Armoede, we strijden er al honderden jaren tegen. In Europa hebben we ons ontwikkelingspad naar meer welvaart in de samenleving met zoveel trots afgelegd dat na de koloniale tijd allerlei programma’s werden geïnitieerd in ontwikkelingslanden gebaseerd op hetzelfde gedachtegoed. Met de juiste intenties wellicht. Of het ook echt gewerkt heeft is een totaal ander verhaal. Welk verhaal is dat? En wat zijn nu persoonlijke verhalen van armoede?

In mijn eigen leven heb ik ook te maken met verhalen van armoede. Niet op een structurele manier, maar ik ken wel arme periodes in mijn leven. Ze staan in mijn geheugen gegrift. Zo had ik urenlange gesprekken met een vriendin ten tijde van ons eerste baantje in Tanzania. We werkten heel hard en verdienden slecht. We konden van het salaris allebei niet de basisbenodigdheden kopen die we in onze westerse samenleving gewend waren. Ze liet het voor gezien na een aantal maanden en vertrok terug naar Australië.

Hoe een envelop het verschil maakte

Ik heb nog wat jaren diezelfde baan gehad, en daarmee werd de armoede over tijd structureel. Na de geboorte van ons dochtertje kwamen we pas echt in de knel. Alle extra kosten liepen al snel op. De schaamte over het feit dat ik niet kon rondkomen staat me vooral nog bij. En dat terwijl ik nog zoveel meer verdiende dan het gemiddelde inkomen in Tanzania. Op de dag dat ik echt niet meer wist hoe ik babymelk voor onze dochter moest kopen, kreeg ik uit onverwachte hoek hulp…

Zomaar ineens lag er een envelop op mijn toetsenbord, met 150 euro. De ouders van een Nederlandse vriend van mij waren samen met hem even bij mijn werk langsgekomen om gedag te zeggen. En hadden zonder dat ik het had gevraagd dat broodnodige bedrag voor mij achtergelaten. Die envelop met geld maakte echt het verschil op dat moment. Gelukkig vond ik binnen een aantal weken een veel beter betaalde baan, waardoor dit verhaal van armoede ophield te bestaan…

We wilden de armoede te slim af zijn

Mijn man en schoonfamilie kennen het verhaal van armoede maar al te goed. Armoede keek hun hele leven al mee, bij elke stap die ze zetten was ze erbij. En ze volgt hen allemaal nog steeds. Ze is de schaduw, het sillouette wat er altijd is als je omkijkt. Voor jaren wilden we er hard van wegrennen. Als een soort marathon, een wedstrijd om de armoede te slim af te zijn. Onze kinderen zouden geen armoede kennen.

Onze kinderen zagen vooral een ander Tanzania, zonder armoede. Zij leefden in het Tanzania van internationale scholen, ontspannen weekendjes naar luxe lodges, een huis met tuinman en hulp in de huishouding. De enorme verschillen tussen onze villa en de modder-huisjes rondom ons heen wuifden we weg, want ja… viel het uit te leggen? Nee, in plaats daarvan voelden we meer voor run for your life, weg van de armoede.

We zwegen over het verleden, over de pijn van opgroeien in armoede. We zorgden voor zoveel familieleden als we konden en hadden hoop op een nog betere baan, huis, en opleiding.

We dachten dé strategie in handen te hebben om de armoede te slim af te zijn.

Een schokkend verschil

Nog steeds zit ze ons achterna, de armoede. Met ons vertrek uit Tanzania, werd het steeds moeilijker om structureel te helpen om de armoede in de familie te slim af te zijn. Daarnaast had armoede in Europa een geheel ander masker dan we gewoon waren; en weer kostte het ons een paar jaar om goed ingespeeld te raken op onze Europese leefomgeving en harder te lopen dan de armoede. Toen we voor het eerst als gezin weer terug gingen naar Tanzania, kwam het persoonlijke verhaal van armoede keihard binnen.

De verschillen tussen ons leven hier en onze familieleden daar waren ineens zo enorm. Er was bij hen niets nieuws bijgekomen. Alle omstandigheden waren juist verslechterd. Er was zoveel verval in hun huizen en hun leefomstandigheden in het algemeen. Terwijl wij hier weer een fijne voorsprong hadden behaald op de armoede, had ze daar de rest van onze familie toch echt ingehaald. Het deed pijn en was moeilijk om aan te zien.

Je kunt altijd Huruma tonen

Dit jaar hebben we in plaats van hard wegrennen ons eens omgedraaid en de armoede in de ogen aangekeken…En wat er toen gebeurde, voelt als een klein wonder. Ineens was daar de ruimte om een ander verhaal te horen. Het verhaal van wat armoede ons allemaal heeft gebracht?

Mijn man illustreert het meesterlijk. In Swahili vertaalt het zich naar het woord huruma wat medeleven betekent. Hij vertelt hoe zijn moeder hem heeft bijgebracht dat je altijd huruma kan tonen, ongeacht je eigen situatie. Ze heeft hem keer op keer getoond dat ze iemand in nood haar laatste centen gaf, of haar laatste maaltijd deelde, en dat ze dan vertrouwen had dat er een oplossing zou komen voor morgen.

Hij deelt met trots hoe dit hem gevormd heeft en hij de overtuiging met zich meedraagt dat delen ons mens maakt en dat hoe erg je situatie ook is er altijd iemand is die het meer nodig heeft dan jij.  

Typisch vind ik het. Dat diepe momenten van armoede, momenten van tekort, juist zo’n indruk maken door het contrast met een moment van overvloed. Verhalen over delen, delen wat je wel hebt met anderen creëert een soort van rijkdom. Deze dimensie van armoede voelt voor mij onderbelicht. Naast de grote programma’s van armoedebestrijding, zijn er ook mensen die in armoede leven en juist keuzes maken om te delen wat ze hebben. Ze geven aan anderen, ook al gaan ze er zelf op achteruit.

Het ontroert én inspireert mij tegelijkertijd. Geraakt door de menselijke verbinding en geïnspireerd door de enorme kracht die deze houding uitstraalt. Het toont de ware strategie om, ook al is het maar voor een moment, de armoede te slim af te zijn. Het menselijk hart stijgt uit boven de armoede, laat haar achter zich en toont compassie. Iets wat armoede nooit zal kennen.

mm
Hi, ik ben Nicole. Sinds ik me kan herinneren wilde ik de wereld ontdekken en met name op avontuur gaan in Afrika. Mijn pad bracht me naar Oost-Afrika, waar ik 13 jaar land heel wat avonturen hebt beleefd. Ik heb er mijn man gevonden, gezin gesticht en mijn carrière opgebouwd. Met onze vier kinderen zijn we naar Europa gegaan, en via Zweden zijn we uiteindelijk terecht gekomen in België waar we nu al weer een aantal jaar wonen. Hier in België hebben we onszelf opnieuw uit gevonden en ons leven opgebouwd. De passie voor het buitenlandse avontuur wakkert echter nog altijd in ons, klaar voor nieuwe avonturen op ons pad.