar staan tegenover de vriendelijke taxichauffeurs en mijn team van aardige collega’s die ik iedere dag ontmoet. Ik heb de mogelijkheid om progressieve maatschappelijke ideeën te implementeren en waardevolle interacties met mijn studenten te hebben. En ik leer de maatschappelijke missie, visie, strategie en het onderwijsmodel van de universiteit kennen. Ik ben uitgenodigd voor het ‘flag football’ team van de universiteit en train met mijn nieuwe hardloopgroep in het park. Ik mag spreken tijdens congressen op verschillende locaties in Mexico over ervaringen met vluchtelingen op Lesbos en het organiseren van een voetbaltoernooi in Mozambique. Mensen uit Mexico Stad nodigen mij uit om me een rondleiding te geven, en ik heb natuurlijk reisplannen, zodat ik ook kan ontdekken hoe prachtig Mexico is.

Ik wil voelen, zien en ervaren hoe het leven hier is.

Dit alles is geen verrassing, want veel was mij ook bekend, maar dit ook aan den lijve ondervinden, voelen, en meemaken, is echt andere koek! Als mensen me vragen waarom ik naar Mexico ben gekomen? Ik wil voelen, zien en ervaren hoe het leven hier is. In een land waar zo ongeveer alle vrij- en zekerheden die ik als Nederlander vanzelfsprekend vind, afwezig zijn. Ik wil mijn Spaans verbeteren en een andere cultuur en werelddeel leren kennen. En ik wil mezelf leren kennen in een context zonder familie, vrienden en bekende structuren om me heen.

Ik ben een dankbare Nederlander

Ik heb me nog nooit zo Nederlands en dankbaar gevoeld voor het feit dat ik een Nederlands paspoort heb! Het is altijd mogelijk om terug te keren naar Nederland. Het land waar ik ook als single vrouw zonder kinderen, kan genieten van vrijheid en veiligheid. Een land met een functionerende rechtsstaat en respect voor fundamentele mensenrechten. Waar corruptie geen rol speelt en waar ik me te voet, op de fiets, in de auto, met de trein, metro of tram, vrij en veilig kan verplaatsen. Ik heb er gestudeerd en kan er een succesvolle carrière hebben en een mooi huis. Als vrouw ben ik gelijkwaardig aan de man, is mijn gezondheidszorg betaalbaar, goed geregeld en van goede kwaliteit. Deze ervaring heeft me dat nog meer doen beseffen én waarderen. Mijn missie is geslaagd.

Een student zei me laatst:

“Mevrouw, ondanks alle problemen die we in Mexico hebben, weet ik zeker dat u verliefd gaat worden op ons land.”

Ik blijf een open houding hebben, maar ik voel dat ik die liefde in Puebla niet ga vinden. Een Mexicaanse medestudent van mijn eigen MBA-opleiding in Nederland schreef me een tijdje terug bemoedigend, dat alles wat me nu zo boos en verdrietig maakt, gaat wennen. Ik zei hem dat ik hoop dat dat nóóit zal wennen, dat het me allemaal zo hard zal blijven raken, omdat ik niet wil dat ik dit ‘normaal’ ga vinden. Daarop zei hij: “Je hebt gelijk, daarom ben ik in Nederland gaan studeren, werken en wonen.”

Ik leer dagelijks heel erg veel en ik ben Mexico enorm dankbaar voor deze kans, die voor mij van onschatbare waarde is. Zolang ik hier ben, wil ik mijn positieve maatschappelijke impact uitbuiten, zodat ik na afloop met een onbetaalbare levenservaring, een rijk hart en als een mooier mens kan terugkeren naar ‘huis’ – óf op doorreis naar een nieuw buitenlandavontuur.

mm
Hola! Sinds zomer 2019 werk ik als docent duurzaamheid en internationaal recht & mensenrechten aan de universiteit IBERO in Puebla, Mexico. Ik heb een grote passie voor mensen, sport, muziek, de wereld en het leven. Als columniste voor De Wereldwijven deel ik mijn professionele en persoonlijke ervaringen, indrukken en perspectieven graag met jullie en breng ik Mexico hopelijk een beetje dichterbij.