Mexico schrijft een dag na internationale vrouwendag geschiedenis met de grootste vrouwenrechtenbeweging sinds de #MeToo campagne. Tijdens een nationale staking waarbij de 21 miljoen geregistreerde vrouwelijke werkneemsters thuis blijven van werk of school, om zo te protesteren tegen het epidemische geweld tegen vrouwen in Mexico.

Femicide in cijfers: in Mexico zijn sinds december 2018, 3835 vrouwen vermoord. Dat komt neer op 10/11 vrouwen per dag, van wie 8 op basis van femicide. 25% van die moorden vindt thuis plaats, ten opzichte van 10% van de moorden op mannen.

Gruwelijke vrouwenmoord

In Mexico werd de maand februari gekenmerkt door twee gruwelijke femicides die het nationale nieuws bereikten. Die van Ingrid Escamilla van 25 jaar, net afgestudeerd, en vermoord, gevild en haar organen door de wc gespoeld, door haar partner van twee keer haar leeftijd. Ingrid had maanden ervoor al een aanklacht tegen haar partner ingediend vanwege mishandeling, waarmee de politie niets had gedaan. Een aantal mediakanalen had ook nog de foto’s van het lijk gepubliceerd, gedeeld door haar partner. Een paar dagen later kwam Fatima in het nieuws, een meisje van 7 jaar, ontvoerd van school, verkracht, mishandeld en vermoord, haar ingewanden eruit gehaald, en teruggevonden in een plastic zak.

Mexico

Nationale verontwaardiging

Mexico reageerde geschokt, woedend en verontwaardigd. Enerzijds vanwege het aanhoudende geweld tegen, verdwijningen van en moorden op vrouwen en meisjes, veelal in de huiselijke sfeer. Anderzijds vanwege het gebrek aan onderzoek, vervolging en veroordeling van deze misdrijven door de politie. Bovendien waren daar ook nog de lauwe reactie door nationale media en de afwezigheid van structurele maatregelen om deze misdrijven aan te pakken en te voorkomen door nationale autoriteiten.

Dit resulteerde in een massale protestactie voor het Palacio Nacional in Mexico Stad slechts een paar dagen later. Sindsdien wordt die opgevolgd door grootschalige vreedzame protestmarsen door het hele land.

Vrouwen staken

Terwijl ik dit schrijf, een dag na internationale vrouwendag, ben ik thuis van werk om solidair te zijn in het signaal dat Mexicaanse vrouwen met deze nationale staking willen afgeven. De gedachte is dat als Mexico niks geeft om het vrouwelijke gedeelte van haar bevolking, het vrouwelijke deel van de populatie ook een dag niet bijdraagt aan de maatschappij. Het is een simulatie van de verdwijning van de gehele vrouwelijke populatie uit de Mexicaanse maatschappij. Vrouwen en meisjes gaan dus niet naar school, niet naar hun werk, niet naar de sportschool, niet naar de supermarkt en het is de bedoeling dat zij ook niks betalen, om zodoende helemaal niet bij te dragen aan de Mexicaanse economie.

Mexico

Deze staking wordt gesteund door de overheid, universiteiten en het bedrijfsleven en geldt als de grootste in de geschiedenis van de vrouwenrechtenbeweging in Mexico zelf. En ook buiten de landsgrenzen, op mondiaal niveau, heeft deze staking de grootste omvang en impact sinds de #MeToo campagne.

Is dit normaal?

De twee femicides, en de gruwelijke wijze waarop deze jonge vrouw en dit meisje zijn vermoord, hebben veel stof doen opwaaien. Ikzelf heb twee nachten niet van deze gruwelijke verhalen kunnen slapen en voelde me enorm boos, verdrietig en machteloos. Ik heb het in mijn college met mijn studenten over deze twee situaties gehad, alsmede over de man-vrouw verhoudingen in Mexico, en de socio-culturele dynamiek die aan dit soort gevallen ten grondslag liggen. Toen een vrouwelijke studente zag hoe aangeslagen ik was, me zag huilen en ik vroeg wat het bij hen had losgemaakt, zei ze: ‘Dit soort verhalen zijn voor ons zo normaal, dat het me bijna niets meer doet, en dat is juist het ergste.”’

Mexico

Studenten legden me ook uit hoe groot de druk is voor vrouwen vanuit de maatschappij en families om in (slechte) relaties te blijven en dat de consequentie verstoting of sociaal isolement is als je je aan die sociale druk onttrekt. En helaas hebben veel vrouwen niet de economische onafhankelijkheid om voor zichzelf te kunnen zorgen. Zoals een mannelijke student zei: ‘In Mexico is de band met de familie heel sterk. Maar als je geen familie (meer) hebt, dan ben je in Mexico gewoon alleen.’

Machismo

Ik heb ook aan mijn mannelijke studenten gevraagd wat deze verhalen bij hen losmaakt, vooral vanuit de gedachte dat dit in mijn ogen geen probleem is van vrouwen alleen, maar van vrouwen en mannen samen, van de maatschappij. Waarop een student zei: ‘Op momenten als deze haat ik mijn land en wil ik emigreren.’ We kregen het over machismo in de Mexicaanse cultuur, over possessiviteit in relaties, ook van vrouwen naar mannen, over ongezonde relaties, en wat jaloezie betekent; onzekerheid. En ook spraken we over wat nu echt liefde is, precies het tegenovergestelde; vrijheid en elkaar het beste gunnen. We hadden het over het belang van economische onafhankelijkheid van vrouwen en de perverse rol van macht in en buiten persoonlijke en professionele relaties. Over hoe slecht mensen in het algemeen met macht om kunnen gaan, en in Mexico helaas de mannen nog veelal in die machtige positie verkeren.

Ook met collega’s hebben we het uitgebreid over deze situaties gehad en over ‘machismo’ in de Mexicaanse cultuur in het algemeen. De aanleiding was een bord op de campus van de universiteit waarop studenten namen van mannelijke professoren hadden geschreven, die zich vermoedelijk schuldig zouden hebben gemaakt aan seksuele intimidatie. Ook in andere universiteiten waren borden voor hetzelfde doeleinde gebruikt.

Openbaar aanklagen of een eerlijk proces?

We kregen het over het belang van een eerlijk proces en het beschermen van de goede naam van mensen. Vrouwen voelen zich blijkbaar niet genoeg gesteund om de formele weg te bewandelen en kiezen daarom voor deze manier van openbaar (en anoniem) aanklagen. Ik moest erg aan de parallel met de #MeToo campagne denken. Macht speelt als gemeenschappelijke deler een grote rol in seksuele intimidatie en geweld in man-vrouw relaties, maar ook in professionele relaties. Een belangrijke nuance in het gesprek was de focus op het belang van het herdefiniëren van masculiniteit en femininiteit, en de schadelijke gevolgen voor beide genders in een patriarchale samenleving.

Mexico

Grootste nationale protest

Hoe dan ook geeft de Mexicaanse maatschappij met de staking van vandaag een heel duidelijk signaal af naar de autoriteiten en de samenleving. Gelukkig blijft dit signaal niet onopgemerkt, zelfs niet in het buitenland. Na de #MeToo beweging vanuit de Verenigde Staten, en de Chileense protestdans A Rapist in Your Way die heel Latijns Amerika over ging, ben ik ervan overtuigd dat Mexico vandaag (internationaal) geschiedenis schrijft met de grootste nationale protestactie tot zover.

Laten we hopen dat dit signaal wordt opgevolgd door fundamentele veranderingen in de maatschappelijke, sociale, relationele, professionele en juridische positie van vrouwen in Mexico, en heel de wereld daaromheen. Immers, geweld tegen, ongelijk(waardig)heid van, moord op, en verdwijningen van vrouwen als een gender crime is geen Mexicaans probleem, maar helaas een mondiale epidemie, die wat mij betreft meer dan of minstens evenveel internationale aandacht mag krijgen als het Corona-virus.

Let’s rethink masculinity and femininity together, so we create a society in which everybody feels free, safe, equal, happy, powerful, accepted, appreciated, and loved.

Mexico
mm
Hola! Sinds zomer 2019 werk ik als docent duurzaamheid en internationaal recht & mensenrechten aan de universiteit IBERO in Puebla, Mexico. Ik heb een grote passie voor mensen, sport, muziek, de wereld en het leven. Als columniste voor De Wereldwijven deel ik mijn professionele en persoonlijke ervaringen, indrukken en perspectieven graag met jullie en breng ik Mexico hopelijk een beetje dichterbij.