In Livingston leven drie compleet verschillende culturen dwars door elkaar heen en moet ik maar zien hoe ik daar ergens tussen pas. Twee culturen op een kussen….

Met mijn Guatemalteekse man kan ik het prima vinden en na zoveel jaren samen weten we ook wel wat de paar culturele knelpunten in onze relatie zijn. Nee, in het dagelijks leven zijn het niet de cultuurverschillen met mijn eigen Guatemalteek waarin ik me aan moet passen. Het zijn de cultuurverschillen in de rest van het dorp.

Culture clash?

Wanneer ik door het centrum van ons dorp loop, is het één grote mix van traditionele klederdrachten in felle kleurtjes, dreadlocks, strandjurkjes, gouden tanden, kuise rokken, lange vlechten, super strakke hotpants, cowboyhoeden…

De verschillende groepen lijken in pais en vree met elkaar te leven, ze doen zaken met elkaar, eten in dezelfde restaurants. En in de meer centraal gelegen wijken is er duidelijk een mix van bewoners. In de wijk waar wij ons huis gebouwd hebben, wonen Garinagu, Qʼeqchi’, Ladinos en buitenlandse ik. En we kunnen het allemaal prima met elkaar vinden. Het is één grote smeltkroes. Maar wanneer je door andere delen van het dorp loopt, kun je een heel andere indruk krijgen.

Andere werelden

Livingston in het enige dorp in Guatemala waar Garinagu wonen, afstammelingen van Afrikaanse slaven. Er zijn wijken waar je het idee hebt dat je regelrecht in de Cariben bent belandt en waar je alleen de donker getinte Garinagu tegenkomt. Harde muziek met snelle drums, opvallende kleding, afro kapsels, lange dreadlocks en kunstige vlechtjes. Hier wordt luidruchtig Garifuna gesproken en opzwepend punta gedanst.

Terwijl je aan de andere kant van het dorp de indruk hebt in een afgelegen en uitsluitend Qʼeqchiʼ Maya gemeenschap terecht gekomen te zijn. Vrouwen en meisjes met lange vlechten tot aan hun middel in de typische kleurige klederdracht die hun ogen neerslaan of wat giechelen als je ze in het Spaans aanspreekt. Voor velen is Q’eqchi’ de voertaal en is hun Spaans een stuk minder ontwikkeld.

En er zijn ook delen van het dorp die overwegend Ladino zijn. De Ladino bevolking van Guatemala is officieel erkend als een aparte etnische groep. Uiteindelijk lijken de Ladino’s erg op de Mestiezen: het betreft óók een groep die is ontstaan uit vermenging en wel tussen Spanjaarden en Maya bevolkingsgroepen. De groep is heel divers, doordat de Indiaanse achtergrond zeer verschillend is. Ladino’s hebben wél gemeen dat zij als voertaal niet een Maya taal gebruiken, maar het Spaans.

Dit zijn ieder aparte, erkende en volwaardige culturen: de drie groepen hebben duidelijk een eigen taal, klederdracht, gerechten, omgangsvormen, geloof, fysieke kenmerken, feestdagen en tradities.

twee culturen

Gescheiden culturen

Ooit las ik ergens “Proximity does not guarantee intimacy”. Hoewel deze uitspraak ging over hoe verschillende gemeenschappen leven in deze wereld, kun je het zeker ook cultureel bekijken: enkel omdat twee cultureel verschillende groepen naast elkaar leven, betekent dit niet dat ze heel veel vermengen. Nabijheid is geen garantie voor intimiteit.

Hoewel hier in het dorp de verschillende culturen al zo’n 200 jaar naast elkaar leven, lijkt de vermenging stroef te verlopen. Het feit dat er nog steeds ‘gescheiden’ wijken zijn met een duidelijke dominante cultuur is daar een mooi voorbeeld van. Het gros van de mensen blijft toch bij hun eigen groepje.

Inburgeren

Net wanneer ik denk dat ik de omgangsvormen door heb, word ik uitgenodigd voor een evenement van een andere culturele groep en moet ik weer voorzichtig aftasten en opletten hoe ik me nu weer hoor te gedragen. Gelukkig kom ik als ‘rare buitenlander’ met een hoop stommiteiten weg. Inmiddels weet ik prima hoe ik me dien te kleden en hoe ik me moet gedragen, afhankelijk van in welke cultureel gezelschap ik me bevind. In het begin was dat soms toch behoorlijk lastig.

Pottekijker

Hoewel ik overal heel welkom ben, hoor ik logischerwijs nergens écht bij.
In het begin voelde ik me nog wel eens ongemakkelijk als enige ‘nieuwsgierige buitenlander die stiekem een kijkje komt nemen tussen de lokalen. Inmiddels zie ik het vooral als een uniek voorrecht dat ik de kans krijg om zo gemakkelijk tussen verschillende culturen te fladderen en toch ook écht deel te mogen nemen.

Mijn ongemakkelijkheid is helemaal verdwenen en over alle onbekende zaken vraag ik er nu lustig op los. Wat vooral gezien wordt als een gezonde nieuwsgierigheid en welgemeende interesse. Mensen laten me graag dingen zien en leggen me wetenswaardigheden uit over hun specifieke culturen en wat die nou zo uniek maakt.

twee culturen

Waar hoor ik bij?

Persoonlijk voel me het meest op mijn gemak in de Ladino cultuur. Mijn schoonfamilie bestaat uit Ladinos. Ik spreek de Spaanse taal. Van deze cultuur ken ik inmiddels de omgangsvormen en de gebruiken het beste, wat maakt dat ik me daar één-van-hen voel.

Hoewel ik de feestjes met de Garinagu super gezellig vind en de cultuur van de Mayas ontzettend interessant voel ik me in hun culturen toch wel meer een buitenstaander. Een gast. Een welkome gast, maar toch een gast.

Culturele school

Afgezien van het feit dat het heel leuk en interessant is om onderdeel te mogen zijn van deze culturele mengelmoes heb ik er vooral ook ontzettend veel van geleerd.

Het trots zijn op je eigen cultuur, op je unieke identiteit en je best doen om die te behouden is iets wat ik heel erg kan bewonderen. En door vragen van mensen hier heb ik ook heel vaak moeten nadenken over mijn eigen cultuur waarin ik opgegroeid ben.
Como es eso en tu cultura?” is een vraag die ik vaak krijg.
“Hebben jullie ook rituele dansen in jullie cultuur?”
“Hoe herdenken jullie overleden familieleden?”
“Wat zijn jullie traditionele gerechten voor speciale feestdagen?”

Zodra ik de tuinpoort achter me dichttrek stap ik in een mix van talen en kleuren. Het is altijd gemakkelijk over tolerantie te praten, maar hier heb ik pas écht geleerd wat tolerant zijn is en ieder in zijn waarde laten ondanks de grote verschillen. En hoe interessant en leerzaam al die verschillen zijn!

mm
Buen dia, ik ben Ingeborg. In 2004 kwam ik voor het eerst in Guatemala en ik wilde eigenlijk niet meer weg! Mijn Guatemalteekse man en ik hebben tussendoor nog een aantal jaren in België gewoond, maar we hebben uiteindelijk besloten dat we toch het liefst in ons ietwat geïsoleerde dorp Livingston wonen. Ik probeer zo duurzaam mogelijk te leven in een cultuur waar dat helemaal (nog) niet belangrijk gevonden wordt… hopelijk doet een groen voorbeeld volgen!