Hoe schrijf je hier een kort en bondig artikel over als het de hele wereld betreft? Toen we een tijdje geleden aan de Wereldwijven bekend maakten dat we het deze maand over armoede en rijkdom in de wereld zouden hebben, stroomde vrijwel direct onze inbox vol. Want het leeft blijkbaar nogal. Is dat verrassend? Nee eigenlijk niet.

Neem nou de enorme economische malaise in Venezuela, hoe vertaalt zich dat naar het dagelijkse leven en is dat altijd negatief? Hoe ziet ‘honger’ er in Zimbabwe uit voor een tiener die ineens bij je in huis komt wonen? Wat betekent Huruma als je de armoede in Tanzania te slim af wil zijn? En hoe is het gesteld met je beeld van de Nederlandse luxe als je remigreert vanuit Zuid Afrika? Wat valt er te zeggen over de giga kloof tussen de rijkste 1% en de rest in de VS? Hoe rijk ben je als expat in Colombia eigenlijk? En vooral hoe voelt dat?

De groeiende kloof tussen arm en rijk

De kloof tussen arm en rijk wordt steeds groter en dat is in veel landen in de wereld duidelijk zichtbaar, soms zeer confronterend en heel vaak enorm schrijnend. Er zijn nog nooit zoveel miljardairs geweest. Meer dan 2200 in 2018. Inmiddels zijn ruim 2.000 miljardairs samen rijker dan 60% van de wereldbevolking (4,6 miljard mensen). En de 26 rijkste mensen op aarde hebben samen evenveel als de armste helft van de wereldbevolking.

Het nieuwe rapport over economische ongelijkheid van Oxfam Novib Time to Care, dat werd gepubliceerd voorafgaand aan het World Economic Forum in het Zwitserse Davos, laat zien hoe het huidige economische stelsel de verschillen tussen arm en rijk vergroot. Volgens Oxfam is de wereld in 2017 ongeveer 90 biljoen dollar rijker geworden en ging 82% van dat bedrag direct naar de rijkste 1% van de wereld. De armste 1% kreeg helemaal niets. Het aantal miljardairs is in 10 jaar tijd verdubbeld maar de superrijken en multinationals betalen steeds minder belasting. Ondertussen moet bijna de helft van de wereldbevolking rondkomen van 5,50 dollar per dag, of minder…

Vrouwen en geld

Het blijkt dat vooral vrouwen en meisjes in ontwikkelingslanden de dupe zijn van deze extreme ongelijkheid en gevangen blijven door het oneerlijke belastingsysteem in de wereld. Zo bezitten de 22 rijkste mannen in de wereld meer rijkdom dan alle vrouwen in Afrika. 42 procent van de vrouwen wereldwijd heeft geen betaalde baan vanwege zorgtaken, bijvoorbeeld voor kinderen of ouders terwijl dit geldt voor maar 6 procent van de mannen. Vrouwen nemen wereldwijd zo’n driekwart van het onbetaalde werk op zich en twee derde van het betaalde zorgwerk, vaak voor weinig geld en onder slechte werkomstandigheden. Bovendien bezitten mannen wereldwijd 50 procent meer vermogen dan vrouwen.

Eerlijk zullen we alles delen

Het lijkt erop dat een herverdeling van het geld in de wereld heel hard nodig is om de problemen, zoals honger, oorlog, migrantenstromen naar het ‘rijke’ Westen, waar de wereld mee te kampen heeft op te kunnen lossen. Maar dat ligt zeer gecompliceerd. Wie gaat dat regelen en hoe dan? Bovendien zijn er helaas maar weinig (super)rijken, ja misschien Bill Gates, die een deel van hun rijkdom aan de wereld willen afstaan…

En als we eerlijk zijn, ook wij behoren tot die rijkste 1% van de wereld. Volgens Oxfam Novib speelt Nederland (en daar worden wij dus beter van…) een belangrijke rol in het groter worden van de kloof tussen arm en rijk: ‘Doordat grote bedrijven via landen als Nederland belasting kunnen ontwijken, lopen arme landen zo’n 100 miljard per jaar aan inkomsten mis’. Zijn wij zelf dus bereid tot een vergaande herverdeling? En dan de vraag zouden we daar eigenlijk gelukkig(er) van worden?

Maakt geld gelukkig?

Het verband tussen ‘armoede en ongelukkig zijn, blijkt sterk. Armoede leidt namelijk tot onzekerheid over de meest basale behoeften in het leven, zoals voedsel en dak boven je hoofd maar ook sociale contacten en dat zorgt voor stress, en in veel landen in de wereld ‘overlevings-stress’. Bovendien veroorzaakt armoede ook vaak een enorme achterstand in gezondheid met alle ellende vandien. In het arme Rwanda zijn de inwoners over het algemeen dan ook minder gelukkig dan in het rijke Noorwegen, kijk maar op de lijst van de ‘gelukkigste landen in de wereld’ in het World Happiness Report. Bovendien blijkt ook dat hoe kleiner de ongelijkheid in landen, hoe groter het geluksgevoel is. Daar is het grote ‘ongeluksgevoel‘ in Amerika, waar de kloof tussen rijk en arm enorm is, dan weer een voorbeeld van.

Tussen rijkdom en gelukkig zijn ligt dat verband anders. Hoogleraar sociale psychologie Ap Dijksterhuis komt in zijn nieuwe boek ‘Maakt geld gelukkig?’ tot een interessante conclusie: geld kan zeker zorgen voor geluk, als je daarmee investeert in ervaringen. Als je basisbehoeften, eten, kleren en een dak boven je hoofd, vervuld zijn, kun je je geld het beste uitgeven aan drie dingen om je gelukkig te voelen: aan tijd, aan ervaringen en aan het geluk van anderen. Spullen kopen heeft alleen een korte termijn effect, maar maakt je op lange termijn niet gelukkig. Dat komt omdat je onderbewustzijn alleen korte termijn effecten registreert. En het vervelende is ook nog dat er steeds meer spullen nodig zijn om een intens geluksgevoel te krijgen…

Dus als je echt gelukkig wil worden, blijkt investeren in het geluk van anderen het beste medicijn! Dat pleit toch weer voor de herverdeling van de welvaart. Wordt de hele wereld gelukkig(er) van!

mm
Hi! Ik ben Ingeborg en woon sinds 2010 met mijn gezin in New York. Ik schreef tot nu toe voor online platforms en tijdschriften, publiceerde de bundel #Familie Jansen Goes New York en mijn debuutroman #Kroniek van een erfenis. Voor De Wereldwijven schrijf ik over vrouwen in de USA waar ongelijkheid, onrecht en seksisme maar ook vrouwelijke strijdkracht en energie dagelijkse kost zijn!