Oef, ik hoor het mezelf nog zeggen en hoogst waarschijnlijk ben ik niet de enige. Totaal onbewust overgenomen van de volwassenen, die woorden van dezelfde strekking naar mij scandeerde wanneer ik als kind mijn bord niet leeg at of iets niet lekker vond. ‘Honger? Nee jij hebt geen honger, jij hebt trek. Kindertjes in Afrika, dié hebben honger’. ‘Lust ik niet? Doe niet zo verwend. Kindertjes in Afrika hebben helemaal niets te eten’.

Het was mijn jongste zoon die voorgoed deze standaardteksten wist te verbannen. Na aankomst op het vliegveld van Durban, Zuid Afrika, sprong het toen 5- jarige ventje van de laatste trede van de vliegtuigtrap met de woorden: ‘Zo, nu ben ik een kindje in Afrika, dus mam, nu heb ik honger!’ En klaar ben je.

Alles onder controle?

Nu ben ik altijd gezegend geweest met twee zeer goede eters. De problemen doemde enkel op als ik de boterham verkeerd gesneden had. ‘Nee niet zó! Je moet ‘m zó snijden, nu wil ik ‘m niet meer!’ Geen idee waar deze eigenaardige gewoonte vandaan kwam maar na een beetje flexibel meebewegen kwam er aan deze periode ook weer een einde. Dat ik deze flexibiliteit bijna twintig jaar later weer nodig zou hebben, stond niet in m’n script. Ineens hebben we een tiener in huis, een meisje dit keer.

Eerlijkheidshalve moet er even bij vermeld worden dat ik nou niet van het meest pedagogisch verantwoorde type ben. Je kent ze wel, of misschien ben je er zelf één. Zo’n moeder die alles onder controle lijkt te hebben, opvoedkundig overal het antwoord op heeft, zeer betrokken is bij de school en met regels, structuur en veel energie het beste uit haar kind naar boven haalt. Nou, dat ben ik dus niet. Ik wist niet hoe snel ik van dat schoolplein af moest komen en structuren en regels zijn er juist om te tarten. Onder het mom; ‘Kijk naar mij, doe het helemaal anders en dan komt het vast wel goed’, zijn m’n jongens overigens prima terecht gekomen. Wonderbaarlijk? Nou nee. Ik heb altijd het volste vertrouwen gehad in die twee bij het vinden van hun eigen weg.

Niets te eten

En nu hebben we Hilda. Zonder denigrerend te zijn, kun je haar scharen onder de categorie kinderen in Afrika met honger. Hilda is 13 jaar, haar moeder overleed toen zij twee maanden oud was en pa, de oudere halfbroer van James, verdween met de noorderzon om vervolgens nooit meer naar z’n kinderen om te kijken. Hilda en haar broer werden opgevangen door Gogo (wat oma betekent), de moeder van James. Gogo bleef met lege handen achter toen haar man overleed en het was James die op jonge leeftijd voor werk afreisde naar Zuid- Afrika om zo Gogo en de kinderen te kunnen onderhouden. Elke maand stuurde hij het overgrote deel van zijn salaris naar hen, te besteden aan voedsel en school.

Die verantwoordelijkheid bleef bestaan toen wij ons samen vestigden in Zimbabwe niet ver bij Gogo en de kinderen vandaan. Maandelijks brachten wij de boodschappen, medicijnen en beide kinderen konden redelijk knap gekleed in uniform naar school. Wat wij toen niet wisten maar recent van Hilda vernamen is dat telkens na ons bezoek er een clubje aasgieren zich stortte op de boodschappen. Haar zachtaardige karakter belemmerde Gogo in het stoppen van familie en buren die telkens grote delen van het rantsoen kwamen opeisen. Tot aan haar dood, nu vijf maanden geleden, heeft zij dit verborgen gehouden voor ons. Het is Hilda die nu opbiecht dat er een groot deel van de maand amper tot niets te eten was. De vrouw was broodmager maar als ik ernaar vroeg bleef zij steevast volhouden dat dit te wijten was aan ouderdom. En de kinderen waren gewoon in de groei.

Hilda

Hilda onder onze vleugels

Na haar overlijden werd na traditioneel familie overleg besloten dat er een oom bij de kinderen zou intrekken. Deze oom bleek echter liever in de bar te vertoeven en verdween al snel van het toneel. Hilda en haar broer blijven alleen achter in het rondaveltje. Een situatie welke gegarandeerd uitmondt in een zwangerschap op zeer jonge leeftijd, een man die zich haar toe eigent als misschien wel zijn vierde vrouw en een leven bestaande uit enkel wassen, koken en baren. Zonder enige twijfel hebben we deze leuke meid met haar plastic tasje kleding in de auto geladen en onder de vleugels genomen.

Eenmaal thuis wordt je toch weer even geconfronteerd met het verschil in leven. Het is een vreemde gewaarwording als je een kind van dertien eerst moet uitleggen wat een toilet en een douche is en hoe deze te gebruiken. Beide had zij nog niet eerder gezien in haar leven en dat zijn nog maar de basics. Gelukkig leert ze snel, behalve als het op kranen aankomt. Tot twee keer toe heeft Miep het huis onder water gezet. Een kraan moet je namelijk ook weer dichtdraaien na gebruik, zeker als de afvoer afgesloten is met een stop. Met lede ogen zag ik het bijna eeuw oude originele graten parket door het huis heen dobberen. Flexibel zijn As, flexibel zijn.

Waarde is een nieuw begrip

Hilda zelf zag overigens het probleem niet helemaal. Een betonnen vloer is toch ook prima? Tja, je kunt nu eenmaal geen waarde hechten aan iets dat je niet kent. Waarde is een compleet nieuw begrip voor haar. Al ligt het waarde hechten en zuinig zijn op je spullen sowieso niet in deze cultuur verankerd. Wellicht is dit meer iets wat de Nederlander met de paplepel krijgt ingegeven. Want grote verschillen in opvoeding zijn er overduidelijk. Zo vroeg ik Hilda netjes of ze even de afwas wilde doen. Ik kreeg een kort en bondig ‘nee’ op het rekest. Bij het zien van mijn verontwaardigde blik legt James mij uit niet te vragen maar een opdracht te geven. Zeg maar gerust commanderen. ‘Als er geen dwang achter zit gebeurt er niets’, benadrukt hij. Dit staat haaks op het: ‘Als je ‘t vriendelijk vraagt, doe ik het natuurlijk voor je’, wat wij van huis uit gewend zijn.

Ook Hilda is een tiener

Hilda is in een razendsnel tempo aan het leren binnen dit huishouden waar onze kinderen dertien jaar de tijd voor hadden. En dat gaat haar goed af. Ze gaat met veel plezier naar school en wij zullen voor haar zorgen tot het moment dat zij uitgroeit tot een goed opgeleide, zelfstandige vrouw. Maar vergis je niet. Wat wij dikwijls zien als de zielige kinderen in Afrika, zijn kinderen die opgroeien met hele andere vaardigheden. Zij leren te overleven en daarvoor moet je mondig zijn en stevig in je schoenen staan.

Net als iedere andere tiener walst Hilda over mij heen als ik uit medelijden zou handelen. En net als ieder ander kind laat zij, een meisje opgegroeid met niets en wat dondersgoed het gevoel van echte honger kent, haar bord staan in mijn poging een goede gezonde maaltijd bij haar naar binnen te krijgen. ‘Dit lust ik niet!’.  Tja, de ‘kindertjes in Afrika’ retoriek kan hiermee voorgoed de prullenmand in.

mm
Hi. Mijn naam is Assia, geboren in Bergen (NH) waar ik al op jonge leeftijd een niet te stillen honger ontwikkelde naar het ontdekken van de wereld. Hierbij altijd zoekende naar de afgelegen straatjes en de verhalen en eetgewoonten van de locals. Inmiddels heb ik, geheel per ongeluk, mijn thuis gevonden in Zimbabwe, een knotsgek land waar bizarre verhalen en avonturen voor het oprapen liggen.