Wereldwijven en onze lezers laten zich graag inspireren. Wij staan open voor ieders wereldbeeld en gedachtegoed. De komende zes weken laten we ons graag prikkelen door de (on)zin van Ben ten Dam. Onze allereerste ‘Wereldgast’. ‘Een goede reis’ door zijn zesluik van hersenspinsels!

Even een korte intro, wie is Ben ten Dam? En waarom willen wij hem zes columns lang gaan volgen? Wat feiten op een rij: woont in Den Haag, heeft ‘een bestuurlijk en juridisch venster op de wereld’. Zijn omgeving: multiculti en expats. Hagenaars en Hagenezen. Hem allen even lief. Was eerder in het midden en verre oosten, het westen en zuiden van de wereld en heeft veel gezien. Een grote fantasie, kinderlijke verwondering en brede interesse: ‘altijd bezig om de ander te snappen en om iets te begrijpen, om weg te gaan of elders aan te komen, om anders te zijn of anders te doen’.

Denkballonnen en wereldbeschouwingen

Hij formuleert deftig en doordenkend: ‘De snode werkelijkheid in Den Haag prikt mijn denkballonnen dagelijks door’, maar met een open onderzoekende blik:

The real voyage of discovery consists not in seeking new landscapes but in having new eyes.

Verder: steady go-er, 2 kids, married én startend schrijver. De komende tijd zal hij ons wat meegeven uit zijn boek. ‘Now… Bring me that horizon!’ roept Jack Sparrow in Pirates of the Caribbean als weer een nieuw avontuur lonkt. Schrijven is nu zijn avontuur. Ook hoopt Ben van onze wereldse vergezichten inspiratie te krijgen. Hij wenst ons ‘Een goede reis’ tijdens zijn gedichtenspinsels…

Een zorgeloos leven? Actuele inzichten van 1800 jaar geleden!

Ben: ‘Als ik Aurelius lees krijg ik heimwee naar het oude Rome en naar wijze leiders. Beide zijn er niet meer. Aurelius was 1800 jaar geleden Keizer van het Romeinse rijk. Hij was behoorlijk stoïcijns en werd gezien als een toonbeeld van een rechtvaardig en menselijk leider. Aurelius pleit voor meer balans en gematigdheid, begrippen die in gepolariseerde tijden ver te zoeken zijn. Zijn geschriften vormen een gids voor wie een zorgeloos leven wil. Ze zijn nog steeds actueel en raak. Hieronder vind je zijn belangrijkste overpeinzingen.

De kracht van ‘denken’ en ‘niet denken’

Allereerst: wat je denkt is krachtiger dan je denkt. Dat wil zeggen: hoe goed je jezelf voelt en gedraagt, hangt in sterke mate af van de kwaliteit van je eigen gedachten, aldus Aurelius. Zorg er dus voor dat de kwaliteit van je denken altijd hoog is; alleen dan is je kwaliteit van leven ook hoog. Omgekeerd geldt ook: dat wat je niet denkt, verdwijnt als sneeuw voor de zon. Met andere woorden: er is niets dat een mens van zijn stuk kan brengen, behalve zijn eigen gedachten:

Zet het idee ‘Ik ben gekwetst’ van u af en meteen zal het gevoel ervan verdwijnen.

Peace of mind

“Denk niet dat je een rustiger omgeving moet opzoeken om tot rust te komen. Vlucht nergens vandaan”, zegt Aurelius. Verspil je energie niet aan wanhopig zoeken naar een vredige plek: de meest vredige plaats die je ooit zult vinden, is immers altijd en overal binnen handbereik:

“Nergens kan een mens een kalmer of vrediger verblijfplaats vinden dan in zijn eigen ziel”.

Keep it simple

Onthoud dat het in een zoektocht naar geluk geen zin heeft je te verliezen in het bedenken van eindeloze regels en methoden. Er is eigenlijk, volgens Aurelius, maar een enkele regel:

“Houd het zo simpel mogelijk”.

Neem leiding over jezelf

Aurelius’ denken gaat niet alleen over politieke macht, maar vooral over persoonlijk leiderschap: hoe je baas kunt worden over jezelf. Als alles goed gaat is goed leven geen kunst, maar wat doe je als alles tegenzit, als je boos, ontevreden of teleurgesteld bent? Precies in die situaties wordt er van jezelf het meeste ‘persoonlijk leiderschap’ gevraagd. En je kunt teleurstelling en ontevredenheid volgens Aurelius alleen overwinnen wanneer je inziet dat het niet de dingen zelf zijn die je tegenzitten, maar jouw eigen ideeën en oordelen erover.

Aanvaard je lot

Hiermee gepaard gaat Aurelius’ overtuiging dat je het lot moet aanvaarden. Het is nu eenmaal zo dat alle mensen zijn overgeleverd aan het lot.

Elk mens die hef zich ‘m kruus te dragen. Op zich bennen die kruuzen precies eben groot. ’t verschil is; de iene hef der iene van piepschoem. En de ander die hef ‘m van lood. – Daniël Lohues

Over het nastreven van roem

Het lot bepaalt dat iedereen zal sterven. Aurelius herinnert ons aan de vergankelijkheid van de dingen en de sterfelijkheid van de mens. De dood is volgens hem niet erg, omdat ze een afwezigheid van alle pijn is óf een nieuw leven in het hiernamaals. Sterven is een natuurlijk proces, zoals opgroeien dat is. En wat maakt het uit of een mens kort of lang leeft? Iedereen heeft slechts één leven en alle levens lijken op elkaar. Alles is dus vergankelijk. Dit maakt het zinloos om roem na te jagen. “De herinnering aan alles verbleekt snel, wordt onwezenlijk en spoedig raakt alles volledig in vergetelheid.”

Verkies de rede boven emoties

Wat is dan wel de moeite waard? Dat een mens het leven met een zuivere rede verlaat. Aurelius beschouwt de rede als een verheven, goddelijk deel in de mens. Marcus meent dat mensen moeten doen wat de rede hen ingeeft en dat we ons niet moeten laten meeslepen door begeerten of zintuiglijke indrukken. Bij angst, woede of verdriet lopen we weg voor de realiteit, die we onder ogen moeten zien.

Draag bij

Aurelius vindt dat het de menselijke natuur is om een bijdrage te leveren aan de samenleving. “We zijn geschapen ter wille van elkaar”. Daarbij geldt: “Wat niet in het belang van de korf is, kan niet in het belang zijn van de bij”. Wie dus zijn dagelijkse werk ten behoeve van de gemeenschap doet, is een goed mens.

Leef deugdzaam

Het is belangrijk voor mensen om aan hun eigen karakter te werken. Aurelius noemt daarbij een hele reeks deugden. De belangrijkste deugd is “de rechtvaardigheid, waarvan alle andere deugden zijn afgeleid”. De keizer geeft een aantal concretere aanwijzingen voor zachtmoedig en rechtvaardig handelen. Kun je een last bijvoorbeeld niet dragen, maak daar dan geen probleem van. Wees mild voor jezelf wanneer nodig. Voor anderen is Aurelius nog vriendelijker: “Laat de fout van een ander bij hemzelf”. En: “Kijk vooral eerst naar jezelf, voordat je een ander verwijten maakt”.

Wat een Keizer die Aurelius! We need you now

Meer van dit soort inspirerende, aan het denken zettende (on)zin van het leven lezen? Ben ten Dam heeft zijn ‘humbugs’ gebundeld samen met twee goede vrienden, Piet Raphael (productie) en Sanne Schuts (vormgeving). Bestellen kan hier: The Big Small Omnibus of Mindhumbugs.

mm
De Wereldwijven nodigen ook gastschrijvers en gastfilmers uit om zo nu en dan hun inspirerende verhalen te delen. Deze verhalen of videos gaan over onderwerpen die nauw aansluiten bij onze zoektocht naar authenticiteit, echtheid, diepgang en verbinding. Lees mee en laat je inspireren.