water
Gezondheid

360 met de Wereldwijven: Schoon water uit de kraan? In Nederland kost dat steeds meer moeite. En hoe zit dat in de rest van de wereld?

In Nederland is schoon water uit de kraan heel gewoon. Maar helaas kost dat ook steeds meer moeite! Medicijnresten, industriële chemicaliën, bestrijdingsmiddelen. Meststoffen, diergeneesmiddelen, antibiotica-resistente bacteriën. Microplastics, nano-deeltjes, lood, drugsafval…De lijst met stoffen die in onze drinkwaterbronnen worden aangetroffen, is lang en wordt er niet korter op. 

De wereld kampt al veel langer met grote waterproblemen. Nog steeds hebben twee miljard mensen op de wereld geen toegang tot schoon drinkwater. En dat terwijl doel nummer 6 in de klimaatdoelstellingen van de VN in 2030 wereldwijd gerealiseerd moeten zijn. Meditech Europa levert onder andere producten voor waterzuivering voor de Europese markt en vroeg de Wereldwijven eens te peilen hoe het in alle hoeken van de wereld met het drinkwater gesteld is! En vooral: Wat doen we er met z’n allen aan…?

De waterkwaliteit in de wereld

Angela (Kenia): De meeste waterprojecten in de wereld zijn erop gericht om de toegang tot betrouwbaar (drink)water te bevorderen. Veel minder is men gericht op het oplossen van het afvalwater probleem. 70% van het gebruikte water is ‘afvalwater’. Afwatering, riolering en drainagesystemen worden in deze projecten onderbelicht en dat probleem wordt alleen maar groter in de toekomst omdat het waterpeil zichtbaar stijgt in veel uithoeken van de wereld. Nederland heeft een prachtig drinkwaterleiding netwerk en een separaat riolerings-/afwateringssysteem die elkaar niet raken maar in andere delen van de wereld neemt men het niet zo nauw waardoor schoon drinkwater besmet wordt door afvalwater, met alle gezondheidsrisico’s van dien.

Carmen (Jordanië): Jordanië is een van de meest water-arme landen ter wereld. Het land put nu met enorme snelheid water uit een reservoir onder de Wadi Rum woestijn, dat naar Amman wordt gepompt. De oorlog in Syrie heeft er overigens voor gezorgd dat de waterstand hier is gestegen. Doordat daar enorme dammen zijn zijn vernietigd, heeft de Yarmouk Rivier meer water dat uiteindelijk in de Jordaan terecht komt. De keerzijde is dat de oorlog in Syrie natuurlijk ook veel vluchtelingen naar Jordanië heeft gebracht die ook water consumeren.

Marieke (Dominica): Dominica is een bergachtig eiland met heel veel vers water, rivieren en watervallen te over. Het regent er vaak en veel. Maar de vraag naar water neemt toe, ondanks dat de bevolking niet is toegenomen. De laatste jaren neemt de hitte toe en er zijn tegenwoordig ook regelmatig periodes van droogte waarbij er zelfs gewaarschuwd wordt voor bosbranden.

Inga (Guatemala): Ondanks het feit dat Guatemala omringd is door een zee, er een grote rivier met verschillende bronnen doorheen stroomt en er genoeg regen valt, is er hier in het dorp vrijwel altijd een watertekort en komt er geen drinkwater uit de kraan. In Livingston is de watervoorziening heel slecht geregeld, zelfs ten opzichte van de rest van Guatemala. Ik werkte in Nederland voor een aannemer in de ondergrondse infra die o.a. waterleidingen aanlegde voor Brabant Water, Vitens en andere waterbedrijven. Het contrast tussen de installatie en onderhoud van het net in Guatemala en de eisen en maatregelen voor hygiënisch werken bij de Nederlandse waterbedrijven is gigantisch.

Floor (Colombia): Colombia is een opmerkelijk land als het op drinkwater aankomt. We hebben hier paramos, hoogvlaktes waar bepaalde planten frailejon groeien. Deze planten zetten watermoleculen uit laaghangende wolken om in water, wat vervolgens door de bergen naar een meer of rivier stroomt. Hoewel deze paramos in meerdere landen te vinden zijn, bevindt naar schatting ongeveer 50% van de paramos zich in Colombia. Als we de paramos maar met rust laten, zijn we dus redelijk zeker van drinkwater. En daar zit nu net de crux! Want in de paramos wordt ook (illegaal) gemijnd en ook hier speelt de klimaatverandering parten. Er komt steeds meer veeteelt en toerisme wordt populairder. Dat zorgt ervoor dat de frailejon vertrapt wordt. Schadelijk omdat deze plant slechts een centimeter per jaar groeit.

Het is zelfs zo nijpend, dat bescherming van paramos een belangrijk speerpunt is in de lokale verkiezingscampagnes. Hoewel er in theorie een fantastische watervoorziening is in dit land, is het slecht verdeeld. In de berggebieden kan je het water gewoon drinken. Aan de kust is het drinkwater schaarser en kampt de bevolking (mens en dier) jaarlijks met schrijnende droogte.

Esther (Zweden): In de zomer 2018 is het zo lang warm en droog geweest in Zweden, dat er mensen waren met een (bijna) lege put. Plaatselijk kunnen daarin grote verschillen zijn, afhankelijk van waar een huis staat en hoe diep het grondwater zit. Ik zou hier trouwens ook nog wel het water uit de wat sneller stromende riviertjes durven drinken. Ik probeer me wel eens voor te stellen hoe het moet zijn als (drink)water een probleem is door schaarste, of erge verontreiniging. Natuurlijk weet ik dat dit op andere plekken het geval is en ben vooral heel blij dat ik daar (nog) niet mee wordt geconfronteerd.

Karien (Bali): Ondanks dat Bali in de tropen ligt, heeft het een water probleem. Toerisme en de bouw nemen een onevenredig deel. De voedselvoorziening en landbouw, vooral het verbouwen van rijst wat veel water nodig heeft, komen daarmee in de problemen.

Eva (Frankrijk/Nederland): Waar ik woon in de Loirestreek is het water drinkbaar maar ontzettend kalkig. Dat kan op zich geen kwaad voor de gezondheid maar het oogt niet helder en apparaten slijten er enorm van.

Heleen (Schotland):  In Schotland is er geen gebrek aan water! Mijn man werkte vroeger voor het nationale waterbedrijf dat bevestigde dat hier kwalitatief het beste water ter wereld uit de kraan stroomt. Toen ik in Edinburgh woonde, werd er een nieuw waterzuiveringsfabriek voor onze regio gebouwd. Elke dag zagen we de helderheid verbeteren. Vijf jaar geleden zijn wij naar Glasgow verhuisd. Daar drink ook uit de kraan maar toch is het minder lekker. Mensen willen vaak weten wat ik als buitenlander het grootste verschil vind tussen Edinburgh en Glasgow. Mijn antwoord is altijd: het water in Edinburgh is lekkerder.

Roseanne (Suriname): Suriname is een land van water en het is dus ook goed drinkbaar. Het heeft nu nog het schoonste water ter wereld maar dit wordt wel ernstig bedreigd. Als ik voor werk in het binnenland ben, haal ik water uit de rivier of de regentonnen. Maar het is wel belangrijk te weten waar je water vandaan komt voordat je het zomaar drinkt. In sommige delen van Suriname wordt het schone water namelijk ernstig vervuild door kwik dat gebruikt wordt in de illegale goudwinning. De belofte van goud lokt veel arme Surinamers en Brazilianen naar de illegale goudwinning.

Ingeborg (New York/VS): Ook al is het in Amerika veilig om water te drinken uit de kraan, is het mij niet altijd duidelijk hier hoe ‘veilig’ het is. Regelmatig verschijnen er berichten over scholen in de VS met fonteintjes aangesloten op ‘oude’ leidingen waaruit water komt dat te veel lood bevat. Vooral in arme wijken in steden en rurale gebieden is het water vaak niet van voldoende kwaliteit. In 2016 was er in de VS een grote water-crisis in Flint, Michigan, waar grote hoeveelheden lood in het drinkwater werden gemeten en de kleur van het water maandenlang roestbruin was. Nog steeds ondervinden ze daar enorme gezondheidsproblemen als gevolg van deze crisis.

Saskia (San Diego/VS): Echt shocking vond ik de reportage die ik een paar weken geleden hoorde op de radio over de drinkwater-crisis in Kentucky, Martin County. Daar zijn de waterleidingsystemen zo verouderd dat bewoners water tappen uit een lokale beek in plaats van uit de kraan. Het kraanwater wordt sinds een ramp met koolmijnen in 2000 door bewoners niet vertrouwd en jarenlang werd de vervuiling van het drinkwater en verhoogde risico’s voor de gezondheid onder het tapijt geschoven. Bovendien zijn de leidingen slecht onderhouden door de lokale overheden en het waterleidingbedrijf. En nu is het kraanwater in deze streek met een stijging van 40% voor velen bijna niet meer te betalen!

Wendy (Dominicaanse Republiek): Het leidingwater in de Dominicaanse Republiek is niet veilig om te drinken, je tanden mee te poetsen of te koken. Hoewel in theorie 81% van de bevolking toegang heeft tot schoon drinkwater is de levering ervan niet zonder problemen. Slechts 11% van de bevolking beschikt over een betrouwbare watervoorziening zonder veel problemen en storing.

Assia (Zimbabwe): Water, tja dat is er al een tijdje niet meer.. laat staan schoon drinkwater. Geen geld voor chemicaliën, geen geld om het systeem aan de praat te houden dat water huis tot huis verspreid in de steden. Dammen (water-reservoirs) zijn al een tijdje leeg door de extreme droogte. Een eigen borehole is de enige manier om in watervoorziening te voldoen. Echter met powercuts van 18 uur per dag (doordat de stuwmeren leeg staan) draait de pomp niet. Solar pompen zijn te vinden maar niet te betalen voor de gewone man en vrouw en dus alleen voor de rijken. In de supermarkt vind je met een beetje geluk flessen drinkwater maar ook die zijn onbetaalbaar voor velen. Water uit de rivier is voor de meesten de enige oplossing met als gevolg dat vooral in de steden de cholera weelderig tiert.

Ceciel (Peru): In 2017 werd Peru geteisterd door zware regenval, met name in de bergen. Daardoor stroomden rivieren over en ontstonden er modderstromen en landverschuivingen. De aanvoer van water raakte al snel onder druk aangezien het enorm troebel werd. Als gevolg daarvan raakte uiteindelijk de waterzuiveringsinstallatie die Lima van water voorziet, verstopt en kwam er geen water meer uit de kranen.

Je zou denken dat het verbeteren van de situatie rondom waterzuivering en het versterken van het watermanagement inmiddels topprioriteit zou zijn in Peru maar dat is het lange tijd niet geweest. Echter dankzij de inzet van de Nederlandse regering werken Nederlandse experts nu samen met de Peruaanse overheid om in de toekomst dit soort zware overstromingen te voorkomen. Hopelijk gaat Peru uiteindelijk gebruik maken van de Israëlische technologie om zeewater te ontzilten en reinigen zodat grote gebieden schoon drinkwater uit de kraan kunnen krijgen.

Angelan (Kenia): Het zuiveren van afvalwater en sneller opnieuw geschikt maken voor consumptie wordt een steeds grotere uitdaging maar moet een prioriteit zijn. Schoon zoet water opgeboord uit de grond wordt ook een steeds schaarser goed. Ontzouten van zeewater is inderdaad een mooie techniek die al sinds jaar en dag wordt toegepast (vooral op eilanden), maar het is een relatief duur proces.

Inga (Guatemala): Het regent hier veel en vaak in het regenwoud. Bijna alle huizen zijn hier tegenwoordig voorzien van golfplaten daken en daar kun je prima water mee opvangen! In eerste instantie werd dat gedaan door een bonte verzameling van emmers en teiltjes in een rijtje op de grond, onder de rand van het dak. Tegenwoordig zie je steeds meer dakgoten en regenpijpen verschijnen die naar de watertank leiden.

Heleen (Schotland): In Schotland zijn grote reservoirs, verstopt in het landschap of als prachtige meren. Heel soms staan ze droog maar vaker zitten ze bomvol water. Het waterbedrijf heeft het liefst dat het elke dag een klein beetje regent om het peil goed te houden. Regen (en gesmolten sneeuw) is er hier in ieder geval genoeg! Het grootste risico voor het Schotse water is cryptosporidium, een bacterie die van de landbouw in de waterwegen belandt. Als er een probleem hiermee is, is Scottish Water daar altijd als de kippen bij.

Assia (Zimbabwe): Water is in dit land het sleutelwoord. Zonder water geen oogsten waardoor in heel het land de voedselvoorziening zich in de een na hoogste alarmfase bevindt. Zonder water geen stroom. Zonder schoon drinkwater ziekten in een land waar geen medicijnen meer voor handen zijn en ziekenhuizen niet meer functioneren. Wat rest, is hopen op een goed regenseizoen. De verwachtingen voorspellen een regenval onder het gemiddelde maar gelukkig laten de weergoden zich slecht voorspellen. Fingers crossed!

Drinkwatervoorziening als het niet vanzelfsprekend is

Carmen (Jordanië): Schoon water uit de kraan is in Jordanië een dikke vette luxe! Bijna alle daken hebben hier een watertank waar het water naar toe gaat als de overheid de kraan los draait. Dat water kun je in principe drinken, mits je je watertank op het dak niet hele vies laat worden. Er zit wel een chloor lucht en smaak aan. Als je veel water gebruikt en de tank is leeg, dan heb je pech. Het is wachten tot de volgende waterdag of een speciale vrachtwagen laten komen. Heb je geen watertoren dan vul je je lege jerrycans bij de vrachtwagen. In sommige plaatsen is er maar een waterdag per week, in andere plaatsen drie keer per week. Maar de gehele bevolking staat in principe op rantsoen. Sommige rijke mensen hebben echter enorme tanks onder villa’s geïnstalleerd en merken er weinig van.

Marieke (Dominica): De waterkwaliteit is hier over het algemeen goed, al is het in de binnenlanden vaak veel beter vanwege de natuurlijke bronnen dan in de hoofdstad. Daar wordt veel chloor gebruikt. Als er een orkaan aan land dreigt te komen wordt de watervoorziening altijd afgesloten om vervuiling te voorkomen als er bij landslides pijpleidingen beschadigd raken. Iedereen wordt dan ook aangeraden om water op te slaan. Veel mensen hebben een watertank om regenwater op te vangen. Na orkaan Maria in september 2017 was de water toevoer voor sommige delen van het eiland maanden lang een groot probleem en werd er door diverse hulporganisaties dagelijkse met grote tankwagens water gebracht naar afgelegen gebieden. Dan realiseer je je pas goed hoe geweldig het is als je schoon drinkwater tot je beschikking hebt!

Ingeborg (NewYork/VS): Wij krijgen regelmatig rapportages over de waterkwaliteit en de ‘foute’ stoffen die er in gevonden worden. Het water smaakt hier bovendien ook nogal naar chloor, wat niet perse ‘ongezond’ blijkt te zijn maar toch ook niet echt lekker…Maar er is hoop! New York City heeft onlangs $1 miljard geinvesteerd in een nieuw initiatief om water zo veilig en schoon mogelijk te maken en de smaak te verbeteren. Toch gebruiken veel New Yorkers voor de zekerheid waterfiltersystemen op hun keukenkraan.

Tamar (Israël/Griekenland): Op het eiland Leros in Griekenland komt er geen drinkwater uit de kraan. Er zijn een aantal drinkwatertanks op het eiland waar je water kan halen. Eigenlijk net zoals je vroeger naar de put ging.

Inga (Guatemala): In Guatemala kun je je wateraansluiting aanvragen bij de gemeente. In ruil voor zo’n €100 en twee maanden wachttijd kunnen ze je aansluiten op het waternet. Het waternet is een onoverzichtelijk netwerk van allerlei buisjes en slangetjes die uiteindelijk allemaal gevoed worden door de roestige, oude watertoren die bovenop de heuvel bijna op instorten staat. Doordat er niet genoeg water is om iedereen constant van water te voorzien, staat de hoofdkraan van deze watertoren meestal dicht. Iedere 48 uur wordt die kraan drie uur open gezet. Veel mensen zouden bereid zijn om per maand het veelvoudige te betalen als dat betekent dat ze dan een fatsoenlijke waterservice krijgen. Ze hoeven niet eens 24 per dag water als ze maar in die drie uur dat er water geleverd moet worden ook echt genoeg zoet water is!

Afhankelijk van waar je woont in het dorp stroomt of druppelt het (bijna altijd zilte) water je watertank in. Als je dichtbij woont, heb je geluk en heb je waarschijnlijk nog aardig wat druk en kan je je tank vullen. Verderop is de waterstroom al gereduceerd tot gedruppel. De mensen aan het einde van de straat ontvangen waarschijnlijk helemaal geen water meer. Zij gaan water halen bij de publieke wasplaats in het dorp. Daar loopt de hele dag water uit een leiding die is aangesloten op een natuurlijke ondergrondse bron. De mensen die geen geld hebben om de 20 liter vaten drinkwater te kopen, gebruiken dit water ook als drinkwater.

Hoe regel je zelf dat je schoon water hebt?

Inga (Guatemala): Wij zijn niet aangesloten op het waternet. Ook omdat mij in de polikliniek hier verteld is dat het heel ongezond, verontreinigd water is. Wij hebben een heel groot dak op ons huis, perfect om vele liters water op te vangen en wij hebben dan ook een tank van 2.500 liter onder het huis staan, met een elektrische pomp. De eerste nacht toen we de nieuwe, lege tank geïnstalleerd hadden, hebben we in één nacht 2.000 liter in de tank verzameld. Wij doen alles met regenwater: afwassen, douchen, de was en drinken (met een extra filter). Alleen in April en Mei hebben we hier normaliter een droge periode en moeten we onszelf op een streng rantsoen zetten, maar de rest van het jaar hebben we gelukkig meer dan genoeg.

Esther (Zweden): In de streek waar ik woon hebben de meeste huizen buiten de steden en grotere dorpen een eigen waterput. Wij ook. Onze put bevindt zich wat hoger dan ons huis, waardoor wij in principe geen pomp nodig hebben. We gebruiken de pomp alleen als we eens een wat hogere druk willen. Het water is van zeer goede kwaliteit, maar wij hebben er wel nog een filter tussen zitten.

Wendy (Dominicaanse Republiek): Hoe ziek je van het water hier kunt worden, bewees onze hond die een nare parasiet van opliep. Hij kreeg gewoon water uit de fles, maar speelt zo graag met water. In Curaçao lieten we hem ermee spelen en happen en drinken als we de tuin sproeiden. Hier deden we hetzelfde, niet denkend aan het feit dat dat water natuurlijk van dat onbetrouwbare leidingwater kwam uit de buitenkraan.

Karien (Bali): Wij hebben bij ons huis in Bali een eigen pomp die het water uit de grond haalt. Het ruikt erg naar zwavel en is niet veilig om te drinken. Douchen erin is niet heel fijn maar de geur went. Het water in getest en het is veilig om je mee te wassen. En wij hebben de luxe van een pomp en stromend water, dat heeft niet elke Balinees. In sommige gebieden zie je hele gezinnen ‘s middags samen badderen in kanalen en rivieren. Dat ziet er gezellig uit maar het water is vaak vervuild door landbouw en plastic. Drinkwater kopen we in van die grote hervulbare gallons.

Saskia (San Diego/VS): Het water uit de kraan in Chicago was redelijk, het water wat hier in San Diego uit de kraan komt is een stuk minder. Niet voor niks dat zoveel Amerikanen een filtersysteem hebben staan in het gootsteenkastje. Wij ook.

Ceciel (Peru): Drinkwater is in Peru schaars en komt niet uit de kraan. Althans, het water uit de kraan is niet drinkbaar en de watervoorziening is kwetsbaar. Zelf hebben we een filter op de kraan in de keuken. In 2017 na de grote overstromingen in Peru waren wij een van de gelukkigen waarvan het complex waar we tijdelijk woonden, water had opgeslagen in ondergrondse containers. Daardoor hadden we nog twee keer per dag een uur lang water. Maar dat water bleek al snel vervuild doordat het te lang in de container had stilgestaan. We gebruikten het voor de wc en douchen kon wel af en toe maar prettig was het niet.

Floor (Colombia): Op de plek waar we de eerste vijf jaar gewoond hebben, hadden wij wel water, maar 30 kilometer verderop niet. Daar kwamen de watertrucks eens in de 15 dagen de tanks vullen. Het was heel bijzonder om te zien hoe die mensen met water omgaan, het is dan zo’n schaars goed. Water wat gebruikt wordt voor groente of fruit wassen, wordt gebruikt als douchewater, wat vervolgens opgevangen wordt gebruikt om kleding te wassen en tot slot om toiletten mee door te spoelen. Daar kon ik echt nog wat van leren!

Nou, daar kunnen we allemaal wat van leren!

Dit artikel wordt gesponsord door Meditech Europe.
Meditech Europe verkoopt producten die het welzijn van mens en dier bevorderen, waaronder ook waterdestilleerders, waterfilters en waterreinigingsaccessoires.

mm
De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.