De zakjes saffraan die weer aan de kassa bij de supermarkt verkocht worden herinneren mij eraan dat de Lucia-dagen voor de deur staan. Saffraan is een van de ingrediënten van de traditionele zelfgemaakte Lusekatter (saffraanbroodje) die door de kinderen bij de ouders op bed worden gebracht de ochtend van Luciadag op 13 december.

Hoewel Lucia van Syracuse het katholieke geloof had, wordt deze feestdag in Nederland niet gevierd. Buiten het feit dat ik tijdens mijn Zweedse lessen een beetje informatie over deze feestdag heb gekregen, weet ik dus niet veel over deze dag. Toch heb ik besloten om dit jaar deze traditie te gaan beleven op geheel Zweedse wijze. Waarom? Nieuwsgierig? Interesse? Of gewoon een deel van de integratie? Hoe dan ook, ik sta open voor nieuwe belevingen en ik merk dat dit in mijn omgeving enorm gewaardeerd word.

Een nieuwe traditie

Om niet als totaal onwetende straks bij de viering te zitten, stort ik me op de informatie die op Google te vinden is over deze traditie.
Één van de verhalen heeft te maken met de kleding die Lucia vandaag de dag draagt. In het jaar 304 werd ze door een dolksteek in haar hals om het leven gebracht in Sicilië omdat ze weigerde te trouwen met een heiden. Daarom draagt ze een kaarsenkroon, een wit gewaad en een rode sjerp om haar middel, deze rode sjerp staat symbool aan de dolksteek die ze kreeg.

Zweden

In Zweden is de traditie ontstaan in de veertiende eeuw in Västergötland (Zuidwest Zweden) en pas in de twintigste eeuw breidde het zich uit naar de rest van het land en naburige landen. Het Luciafeest markeert het begin van de kerstperiode. De traditie heeft elementen overgenomen van het voorchristelijke midwinterlichtfestival. Mij is tijdens de viering duidelijk geworden dat het licht echt centraal staat.

Het licht dat zo belangrijk is in deze periode, waar ik woon is het gemiddeld 18 uur donker rond deze tijd.

In huiselijke kring is het de traditie dat de meisjes vroeg in de ochtend van 13 december gekleed in Luciaklänning het gezin en ouderen wekken en eten brengen terwijl ze speciale Lucia-liederen zingen. In ieder dorp wordt er jaarlijks een eigen Lucia verkozen, tijdens deze kroning worden er Lussekatter, Pepparkaka en Glögg geserveerd (saffraanbroodjes, soort speculaas en Zweedse glühwein), en dit jaar zal ik dus bij deze kroning aanwezig zijn!

Recept Lussekatter (35 stuks)

1 kilo bloem
14 gr droge gist
100 gr boter
5 dl melk
250 gr kwark
0,5 gr saffraan
1 ½ dl suiker
½ tl zout
1 ei
rozijnen

Doe de gist in een mengkom, smelt boter tot 37 graden en giet over de gist. Voeg de kwark, saffraan,suiker, zout en het grootste deel van de
bloem toe en meng alles goed tot een stevig deeg, laat het vervolgens
30 minuten rusten. Bestuif het aanrecht met bloem deel het deeg in 35
porties. Vouw de delen tot lusekatter en leg ze op een bakplaat bedekt
met bakpapier. Garneren met rozijnen en weer 30 minuten laten rusten.
Bestrijk ze daarna met losgeklopt ei en bak ze 5-8 minuten in een oven van 225 graden Smakelijk eten!!

Zweden

Pepparkaksgubbe voor jongens, Pepparkaksgumma voor meisjes

Hele kleine kinderen gaan deze dag verkleed als pepparkaksgubbe voor de jongens en pepparkaksgumma voor de meisjes. Deze grappige outfits zijn gebaseerd op de peparkakor die in de vorm van een mannetje zijn gebakken. Waarom ze deze outfits dragen en wat dit dan met de traditionele Lucia te maken heeft, is me nog een raadsel. Maar ach het verhaal erachter kan nooit zo mooi zijn als de peuters zelf die trots en blij rondlopen.

Zweden

En daar zit je dan in de kerk

Op 12 december reed ik richting de kerk een dorp verderop. Ik was uitgenodigd om bij de kroning te zijn dit jaar. Een bijzondere beleving want ik merk in mijn omgeving wel dat deze traditie leeft. Een beetje gespannen was ik wel, wat kon ik verwachten?

Veel te vroeg kwam ik aan op de plek van bestemming maar ik heb met volle teugen genoten. Ik ben even buiten gaan zitten om te genieten van de sfeer. De kaarsjes die de donkere dagen verlichten, maakten het plaatje compleet. Het dorp liep uit. Van alle kanten kwamen mensen aangelopen, van piepjong tot stokoud. Deze traditie gaat niet snel verloren zolang het zoveel generaties aanspreekt!

Ook de kerk was prachtig uitgelicht met kaarsen overal waar ik keek. Ik werd welkom geheten en mocht een plekje uitzoeken de achterste rij. Vond ik wel zo gepast voor mijn eerste Luciakröning

Na een wat saaie intro was het tijd om de vijf Lucia kandidaten erbij te halen, ze werden één voor één voorgesteld en meteen erna werd de winnares bekend gemaakt. De kandidaten en winnares traden weer af en maakten zich klaar voor het officiële deel. In de tussentijd luisterden we naar gebeden en kwam het welbekende collectemandje voorbij.

En toen werd het donker

Het enige licht kwam van de vele kaarsen om ons heen. De deur van de kerk ging open en daar kwam ze, de net gekroonde Lucia onder begeleiding van alle andere meisjes en het bekende Lucia lied. Wauw dat was een kippenvelmomentje. Wat volgde was een half uur van zang en de sfeer was hemels. De afsluiting was net zo sprookjesachtig als het begin, hetzelfde lied klonk weer en Lucia en de andere meisjes verdwenen via het gangpad weer door de deur naar de hal ,de kaarsen doofde en de meisjes zochten hun familie en vrienden op. Er werd geknuffeld en bewonderd. Stilletjes en helemaal in het moment heb ik de kerk verlaten, nagenietend zat ik in de auto terug naar huis. Dit zou niet mijn laatste viering zijn die ik heb bijgewoond.

Zweden

In Pyama voor de TV

De officiële dag, de dag dat de viering op televisie wordt uitgezonden. Ook hier wilde ik een glimp van opvangen. De wekker werd gezet en ik installeerde me om 7 uur in pyjama voor de televisie met een bak koffie voor me en mijn honden naast me. Gezellig! Natuurlijk was het in grote lijnen hetzelfde als wat ik de dag ervoor live had gezien maar toch, het voelde gezellig, sprookjesachtig en vooral heel huiselijk zo op de bank.

Kortom een prachtige sfeervolle en sprookjesachtige traditie. Ik zou willen dat Nederland haar tradities wat meer in ere zou houden, want wat is er nou mooier dan zoiets generaties lang over te dragen.

mm
Hej allihopa, mijn naam is Susan en begin 2018 werd de droom om in Zweden te wonen samen met vriendlief, de honden en paard werkelijkheid. We hebben ons drukke leven in Noord-Brabant verruild voor het leven op het platteland van Zuid-Zweden. Via De Wereldwijven wil ik jullie een kijkje geven in het Scandinavische leven, cultuur en natuur want het land heeft zoveel meer te bieden dan alleen Ikea en knäckebröd.